ინფიცირებული ჭრილობები, აბსცესი და ნეკროზი კატებსა და ძაღლებში

პროფესიული მასალა ვეტერინარებისთვის. წყაროების ბოლო გადამოწმება: 2026 წლის 3 ნოემბერი. დამოუკიდებელი პროფესიული ვეტერინარული რეცენზია არ ჩატარებულა.

ჭრილობის მკურნალობა იწყება პაციენტის და არა მხოლოდ დაზიანებული კანის შეფასებით. მიზანია სიცოცხლისუნარიანი ქსოვილის შენარჩუნება, ინფექციის წყაროს მოცილება და ისეთი პირობების შექმნა, რომ შეხორცება გაგრძელდეს. მხოლოდ ჩირქის შემცირება ან ზედაპირის დახურვა ამ მიზნების მიღწევას არ ნიშნავს. [1]

მოკლე კლინიკური შეჯამება

• ჯერ შეაფასეთ სასუნთქი გზები, სუნთქვა, პერფუზია და აქტიური სისხლდენა. თვალსაჩინო ჭრილობამ შიდა დაზიანება არ უნდა დაგავიწყოთ.
• დაადგინეთ დაზიანების სიღრმე, ქსოვილის სიცოცხლისუნარიანობა და ახლომდებარე მნიშვნელოვანი სტრუქტურები.
• მოაშორეთ ნეკროზული ქსოვილი და უცხო მასალა, უზრუნველყავით გამორეცხვა და საჭირო დრენირება.
• დახურვის დრო შეარჩიეთ ქსოვილის მდგომარეობით და არა მხოლოდ ტრავმიდან გასული საათებით. [1]

1. ანამნეზი და დაზიანების სრული დათვალიერება

ჩაიწერეთ სავარაუდო მიზეზი, დრო, ნაკბენი ან ჩაჭყლეტა, წინა ოპერაცია, გამოყენებული ანტიბიოტიკები, არსებული დაავადებები და შინ მოვლის შესაძლებლობა. კატაში პატარა, შეხორცებულ პუნქციასაც შეიძლება ღრმა ინფექცია ახლდეს. მტკივნეული პაციენტის სრულ გამოკვლევას ზოგჯერ სედაცია ან ანესთეზია სჭირდება; ზედაპირული შეხედვა სიღრმის შეფასებას არ ცვლის. [6]

შეაფასეთ კიდურის პერფუზია, ნერვული ფუნქცია, სახსართან ან ძვალთან კავშირი, კანის ქვეშ განცალკევებული უბნები და უცხო სხეულის შესაძლებლობა. მოამზადეთ ტკივილის მართვის გეგმა გამოკვლევამდე, დებრიდმენტისას და შემდგომი ნახვევების შეცვლისთვის. სრული გამოკვლევისას დაზიანება შეიძლება უფრო ფართო აღმოჩნდეს, ვიდრე კანზე ჩანს. [2]

2. რა ინფორმაცია უნდა მოგვცეს კვლევამ

3. დებრიდმენტი, გამორეცხვა და ხელახალი შეფასება

მოაცილეთ აშკარად მკვდარი ქსოვილი და უცხო მასალა. საეჭვო სიცოცხლისუნარიანობის უბნები, განსაკუთრებით ნერვებთან და მსხვილ სისხლძარღვებთან, ფრთხილად შეაფასეთ; ზოგჯერ ეტაპობრივი დებრიდმენტი ჯობს ერთჯერად ფართო ამოკვეთას. გაურკვეველ ქსოვილს დახურვის ქვეშ ნუ დამალავთ. საწყისი ქირურგიული გეგმა განმეორებით შეფასებას უნდა ითვალისწინებდეს. [2]

უხვი გამორეცხვა ამცირებს ნარჩენ მასალას და გამოკვლევას აუმჯობესებს. ქსოვილისთვის ნაკლებად ტოქსიკური გამოსავალია სტერილური ფიზიოლოგიური ხსნარი. მაღალი წნევით გამორეცხვამ მასალა ღრმად შეიძლება შეიტანოს. ქირურგიული სკრაბი და წყალბადის ზეჟანგი ღია ჭრილობის რუტინული გამორეცხვის საშუალებები არ არის. [1]

