კუშინგის სინდრომი ძაღლებში: ნიშნები, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის კონტროლი

რა არის კუშინგის სინდრომი

კუშინგის სინდრომის დროს ორგანიზმი ხანგრძლივად განიცდის ჭარბი კორტიზოლის მოქმედებას. კორტიზოლი თირკმელზედა ჯირკვლებში წარმოქმნილი ჰორმონია. დაავადების მიზეზი ხშირად ჰიპოფიზის ან თავად თირკმელზედა ჯირკვლის სიმსივნეა. ჰიპოფიზი ტვინის ფუძესთან მდებარე პატარა ჯირკვალია, რომელიც სხვა ჰორმონულ ორგანოებსაც მართავს. მდგომარეობა უმეტესად შუახნისა და ხანდაზმულ ძაღლებში გვხვდება, თუმცა ზომა ან ჯიში დიაგნოზს ვერ განსაზღვრავს. [1]

რა შეიძლება შეამჩნიოთ სახლში

ძაღლი ბევრ წყალს სვამს, უფრო ხშირად ან უხვად შარდავს, მეტად შია და ხშირად ქოშინებს. შეიძლება მუცელი ჩამოეშვას, კუნთები დასუსტდეს, კანი გათხელდეს და ტანზე ბეწვი სიმეტრიულად გაცვივდეს. ცვლილებები თანდათან ვითარდება და ზოგჯერ ასაკს მიეწერება. ამ ნიშნებს სხვა მიზეზებიც აქვს; წყურვილის მატება მხოლოდ კუშინგის სინდრომს არ ნიშნავს. [2]

სტეროიდულ წამლებსაც აქვს მნიშვნელობა

მსგავსი მდგომარეობა ზოგჯერ სტეროიდული წამლის ხანგრძლივი გამოყენების შედეგია. ვეტერინარს ყველა პრეპარატი უთხარით, მათ შორის წვეთები, მალამოები და ინექციები. მკურნალობით გამოწვეული და ბუნებრივად განვითარებული ფორმები განსხვავებულ შეფასებას მოითხოვს. სტეროიდის უეცარი შეწყვეტა სახიფათოა, ამიტომ წამალი მხოლოდ ექიმის გეგმით შეამცირეთ ან შეცვალეთ. ფოტოსურათით ან ნიშნების სიით დაავადების ფორმის დადგენა შეუძლებელია. [2]

როგორ ადგენენ დიაგნოზს

ვეტერინარი ჯერ ნიშნებს, სისხლისა და შარდის საერთო გამოკვლევებს აფასებს. შემდეგ შეიძლება დასჭირდეს ჰორმონული ტესტი, მაგალითად დაბალი დოზით დექსამეტაზონის სინჯი ან ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონით (ACTHადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონიadrenocorticotropic hormone) სტიმულაცია. ეს კლინიკაში დასაგეგმი კვლევებია. მხოლოდ ღვიძლის ფერმენტის მატება, ერთჯერადი კორტიზოლის მაჩვენებელი ან ექოსკოპიაზე ჯირკვლის ზომა საკმარისი არ არის. პასუხები მთლიან კლინიკურ სურათს უნდა შეესაბამებოდეს. [1]

რისთვის არის საჭირო დამატებითი შეფასება

გამოკვლევის მიზანია დაავადების ფორმის, თანმხლები პრობლემებისა და მკურნალობის რისკების გარკვევაც. ექიმმა შეიძლება გაზომოს წნევა, გამოიკვლიოს შარდის ინფექცია და მუცლის ორგანოები. ზოგჯერ სპეციალისტთან მიმართვა ან უფრო დეტალური გამოსახულებითი კვლევა ხდება საჭირო. ყველა ძაღლს ერთნაირი ტესტების სია არ სჭირდება: არჩევანი ნიშნებსა და უკვე მიღებულ შედეგებზეა დამოკიდებული. [2]

