კატის ჰიპერთირეოზი: დიაგნოზის დადასტურება, მკურნალობის არჩევა და თირკმლის ფუნქციის კონტროლი

მოკლე კლინიკური შეჯამება

ჰიპერთირეოზი ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების ჭარბი წარმოქმნით მიმდინარე დაავადებაა, რომელიც უმეტესად ასაკოვან კატებში გვხვდება. გახდომა, გაძლიერებული მადა, აგზნებადობა და გულისცემის გახშირება ეჭვს აჩენს, მაგრამ არც ერთი ნიშანი დიაგნოზისთვის საკმარისი არ არის. ზოგ კატაში მადა და აქტივობა პირიქით, დაქვეითებულია. [1]

თირკმლის ქრონიკული დაავადების მქონე კატას ჰიპერთირეოზის მკურნალობაც სჭირდება. მიზანია ნორმალური ჰორმონული ფუნქცია, ჰიპოთირეოზის გარეშე; კატის განზრახ მსუბუქად ჰიპერთირეოიდულად დატოვება მიზანშეწონილი არ არის. [2]

პატრონისთვის: კატის ჰიპერთირეოზი.

ანამნეზი და საწყისი მონაცემები

შეაფასეთ სხეულის მასა, კუნთი, მადა, წყლის მოხმარება, ღებინება, განავალი და ქცევა; გასინჯვისას ჯირკვლის მიდამო, გულის რიტმი, წნევა და თვალის ფსკერი. საწყისი კვლევებია სისხლის საერთო ანალიზი, ბიოქიმია, შარდი და საერთო თიროქსინი (T4თიროქსინიthyroxine). [2]

სუნთქვის გაძნელება, გულის უკმარისობის ნიშნები, ჰიპერტენზიით გამოწვეული თვალის დაზიანება ან მძიმე სისტემური ავადმყოფობა ცალკე სტაბილიზაციას საჭიროებს. თანმხლები გულის ან თირკმლის პრობლემა მხოლოდ ჰორმონულ მიზეზს არ მიაწეროთ. ის მკურნალობის შემდეგაც შეიძლება დარჩეს და დამოუკიდებელი მართვა მოითხოვოს. [2]

ჰორმონული ტესტების ინტერპრეტაცია

კლინიკურად შესაბამის კატაში საერთო თიროქსინის მომატება დიაგნოზს ამყარებს. ნორმალური პასუხის მიუხედავად მაღალი ეჭვისას შეაფასეთ თანმხლები დაავადება და ტესტი გაიმეორეთ. სხვა ავადმყოფობამ საერთო თიროქსინი შეიძლება შეამციროს; ასაკოვან კატაში საცნობარო ინტერვალის ზედა ნაწილის შედეგიც კონტექსტურ შეფასებას საჭიროებს. [1]

თავისუფალი თიროქსინი ცალკე საწყის სკრინინგად არ გამოდგება, რადგან სხვა დაავადების დროსაც შეიძლება შეიცვალოს. წაიკითხეთ საერთო თიროქსინთან ერთად. ურთიერთშეუსაბამო შედეგებისას გამოიყენება განმეორებითი კვლევა, შესაბამისი თირეოტროპული ჰორმონის ტესტი ან სცინტიგრაფია. მხოლოდ ხელით შესაგრძნობი კვანძი ჰორმონულ ჰიპერფუნქციას არ ადასტურებს. [1]

კლინიკურად ჯანმრთელ კატაში შემთხვევით მომატებული თიროქსინი ხელახლა შეამოწმეთ და მკურნალობა დადასტურებული შედეგის მიხედვით შეარჩიეთ. [4]

მეთიმაზოლი: კონკრეტული რეჟიმი და უსაფრთხოება

მეთიმაზოლი ჰორმონის სინთეზს თრგუნავს; ჰიპერფუნქციურ ქსოვილს არ აქრობს და ერთადერთ მკურნალობად გამოყენებისას ხანგრძლივი დანიშვნა სჭირდება. ქვემოთ მოცემულია ზრდასრული კატის კონკრეტული ამერიკული ინსტრუქციის მაგალითი. სხვა ქვეყნის პროდუქტი, საინექციო ფორმა ან კანზე დასატანად აფთიაქში ინდივიდუალურად მომზადებული პრეპარატი ამავე ინსტრუქციის ეკვივალენტი არ არის. [1]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