4. როდის არის საჭირო სისტემური ანტიბიოტიკი

სისტემური ანტიბიოტიკი არ ანაცვლებს ჩირქის გამოშვებას, დებრიდმენტსა და უცხო სხეულის მოცილებას. კლინიკურად ჯანმრთელი კატის ლოკალიზებული, სათანადოდ დრენირებული ნაკბენის აბსცესი ზოგჯერ ანტიბიოტიკის გარეშეც იმართება. გადაწყვეტილებას ცვლის ცხელება, გარემომცველი ცელულიტი, ღრმა ქსოვილის ან ღრუს ჩართვა და საერთო ავადმყოფობა. ზედაპირული მწვავე ჭრილობა თავისთავად სისტემური კურსის ჩვენება არ არის. [3]

ქვემოთ მოცემულია პერორალური რეჟიმის მაგალითი სტაბილური ზრდასრული კატის ან ძაღლის მგრძნობიარე ბაქტერიულ რბილქსოვილოვან ინფექციაში. სეფსისის ან არასაიმედო შეწოვისას ეს საწყისი ჰოსპიტალური რეჟიმი არ არის. ნეონატებზე ავტომატურად არ გადაიტანოთ. [5]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

მაკეობისა და ლაქტაციისას უსაფრთხოება ამ ინსტრუქციით დადგენილი არ არის; საჭიროა სარგებლისა და რისკის შეფასება. თირკმლის ან ღვიძლის სხვა დისფუნქციისას ინდივიდუალურად გადაწყვიტეთ გამოყენება. აკონტროლეთ ღებინება, ფაღარათი, ალერგიული რეაქცია და ინფექციის პასუხი. მაგალითი: 4 კგ პაციენტისთვის თითო მიღებაზე საჭიროა ჯამური 50 მგ, რომელიც ამ კონკრეტული 40 მგ/10 მგ ტაბლეტის ერთ ტაბლეტს შეესაბამება. საინექციო ფორმაზე ამ რეჟიმის გადატანა დაუშვებელია. [5]

5. დრენირება და დახურვის არჩევა

დრენაჟი განიხილეთ ჩირქის, ექსუდატის ან მკვდარი სივრცის პრობლემისას. დახურული აქტიური სისტემა გამოყოფილი მოცულობის აღრიცხვას ამარტივებს, თუმცა სათანადო დებრიდმენტს ვერ ცვლის. დრენი ნაკერის ხაზით არ უნდა გამოდიოდეს; შეინარჩუნეთ ასეპტიკა და დაიცავით თვითდაზიანებისგან. ამოღების გადაწყვეტილება დაეფუძნოს სითხესა და ჭრილობის მდგომარეობას და არა მარტო დღეების რაოდენობას. [4]

მკვეთრად ინფიცირებულ ან არასათანადოდ დამუშავებულ ჭრილობაზე დაუყოვნებლივი დახურვა გამართლებული არ არის. არჩევანია ღია მართვა, დაგვიანებული დახურვა ან რეკონსტრუქცია. შეხორცებისას ჭრილობის შეკუმშვამ სახსრის მოძრაობა შეიძლება შეზღუდოს; რთული რეკონსტრუქციის საჭიროებისას ქირურგთან მიმართვა ადრევე დაგეგმეთ. ღია მართვასაც სჭირდება რეგულარული დათვალიერება და განახლებადი გეგმა. [2]

6. შეხორცების შეფასება და ყოველდღიური გეგმა

ანთება, პროლიფერაცია და რემოდელირება ერთმანეთს გადაფარავს. გრანულაცია არ ნიშნავს, რომ საბოლოო მექანიკური სიმტკიცე უკვე მიღწეულია; ადრეული კოლაგენი და ეპითელიუმი ადვილად ზიანდება. ამიტომ ყოველდღიური უხეში ხეხვა ან სიცოცხლისუნარიანი გრანულაციის მოცილება პროგრესის ნაცვლად განმეორებით დაზიანებას იწვევს. [8]

ჩანაწერში ასახეთ ჭრილობის ზომა, სიღრმე, ფერი, გამონადენის ხასიათი, გარშემო კანის ცვლილებები და ტკივილი. შეადარეთ წინა დათვალიერებას, არა მხოლოდ ერთ ფოტოს. ნახვევის შერჩევა უნდა შეესაბამებოდეს ექსუდატის რაოდენობასა და შეხორცების ეტაპს; სველი, მოჭერილი ან მოცურებული ნახვევი დაუყოვნებლივ გადააფასეთ. მოვლის მიზანია ქსოვილის დაცვა და შესაბამისი ტენიანობა. [2]

