ბაქტერიული ცისტიტი და პიელონეფრიტი: დიაგნოსტიკა და მიზნობრივი ანტიმიკრობული მკურნალობა

სწრაფი კლინიკური შეჯამება

დიზურია, ჰემატურია და გახშირებული შარდვა ბაქტერიულ ინფექციას დამოუკიდებლად არ ადასტურებს. კატაში იგივე ნიშნები იდიოპათიურ ცისტიტს, კენჭს ან დახშობასაც ახლავს. სხვაგვარად ჯანმრთელ ზრდასრულ კატაში ინფექცია შედარებით იშვიათია; ხანდაზმულობა და თანმხლები დაავადება ეჭვს აძლიერებს, მაგრამ დიაგნოსტიკურ დასაბუთებას ვერ ცვლის. [6]

ინფექციის სავარაუდო მდებარეობა

ქვედა გზების ბაქტერიული ცისტიტი ჩვეულებრივ შარდვის დისკომფორტით ვლინდება. ცხელება, თირკმლის ტკივილი, ღებინება, საერთო სისუსტე ან ახალი აზოტემია ზედა გზების ჩართვის ეჭვს ზრდის. პიელონეფრიტი ზოგჯერ ამ კლასიკური ნიშნების გარეშეც მიმდინარეობს; მათი არარსებობა თირკმლის ინფექციას ვერ გამორიცხავს. [3]

სრული ანამნეზი მოიცავს წინა კულტურებს, მიღებულ ანტიბიოტიკებს, კათეტერიზაციას, ოპერაციას, შარდის შეუკავებლობას და განმეორების დროს. შეამოწმეთ შარდის ბუშტი, გარეთა სასქესო ორგანოები და საჭიროებისას პროსტატაც. კენჭი, ანატომიური დარღვევა, შარდის შეკავება და ენდოკრინული დაავადება შეიძლება ინფექციის შენარჩუნებას უწყობდეს ხელს. [4]

ნიმუშის აღება და პასუხის სანდოობა

სტაბილურ პაციენტში შარდი ანტიბიოტიკის პირველ დოზამდე აიღეთ რაოდენობრივი კულტურისა და მგრძნობელობისთვის. სასურველია ცისტოცენტეზი, თუ უკუჩვენება არ არსებობს. ლაბორატორიას მიაწოდეთ აღების მეთოდი, მიღებული წამლები და კლინიკური ეჭვი. რაოდენობრივი შედეგი მეთოდთან და კლინიკურ სურათთან ერთად ფასდება; ყველა ნიმუშისთვის ერთი რიცხობრივი ზღვარი არ გამოიყენება. [1]

საერთო ანალიზში შეაფასეთ ხვედრითი წონა, ნალექი, სისხლი და ანთებითი ცვლილებები. პიურია და ჰემატურია არასპეციფიკურია, ხოლო შეუღებავ სველ ნალექში ნანახი სავარაუდო ბაქტერია კულტურის ტოლფასი არ არის. შეფერილი ნალექი ინტერპრეტაციას აუმჯობესებს, თუმცა კულტურასა და შესაბამის კლინიკურ შეფასებას არ ანაცვლებს. [2]

ნიმუში სწრაფად მიიტანეთ ლაბორატორიაში. დაყოვნებისას გაგრილება და ტრანსპორტის წესი წინასწარ შეათანხმეთ; ოთახის ტემპერატურაზე ბაქტერიების გამრავლებამ პასუხი შეიძლება დაამახინჯოს. ბოლო ანტიბიოტიკი, მცირე მოცულობა და აღების ტექნიკური სირთულე ჩანაწერში ასახეთ. საეჭვო შედეგი მკურნალობის ავტომატური გაფართოების ნაცვლად ხარისხიანი განმეორებითი ნიმუშით გადაამოწმეთ. [2]

შარდის ნალექში ეჭვისა და უარყოფითი კულტურის შეუსაბამობისას ლაბორატორიასთან განიხილეთ ნელი ზრდის გამომწვევიც. ზოგ ბაქტერიას უფრო ხანგრძლივი ინკუბაცია სჭირდება. მანამდე უარყოფითი პასუხი მხოლოდ იმ ნიშნით არ უგულებელყოთ, რომ ადრე სხვა ნიმუშში ბაქტერია აღმოჩნდა; კლინიკური კონტექსტი და ნიმუშის აღების დრო თავიდან შეაფასეთ. [2]

როდის არის მკურნალობა გამართლებული

კლინიკური ცისტიტისას ანტიმიკრობული არჩევანი კულტურასა და მგრძნობელობას დაეყრდნოს. შარდში მაღალი კონცენტრაციის მიღწევა ზოგ პრეპარატს ქვედა გზებში ეფექტიანს ხდის, მაგრამ ამავე პასუხის თირკმლის ქსოვილზე გადატანა არ შეიძლება. რეზისტენტობის მექანიზმი, პაციენტის თირკმლის ფუნქცია, წინა მკურნალობა და კონკრეტული პრეპარატის უსაფრთხოება ერთად შეაფასეთ. [5]

