თირკმლის ქრონიკული დაავადება ძაღლებში: ნიშნები და ხანგრძლივი მოვლა

რა იცვლება თირკმლის დაავადების დროს

თირკმლის ქრონიკული დაავადებისას თირკმლის ფუნქციური ქსოვილი ხანგრძლივად ზიანდება. ორგანიზმს უჭირს ნივთიერებათა ცვლის ნარჩენების გამოდევნა და სითხეებისა თუ მინერალების წონასწორობის შენარჩუნება. დაავადება ხშირად თანდათან ვითარდება; დასაწყისში გარეგნული ნიშნები შეიძლება თითქმის არ ჩანდეს. ქრონიკული დაზიანება და თირკმლის მწვავე დაზიანება განსხვავებული მდგომარეობებია, თუმცა ზოგჯერ ერთმანეთს ერწყმის და ექიმის მიერ გარჩევას მოითხოვს. [1]

რა შეიძლება შეამჩნიოთ

ძაღლმა შეიძლება მეტი წყალი დალიოს, უფრო უხვად მოშარდოს ან ღამით გარეთ გასვლა დასჭირდეს. მოგვიანებით შესაძლოა მადა დაუქვეითდეს, წონა დაიკლოს, მოთენთილი გახდეს ან აღებინოს. შარდის დიდი რაოდენობა თირკმლების კარგ მუშაობას არ ადასტურებს: დაავადებულ თირკმელს წყლის შენარჩუნება შეიძლება უჭირდეს. წყურვილისა და შარდვის ახალი ცვლილება ვეტერინარს შეაფასებინეთ. [2]

როგორ დგინდება დიაგნოზი

ექიმი ისტორიას, გასინჯვას, სისხლისა და შარდის გამოკვლევებს შეაფასებს. მნიშვნელოვანია კრეატინინი, სიმეტრიული დიმეთილარგინინი (SDMAსიმეტრიული დიმეთილარგინინიsymmetric dimethylarginine), შარდის კონცენტრაცია და მაჩვენებლების ცვლილება დროთა განმავლობაში. საჭიროებისამებრ ტარდება ექოსკოპია და სხვა კვლევებიც. მხოლოდ ერთჯერადად მომატებული კრეატინინი ქრონიკულ დაავადებას არ ნიშნავს: გაუწყლოება, მწვავე დაზიანება ან შარდის გამოსვლის შეფერხება განსხვავებულ დახმარებას შეიძლება მოითხოვდეს. [1]

რისთვის განსაზღვრავენ სტადიას

IRIS-ის სისტემა უკვე დადასტურებული დაავადების სიმძიმის შეფასებასა და მოვლის დაგეგმვაში ეხმარება ვეტერინარს. ითვალისწინებენ სტაბილურ მდგომარეობაში მიღებულ მაჩვენებლებს, შარდით ცილის დაკარგვასა და არტერიულ წნევას. სტადიას ერთი რიცხვით თავად ნუ განსაზღვრავთ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ძაღლი გაუწყლოებულია ან მწვავედ ავადაა. მკურნალობის მიზანი დარჩენილი ფუნქციის შენარჩუნება და კომფორტის გაუმჯობესებაა. [3]

რატომ არ უნდა შეუზღუდოთ წყალი

სუფთა წყალი მუდმივად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს. თუ ძაღლი მეტ წყალს სვამს, ხშირად ის შარდით დაკარგულის ანაზღაურებას ცდილობს. წყლის შეზღუდვა სახლში მოშარდვის თავიდან ასაცილებლად გაუწყლოებასა და მდგომარეობის გაუარესებას იწვევს. სითხეების დამატებითი მიწოდების საჭიროებას ექიმი განსაზღვრავს. ინფუზიის ან კანქვეშა სითხის რაოდენობა თვითნებურად არ აირჩიოთ, განსაკუთრებით გულის დაავადებისას. [2]

რა როლი აქვს სპეციალურ კვებას

შესაბამის ეტაპზე ექიმმა შეიძლება თირკმლის დაავადებისთვის განკუთვნილი სამკურნალო რაციონი გირჩიოთ, მათ შორის ფოსფორის შეზღუდვით. მნიშვნელოვანია საკმარისი ენერგიისა და საკვები ნივთიერებების მიღება და კუნთების შენარჩუნება. რაციონი თანდათან შეცვალეთ, დანიშნული გეგმით. მხოლოდ ხორცი, ცილის მკვეთრი შეზღუდვით შედგენილი თვითნაკეთი რაციონი ან შიმშილი დაბალანსებულ კვებას ვერ შეცვლის. უჭმელობისას დიეტაზე დაჟინების ნაცვლად ექიმს დაუკავშირდით. [3]

როგორ მართავენ თანმხლებ პრობლემებს

მკურნალობა შეიძლება საჭირო იყოს მაღალი წნევის, შარდით ცილის დაკარგვის, ფოსფორის მატების, გულისრევის ან ანემიის გამო. ერთიანი წამლების სია ყველა ძაღლს არ შეეფერება. ზოგი პრეპარატის უსაფრთხოება დამოკიდებულია სითხეების მდგომარეობასა და სხვა ანალიზებზე. ექიმს ყველა დანამატი და წამალი უთხარით. შემდგომი შემოწმება მნიშვნელოვანია მაშინაც, როცა ძაღლი სახლში გარეგნულად უკეთ გამოიყურება. [3]

როდის არის დახმარება სასწრაფო

თუ ძაღლი განმეორებით აღებინებს, ვერ სვამს, ძლიერ სუსტდება, კრუნჩხვა ეწყება ან შარდი მკვეთრად შეუმცირდა, დაუყოვნებლივ მიმართეთ კლინიკას. ეს ნიშნები დაგეგმილ შემოწმებას არ უნდა დაელოდოს. მოამზადეთ ბოლო ანალიზები და წამლების სია; საკუთარი გადაწყვეტილებით არც ტკივილგამაყუჩებელი მისცეთ და არც სითხის დოზა გაზარდოთ. [2]

შარდვის უშედეგო მცდელობა შარდსადენის დახშობის ნიშანიც შეიძლება იყოს. ასეთ დროს ძაღლს დაუყოვნებელი დახმარება სჭირდება. [1]

როგორ შეაფასოთ ხანგრძლივი მოვლის შედეგი

ყოველდღიურად დააკვირდით მადას, წყურვილს, შარდვასა და აქტივობას, პერიოდულად კი წონას. ჩაინიშნეთ ცვლილებები და გეგმურ ვიზიტზე წაიღეთ. პროგნოზი დამოკიდებულია მიზეზზე, დაავადების სტადიაზე, გართულებებსა და მკურნალობაზე პასუხზე. ყველასთვის ერთი სიცოცხლის ხანგრძლივობის დასახელება სწორი არ არის. თირკმლის დაზიანება შეიძლება შეუქცევადი იყოს, მაგრამ დროული აღმოჩენა და შესაბამისი მოვლა ცხოვრების ხარისხს ხშირად აუმჯობესებს. [1]