დრენის გამოყოფის უეცარი შეწყვეტა შეიძლება დახშობას ნიშნავდეს და არა გამოჯანმრთელებას. შეამოწმეთ სისტემის გამტარობა, უარყოფითი წნევის შენარჩუნება და ჭრილობაში სითხის ხელახალი დაგროვება. უხვი დანაკარგებისას შეაფასეთ სითხის ბალანსი, ელექტროლიტები და ცილები. ნეგატიური წნევით თერაპია აშკარა ნეკროზის, დაუცველი მსხვილი სისხლძარღვების ან არასაიმედო უწყვეტი მეთვალყურეობისას ნაგულისხმევი არჩევანი არ არის. [4]

7. გაწერა და მკურნალობის წარუმატებლობის მიზეზები

შინ მოვლის გეგმა განსაზღვრავს ჭრილობის დაცვას, ლოკვის შეზღუდვას, მედიკამენტების მიღებას, ნახვევის შეცვლის პასუხისმგებელ პირს და კონტროლის ვიზიტს. პატრონმა უნდა იცოდეს, რომ გახსნილი აბსცესი კვლავ შეიძლება ნაწილობრივ დაიხუროს და დარჩენილი ინფექცია დაფაროს. მზარდი შეშუპება, გამონადენის დაბრუნება ან საერთო მდგომარეობის გაუარესება ხელახალ შეფასებას მოითხოვს. [6]

განმეორებით გახსნას ნუ უპასუხებთ მხოლოდ ნაკერის დამატებით. ჯერ ხელახლა შეაფასეთ დევიტალიზებული ქსოვილი, დაჭიმულობა, არასაკმარისი გამორეცხვა, დარჩენილი მკვდარი სივრცე და ინფექციის კონტროლი. მკვდარი სივრცის ან ცუდად მდებარე დრენის პრობლემა ანტიბიოტიკის გახანგრძლივებით ვერ მოგვარდება. [4]

ანტიბიოტიკის ყოველი ცვლილების წინ გადაიხედოს ჩვენება, კულტურა და ინფექციის წყაროს კონტროლი. ფართო სპექტრის პრეპარატი ავტომატურად უკეთეს მკურნალობას არ ნიშნავს. სუფთა შეხორცებადი ჭრილობისთვის კურსის გაგრძელება მხოლოდ იმიტომ, რომ კანი ბოლომდე არ დახურულა, დასაბუთებული არ არის. [3]

წყაროები

1. Kevin P. Winkler; რეცენზენტი Joyce Carnevale. Initial Wound Management in Small Animals. სრული მიმოხილვა: ივლისი 2023; განახლება: სექტემბერი 2024.
2. David Dycus, Jennifer L. Wardlaw. Helpful Tips For Managing Wounds In Veterinary Patients. ნოემბერი/დეკემბერი 2013.
3. BSAVA და Small Animal Medicine Society. Antibiotic use in our practice: PROTECT ME. გამოყენებულია მოქმედი პოსტერი; დოკუმენტში კონკრეტული განახლების თარიღი არ არის მითითებული.
4. Mallory T. Watson, Michael S. McFadden. Surgical Drains: Indications, Types, and Complications. მაისი/ივნისი 2019, გვ. 64-72.
5. Veterinary Medicines Directorate; Zoetis. Synulox palatable tablets 40 mg/10 mg: Summary of Product Characteristics. განახლება: დეკემბერი 2025.
6. Courtney Barnes, Malcolm Weir, Ryan Llera, Ernest Ward; VCA/LifeLearn. Fight Wound Infections in Cats. განახლება: 15 მაისი 2026.
7. Robert Goggs და თანაავტორები. Sepsis in Dogs and Cats: Consensus Definition and Clinical Criteria. 12 ივლისი 2026; DOI: 10.1111/vec.70129.
8. Kevin P. Winkler; რეცენზენტი Joyce Carnevale. General Principles of Wound Healing in Small Animals. სრული მიმოხილვა: ივლისი 2023; განახლება: სექტემბერი 2024.

გამოქვეყნებული პროფესიული მასალა. დამოუკიდებელი ვეტერინარული რეცენზია ჯერ არ ჩატარებულა.