კატის ანემია: მიზეზები, ნიშნები და მკურნალობა

როდის არის დახმარება გადაუდებელი?

თუ კატა ძლიერ დასუსტდა, დაეცა, უჭირს სუნთქვა ან ღრძილები თითქმის გაუთეთრდა, კლინიკას დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით. ძლიერი ან სწრაფად განვითარებული ანემია სიცოცხლისთვის საშიშია. გარეგნულად ხილული სისხლდენის არარსებობა შიდა სისხლდენას ვერ გამორიცხავს. სიმპტომების გამწვავებას ან სახლში მკურნალობის შედეგს ნუ დაელოდებით. [2]

ანემიას შეიძლება ახლდეს უჩვეულო მოდუნება, თამაშის სურვილის დაკარგვა, უმადობა, გახშირებული სუნთქვა ან ღრძილების სიფერმკრთალე. ზოგჯერ შეინიშნება სიყვითლე, შავი განავალი ან შარდის ფერის ცვლილება. ეს ნიშნები მხოლოდ ანემიას არ ახასიათებს და მათი მიზეზი გამოკვლევით უნდა დადგინდეს. ხანგრძლივი ანემიისას ცვლილებები შეიძლება სუსტადაც იყოს გამოხატული. [1]

რას ნიშნავს ანემია?

ანემია ნიშნავს, რომ სისხლში ერითროციტები, ანუ სისხლის წითელი უჯრედები, ნორმაზე ნაკლებია. ისინი ქსოვილებამდე ჟანგბადის მიტანაში მონაწილეობენ. მათი შემცირებისას ორგანოებს საკმარისი ჟანგბადი ვეღარ მიეწოდება. ანემია სხვადასხვა დაავადებას შეიძლება ახლდეს, ამიტომ მხოლოდ მისი აღმოჩენა საბოლოო დიაგნოზს არ ნიშნავს. [2]

ანემიის შესაფასებლად ხშირად ზომავენ ჰემატოკრიტს: სისხლის მოცულობის რა წილი უჭირავს ერითროციტებს. ექიმი ამ მაჩვენებელს სხვა ანალიზებთან, გასინჯვის შედეგებთან და კატის წინა მონაცემებთან ერთად აფასებს. მხოლოდ ღრძილის ფერით ან კატის აქტიურობით ანემიის სიმძიმეს ვერ განსაზღვრავთ. [1]

საიდან იწყება პრობლემა?

მიზეზები სამ ძირითად ჯგუფად იყოფა: სისხლის დაკარგვა, ერითროციტების დაჩქარებული დაშლა და ახალი უჯრედების არასაკმარისი წარმოქმნა. სისხლდენა შეიძლება ტრავმას ან კუჭ-ნაწლავის პრობლემას უკავშირდებოდეს. კნუტში რწყილების ძლიერი გავრცელება და სისხლით მკვებავი ნაწლავის პარაზიტები განსაკუთრებით საყურადღებოა. სისხლის დაკარგვა ყოველთვის გარედან შესამჩნევი არ არის. [1]

თირკმლის ქრონიკული დაავადებისას შეიძლება შემცირდეს ერითროპოეტინი, ჰორმონი, რომელიც ძვლის ტვინს ერითროციტების წარმოქმნისკენ უბიძგებს. უჯრედების წარმოქმნას ზოგჯერ ხანგრძლივი ანთება, ძვლის ტვინის დაავადება ან კატის ლეიკემიის ვირუსი (FeLVკატის ლეიკემიის ვირუსიfeline leukaemia virus), აფერხებს. სხვა შემთხვევებში იმუნური სისტემა ან ტოქსიკური ნივთიერება უკვე არსებულ ერითროციტებს აზიანებს. [2]

ვეტერინარს მიაწოდეთ ყველა წამლისა და დანამატის სია და უთხარით, ხომ არ შეიძლებოდა კატას მღრღნელების საწამლავთან ან სხვა ტოქსიკურ ნივთიერებასთან ჰქონოდა შეხება. ადამიანის ტკივილგამაყუჩებელი, მათ შორის პარაცეტამოლი, კატას თვითნებურად არ მისცეთ: მას ერითროციტების დაზიანება შეუძლია. [2]

რა კავშირი აქვს ჰემოპლაზმას ანემიასთან?

ჰემოპლაზმები ბაქტერიებია, რომლებიც ერითროციტების ზედაპირს უკავშირდება და მათ დაშლას იწვევს. ზოგი ინფიცირებული კატა ავად ხდება, ზოგი კი ნიშნების გარეშე ატარებს ინფექციას. ამიტომ ინფექციის აღმოჩენა თავისთავად არ ამტკიცებს, რომ კონკრეტული კატის ანემიის ერთადერთი მიზეზი სწორედ ისაა. [3]

საჭიროებისას ექიმი სისხლის პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციის (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) კვლევას ნიშნავს, რომელიც ბაქტერიის გენეტიკურ მასალას ეძებს. ჰემოპლაზმების გამოსავლენად ეს უპირატესი მეთოდია. ბუნებრივი გადაცემის ყველა გზა გარკვეული არ არის; რწყილით გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება სუსტია. თუმცა სისხლის გადასხმით გადაცემა შესაძლებელია და დონორის გამოკვლევას მნიშვნელობა აქვს. [3]

რომელი გამოკვლევები შეიძლება დასჭირდეს კატას?

