შოტლანდიური ყურებჩამოკეცილი კატა: ძვლების, სახსრებისა და ტკივილის კონტროლი

ყურის ფორმა მხოლოდ გარეგნული თავისებურება არ არის

შოტლანდიური ყურებჩამოკეცილისთვის, Scottish Fold-ისთვის, დამახასიათებელი ყურის ფორმა გარდამავალი რეცეპტორული პოტენციალის კათიონური არხის V ქვეოჯახის მე-4 წევრის გენის (TRPV4გარდამავალი რეცეპტორული პოტენციალის კათიონური არხის V ქვეოჯახის მე-4 წევრის გენიtransient receptor potential cation channel subfamily V member 4) ვარიანტს უკავშირდება. იგივე ვარიანტი დაკავშირებულია ოსტეოქონდროდისპლაზიასთან, ანუ ძვლისა და ხრტილის განვითარების დარღვევასთან. ამიტომ ჩამოკეცილი ყურები უბრალოდ კოსმეტიკური ნიშანი არ არის. პრობლემა კიდურებსა და კუდსაც შეიძლება შეეხოს. [1]

ვარიანტი დომინანტურად მოქმედებს: მისი ერთი ასლიც საკმარისია ჩამოკეცილი ყურის ნიშნისა და ჩონჩხის დაავადებასთან დაკავშირებული რისკისთვის. შესაბამისად, მხოლოდ იმაზე დაყრდნობა, რომ ერთ მშობელს სწორი ყურები ჰქონდა, ყურებჩამოკეცილი შთამომავლის უსაფრთხოებას ვერ უზრუნველყოფს. ამ ჯიშის შეფასებისას მნიშვნელოვანია გენეტიკისა და ჩონჩხის ჯანმრთელობის კავშირი. [1]

ყველა კატას ერთნაირი სიმძიმის პრობლემა არ აქვს

გენეტიკური საფუძველი და კლინიკურად გამოხატული ტკივილის სიმძიმე სხვადასხვა საკითხია. ერთნაირი ვარიანტის მატარებელ კატებში ჩონჩხის ცვლილებების სიმძიმე და გამოვლენის ასაკი განსხვავდება. ზოგი შემთხვევა ადრეულ ასაკში ვლინდება, სხვაში ნიშნები ნაკლებად შესამჩნევია. მხოლოდ გარეგნულად თავისუფალი მოძრაობა მომავალი პრობლემის გამორიცხვის საფუძველი არ არის. [2]

ავსტრალიური VetCompass-ის კვლევაში კლინიკურ ჩანაწერებში დადასტურებული შემთხვევები შედარებით იშვიათი იყო. ავტორები მიუთითებენ არასრული ჩანაწერებისა და გამოტოვებული შემთხვევების შესაძლებლობაზე. ეს მონაცემები არც ყველა კატის მძიმე ავადმყოფობას ადასტურებს და არც გენეტიკურ რისკს აუქმებს. საქართველოსთვის სიხშირის გამოსათვლელად ამ კვლევის პირდაპირ გამოყენება არ შეიძლება. [2]

რას უნდა დააკვირდეს პატრონი?

საყურადღებოა კოჭლობა, სიარულის შებოჭილობა, ხტომის სურვილის შემცირება, მტკივნეული ან დეფორმირებული თათები და გასქელებული, ნაკლებად მოქნილი კუდი. ცვლილებები ძვლოვანი წანაზარდებისა და სახსრების დაზიანების შედეგი შეიძლება იყოს. კუდი ძალით არ გაშალოთ და მოძრაობა არ დააძალოთ, რათა მისი მოქნილობა „შეამოწმოთ“. [3]

ტკივილი ყოველთვის კოჭლობით ან კნავილით არ ვლინდება. კატამ შეიძლება ნაკლებად ითამაშოს, ვეღარ მოიწესრიგოს ბეწვი, შეხებას მოერიდოს ან ქვიშის ყუთში შესვლა გაუჭირდეს. ამ ცვლილებების „მშვიდ ხასიათად“ მიჩნევა პრობლემას ფარავს. თქვენი დაკვირვება ექიმს ეხმარება, განსაკუთრებით თუ კლინიკაში კატა ჩვეულებრივზე სხვაგვარად იქცევა. [4]

როგორ აფასებენ ძვლებსა და სახსრებს?

ექიმი შეაფასებს სიარულს, ტკივილს, კიდურებსა და კუდს; საჭიროებისას ტარდება რენტგენოლოგიური კვლევა. დიაგნოზისთვის მნიშვნელოვანია ჩონჩხის დამახასიათებელი ცვლილებების აღმოჩენა. მხოლოდ ჯიშის სახელით კონკრეტული ტკივილის მიზეზის დადგენა არ შეიძლება. გასათვალისწინებელია სხვა ორთოპედიული პრობლემებიც, განსაკუთრებით თუ მდგომარეობა უეცრად შეიცვალა. [3]

გენეტიკური კვლევა და კლინიკური შეფასება ერთმანეთს ავსებს. გენის პასუხი ვერ აღწერს, რამდენად ძლიერ სტკივა კატას დღეს, შეუძლია თუ არა ყოველდღიური მოქმედებები და რა დახმარება სჭირდება. TRPV4გარდამავალი რეცეპტორული პოტენციალის კათიონური არხის V ქვეოჯახის მე-4 წევრის გენიtransient receptor potential cation channel subfamily V member 4-ის როლი გენეტიკურმა და ფუნქციურმა კვლევამ დაადასტურა, მაგრამ ცალკეული კატის ცხოვრების ხარისხის შეფასება გასინჯვასა და დაკვირვებას მოითხოვს. [1]

მიზანია ტკივილის შემცირება და თავისუფალი მოძრაობა

მკურნალობის მიზანია ტკივილის შემცირება და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება. ჩარევას ექიმი დაზიანების მიხედვით არჩევს. დანამატით ძვლოვანი ცვლილებების „გასწორების“ დაპირებას ნუ დაეყრდნობით. მნიშვნელოვანია ხანგრძლივი მეთვალყურეობა. [3]

სახლში მოაწყვეთ ადვილად მისადგომი საკვები, წყალი და რბილი საწოლი. დაბალი შესასვლელის მქონე ქვიშის ყუთი და საფეხურები საყვარელ ადგილამდე მისასვლელად დატვირთვას შეამცირებს. ტკივილის მართვის გეგმა შეიძლება წონის კონტროლს, წამალს და სხვა მეთოდებს აერთიანებდეს. წამლის შერჩევა ვეტერინარს მიანდეთ. [4]

როდის უნდა მიმართოთ კლინიკას?

ახალი ან მზარდი ტკივილის, მოძრაობის გაუარესებისა და ყოველდღიური ჩვევების ცვლილებისას კონსულტაცია დაგეგმეთ. თუ კატა ფეხზე ვეღარ დგება ან ძლიერ სტკივა, დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით კლინიკას. შეფასების გადადება არ შეიძლება. [3]