თუ სტაბილურ პაციენტს კულტურის პასუხამდე მკურნალობა სჭირდება, სპორადული ქვედა გზების ცისტიტისთვის პირველი რიგის ვიწრო სპექტრის საშუალება შეარჩიეთ. ქვემოთ მოცემული მაგალითი მხოლოდ ზრდასრულ ძაღლსა და კატას ეხება, შესაბამისი მგრძნობელობით ან დასაბუთებული ემპირიული არჩევანით და მნიშვნელოვანი თირკმლის ფუნქციური დარღვევის გარეშე. [1]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

კონკრეტული ტაბლეტის, კაფსულის ან სუსპენზიის შემადგენლობა და კონცენტრაცია დანიშვნამდე გადაამოწმეთ. შერჩეული რეჟიმი პაციენტის მდგომარეობასა და მგრძნობელობას უნდა შეესაბამებოდეს. ამოქსიცილინს კლავულანატი მხოლოდ საჭიროებისას დაემატოს; კომბინაციის დოზის გამოთვლისას მისი ჯამური მასისა და ამოქსიცილინის კომპონენტის აღრევა შეცდომის წყაროა. [5]

პიელონეფრიტის მართვის განსხვავება

შეაფასეთ ჰემოგრამა, ბიოქიმია, ელექტროლიტები, შარდი, კულტურა და თირკმელების ულტრაბგერითი სურათი. მხოლოდ გაფართოებული მენჯი ინფექციის დამადასტურებელი არ არის. არც ყველა მწვავე აზოტემია საჭიროებს ბრმად ანტიბიოტიკს. მძიმე სავარაუდო ინფექციისას ნიმუშების აღების შემდეგ მკურნალობის გაუმართლებელი დაყოვნება დაუშვებელია; შედეგის მიღებისას არჩევანი დაზუსტდეს. [3]

შეარჩიეთ თირკმლის ქსოვილში მოქმედი პრეპარატი და გამოიყენეთ შესაბამისი ქსოვილოვანი ან სისტემური მგრძნობელობის კრიტერიუმი. შარდისთვის გამოთვლილი მგრძნობელობა მარტო საკმარისი არ არის. ფტორქინოლონის გამოყენება სახეობრივ უსაფრთხოებას მოითხოვს; კატაში ზოგი ამ ჯგუფის პრეპარატის დოზაზე დამოკიდებული ბადურის ტოქსიკურობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. [5]

განმეორება და უსიმპტომო ბაქტერიურია

კვლავ დადებითი კულტურისას განასხვავეთ ძველი ინფექციის შენარჩუნება, რეციდივი და ახალი ინფექცია. მოძებნეთ კენჭი, ინფექციის სხვა კერა, დოზირების შეცდომა ან მიღების სირთულე. მხოლოდ განმეორების ფაქტი უფრო ფართო ანტიბიოტიკსა და ხანგრძლივ კურსს ავტომატურად არ ამართლებს; მიზეზის გამოუსწორებლად განმეორებითი კურსები პრობლემას ხშირად ვერ წყვეტს. [4]

კლინიკური ნიშნების გარეშე დადებითი კულტურა ჩვეულებრივ მკურნალობას არ საჭიროებს, მათ შორის მხოლოდ პიურიის ან მრავალრეზისტენტული იზოლატის გამო. გამონაკლისი ინდივიდუალურად დასაბუთდეს, მაგალითად სავარაუდო ზედა ინფექცია ან დაგეგმილი შესაბამისი უროლოგიური ჩარევა. კათეტერის არსებობა თავისთავად პროფილაქტიკური ანტიბიოტიკის ჩვენება არ არის. [6]

კულტურის პასუხთან ერთად დანიშნულება გადაამოწმეთ და საჭიროებისას სპექტრი შეავიწროეთ. დანიშნულებაში ჩაიწეროს თითო მიღების დოზა, ინტერვალი და დასრულების თარიღი. პატრონთან დააზუსტეთ რეალურად მიღებული დოზები და ღებინება; დანიშვნა და შესრულებული მკურნალობა ყოველთვის ერთმანეთს არ ემთხვევა. ახალი კვლევის გარეშე პრეპარატის გამოცვლა პასუხის ინტერპრეტაციას ართულებს. [5]

პასუხი, კონტროლი და პროგნოზი

პიელონეფრიტის რეკომენდებული კურსი ხშირად 10-14 დღეა, თუმცა ამ ხანგრძლივობის ვეტერინარული მტკიცებულება შეზღუდულია. კლინიკური პასუხი, თირკმლის მაჩვენებლები და დახშობის აღმოფხვრა ერთად შეფასდეს. მკურნალობის დასრულებიდან დაახლოებით 1-2 კვირაში კულტურის კონტროლი განიხილება; ახალი გაუარესება დაგეგმილ ვიზიტს არ უნდა დაელოდოს. [3]

ტკივილის, შარდვის სიხშირისა და საერთო მდგომარეობის დინამიკა პატრონმა ჩაინიშნოს. არასაკმარისი პასუხისას თავიდან გადაამოწმეთ დიაგნოზი და ნიმუშის ხარისხი. განმეორებითი ბაქტერიურია ყოველთვის იგივე დაავადებას არ ნიშნავს. პროგნოზი მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია თანმხლებ დაავადებაზე, თირკმლის დაზიანებასა და ინფექციის შესანარჩუნებელი მიზეზის გამოსწორების შესაძლებლობაზე. [4]