სისხლის საერთო ანალიზით ერითროციტებსა და სხვა უჯრედებს აფასებენ. რეტიკულოციტები ახალგაზრდა ერითროციტებია; მათი შესაბამისი ტიპის დათვლით ექიმი ადგენს, პასუხობს თუ არა ძვლის ტვინი ანემიას ახალი უჯრედების წარმოქმნით. [5]

მიზეზის მიხედვით შეიძლება გახდეს საჭირო სისხლის ბიოქიმიური ანალიზი, ინფექციებზე ტესტირება, გამოსახულებითი კვლევა ან ძვლის ტვინის ნიმუშის აღება. კვლევების არჩევანს ანემიის სიმძიმე, სხვა უჯრედების ცვლილებები და გასინჯვის შედეგები განსაზღვრავს. [5]

რატომ არ არის რკინა უნივერსალური მკურნალობა?

რკინის დანამატი ყველა ანემიას ვერ მკურნალობს. კატაში მისი დეფიციტი ხშირად ხანგრძლივ სისხლის დაკარგვას უკავშირდება და სისხლდენის მიზეზის მართვაც საჭიროა. რკინა მხოლოდ ექიმის მითითებით მიეცით: დოზა, მიღების გზა და სხვა წამლებთან შეთავსება მნიშვნელოვანია. კვების შეცვლა მიზეზის დადგენას ვერ ჩაანაცვლებს. [5]

ჰემოპლაზმით გამოწვეული დაავადებისთვის ვეტერინარი შესაბამის ანტიბიოტიკს არჩევს. კლინიკური გაუმჯობესება ყოველთვის ინფექციის სრულ გაქრობას არ ნიშნავს. სტეროიდი ან ანტიბიოტიკი თვითნებურად არ დაიწყოთ: ჰემოპლაზმის მკურნალობა და იმუნური სისტემის მიერ ერითროციტების დაზიანების მკურნალობა ერთნაირი არ არის. [3]

როდის შეიძლება გახდეს საჭირო სისხლის გადასხმა?

მძიმე ანემიისას გადასხმამ შეიძლება დროებით შეავსოს ერითროციტების დანაკლისი, სანამ ძირითადი მიზეზის მკურნალობა იმოქმედებს. გადაწყვეტილება მხოლოდ ჰემატოკრიტის ერთ რიცხვს არ ემყარება: მნიშვნელოვანია სუნთქვა, საერთო მდგომარეობა და ანემიის განვითარების სისწრაფე. ყველა კატისთვის გამოსადეგი ერთი ზღვარი დადგენილი არ არის. [4]

გადასხმამდე საჭიროა დონორისა და მიმღების სისხლის ჯგუფის განსაზღვრა. შესაძლებლობისას ტარდება ჯვარედინი შეთავსების ტესტიც, რომელიც მათ სისხლს შორის რეაქციას ამოწმებს. ჯგუფების შეუთავსებლობამ მძიმე რეაქცია პირველი გადასხმის დროსაც შეიძლება გამოიწვიოს. დონორის ინფექციებზე შემოწმება და გადასხმისას კატის მონიტორინგი უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი ნაწილია. [4]

თუ კატას სისხლი ადრე გადაუსხეს, ექიმს ამის შესახებ წინასწარ უთხარით. შეუთავსებელი სისხლისგან დასაცავად ჩატარებული ტესტები სრულ დაკვირვებას არ ცვლის: გართულებები სწორად შერჩეული სისხლის გადასხმის დროსაც შესაძლებელია. [4]

რას უნდა დააკვირდეთ მკურნალობის შემდეგ?

ექიმთან შეათანხმეთ განმეორებითი სისხლის ანალიზის დრო და ნიშნები, რომელთა დროსაც კლინიკას დაუყოვნებლივ უნდა დაუკავშირდეთ. მხოლოდ მადის ან აქტიურობის დაბრუნებით სისხლის მაჩვენებლების აღდგენას ნუ ივარაუდებთ. განსაკუთრებით მაშინ, როცა ერითროციტების წარმოქმნის მასტიმულირებელი მკურნალობაა დანიშნული, საჭიროა პასუხისა და შესაძლო გვერდითი მოვლენების კონტროლი. [1]

ანემიის ზოგი იშვიათი მიზეზისა და მისი მკურნალობის შესახებ მტკიცებულება შეზღუდულია და ხშირად მცირე შემთხვევათა სერიებსა და სპეციალისტების გამოცდილებას ეყრდნობა. გამოჯანმრთელების ვადა და პროგნოზი მიზეზის დადგენამდე სარწმუნოდ ვერ განისაზღვრება. ვეტერინარს ჰკითხეთ, რომელი ცვლილება ითვლება გაუმჯობესებად და როდის უნდა გადაიხედოს გეგმა. [5]