რატომ ამოწმებენ სხვა ორგანოებსაც

ჭარბი კორტიზოლის მოქმედება მხოლოდ გარეგნობას არ ცვლის. ის კუნთების განლევას, წნევის მატებასა და კანის ინფექციებს შეიძლება ახლდეს. ამიტომ შემოწმების მიზანი მხოლოდ ჰორმონის მაჩვენებლის დაწევა არ არის: ექიმმა უნდა შეაფასოს, როგორ გრძნობს თავს ძაღლი და რა დამატებითი დახმარება სჭირდება. განმეორებითი კანის ინფექციისთვის ან მუდმივი სისუსტისთვის ცალკე მიზეზის ძებნაც შეიძლება გახდეს საჭირო. [1]

ზოგ ძაღლს შარდის ინფექცია, დიაბეტი ან სისხლძარღვში თრომბი უვითარდება. მოულოდნელად გაძნელებული სუნთქვა, კოლაფსი, კრუნჩხვა ან მხედველობის დაკარგვა დაუყოვნებელ შეფასებას მოითხოვს. ამ ნიშნების ჩვეულებრივ ქოშინად ან ასაკობრივ ცვლილებად მიჩნევა არ შეიძლება. [2]

როგორ მკურნალობენ

მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს კორტიზოლის წარმოქმნის შემამცირებელ წამალს, ზოგ შემთხვევაში კი ოპერაციას ან სპეციალიზებულ ჩარევას. არჩევანი დამოკიდებულია დაავადების ფორმაზე, ძაღლის საერთო ჯანმრთელობასა და შესაძლო გართულებებზე. წამლის დანიშვნის შემდეგ აუცილებელია გეგმური შემოწმებები. სხვისი ძაღლის დოზის გამოყენება, წამლის ინტერნეტით შერჩევა ან მონიტორინგის გამოტოვება სახიფათოა. კარგი შედეგიც შემდგომ დაკვირვებას მოითხოვს. საწყის ეტაპზე შემოწმებები უფრო ხშირია, შემდეგ მათი სიხშირე პასუხისა და წამლის ამტანობის მიხედვით განისაზღვრება. საკვების მიღების ან აქტივობის აშკარა ცვლილება ექიმს ანალიზის დაგეგმილ თარიღამდეც უნდა აცნობოთ. [3]

როდის არის საჭირო დაუყოვნებელი დახმარება

კორტიზოლის შემამცირებელი წამლით, მაგალითად ტრილოსტანით, მკურნალობისას საკვებზე უარი, ღებინება, ფაღარათი, ძლიერი სისუსტე ან კოლაფსი შეიძლება სერიოზულ არასასურველ მოქმედებასა და კორტიზოლის სახიფათო შემცირებას უკავშირდებოდეს. დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით კლინიკას; შემდეგი დოზა ექიმის მითითებამდე არ მისცეთ. იქონიეთ პრეპარატის დასახელება, ბოლო მიღების დრო და ანალიზები. ნუ დაელოდებით, რომ ნიშნები გეგმურ კონტროლამდე თავისით გაივლის, და ნუ გაზრდით დოზას. [4]

ყოველდღიური მოვლა და პროგნოზი

ჩაინიშნეთ წყურვილი, შარდვის სიხშირე, მადა, აქტივობა და კანის ცვლილებები. წყალი ყოველთვის ხელმისაწვდომი დატოვეთ; მოშარდვის შესამცირებლად მისი შეზღუდვა გამოსავალი არ არის. მკურნალობის მიზანია ნიშნებისა და გართულებების შემცირება. ბევრი ძაღლი სათანადო კონტროლით უკეთ ცხოვრობს, მაგრამ შედეგი დაავადების ფორმასა და თანმხლებ პრობლემებზეა დამოკიდებული. ერთიანი გარანტირებული გამოჯანმრთელების ვადა არ არსებობს. [3]