აღნიშნული პროდუქტის ინსტრუქციით არ გამოიყენება პირველადი ღვიძლის დაავადების, თირკმლის უკმარისობის, აუტოიმუნური ან ჰემატოლოგიური დარღვევის, მაკეობისა და ლაქტაციის დროს. თირკმლის ქრონიკული დაავადების მქონე კატის ჰიპერთირეოზის მკურნალობა ცალკე ინდივიდუალური გეგმით შეირჩევა; ზემოთ მოცემული ცხრილი ასეთ პაციენტს ავტომატურად არ მიესადაგება. ტაბლეტი არ დაიმსხვრეს და არ გაიყოს. ტაბლეტის მიცემის შემდეგ დაიბანეთ ხელები; პრეპარატთან და ნამკურნალები კატის გამოყოფილ მასალასთან კონტაქტისას დაიცავით ინსტრუქციით მოთხოვნილი ხელთათმანის გამოყენება, განსაკუთრებით ორსულობისას. [3]

ზოგ კლინიკურ გზამკვლევში მცირე დოზით უფრო ფრთხილი დასაწყისია შემოთავაზებული. ეს დანიშნულებები პროდუქტის სტანდარტულ ინსტრუქციასთან ერთ რეჟიმად არ უნდა გაერთიანდეს. ექიმმა მიუთითოს არჩეული სქემა, ზუსტი ფორმულაცია და კონტროლის დრო. მიზანი სიმპტომებისა და ჰორმონის მართვაა, არასასურველი რეაქციისა და ზედმეტი დათრგუნვის დროული აღმოჩენით. [4]

მკურნალობის სხვა გზების არჩევა

რადიოაქტიური იოდი ჰიპერფუნქციურ ქსოვილს ანადგურებს და შეიძლება საბოლოო მკურნალობა იყოს. საჭიროა შესაბამისი ცენტრი, ჰოსპიტალიზაცია და რადიაციული უსაფრთხოების წესების დაცვა. მეთოდი ანესთეზიას ჩვეულებრივ არ საჭიროებს, თუმცა წინასწარი პაციენტის შერჩევა და შემდგომი კონტროლი აუცილებელია. საქართველოში კონკრეტული მომსახურების ხელმისაწვდომობა წინასწარ უნდა დაზუსტდეს. [5]

ქირურგიული მკურნალობა შეირჩევა ჯირკვლის დაზიანების განაწილებით, ანესთეზიური რისკითა და გამოცდილებით. მანამდე საჭიროა ჰორმონული და კლინიკური სტაბილიზაცია. პარათირეოიდული ჯირკვლების დაზიანებისას შეიძლება ჰიპოკალცემია განვითარდეს; დაუდგენელი ექტოპიური ქსოვილი ან დარჩენილი ჰიპერფუნქცია წარუმატებლობის მიზეზიცაა. სცინტიგრაფია ქსოვილის მდებარეობის დადგენას ეხმარება. [2]

იოდის მკაცრად შეზღუდული სპეციალური რაციონი მხოლოდ ექსკლუზიური კვებისას მუშაობს: სხვა საკვები, სასუსნავი ან ნადავლი შედეგს ცვლის. ყველა კატაში ჰორმონი სრულად არ ნორმალიზდება. მრავალკატიან ოჯახში ცალკე კვების შესაძლებლობა და თანმხლები დაავადებისთვის საჭირო რაციონი წინასწარ შეაფასეთ. ასეთი კვება კვანძოვანი ქსოვილის გაქრობას არ ნიშნავს. [4, 5]

თირკმლის ფუნქცია და ჰიპოთირეოზის რისკი

ჰიპერთირეოზით გაზრდილმა თირკმლის სისხლმომარაგებამ ქრონიკული პრობლემა შეიძლება დაფაროს. ჰორმონის შემცირების შემდეგ ფუნქცია ზოგ კატაში უარესდება. ეს რისკი წინასწარ შეაფასეთ და მკურნალობის შემდეგ თირკმლის მაჩვენებლები გააკონტროლეთ. [7]

ნორმალური საწყისი თირკმლის მაჩვენებლები შემდგომ კონტროლს არ აუქმებს. [4]

19 მედიკამენტურად ნამკურნალებ კატაში, რომელთაც იატროგენული ჰიპოთირეოზი ჰქონდათ, ანტითირეოიდული დოზის შემცირებით ნორმალური ფუნქციის აღდგენას კრეატინინის შემცირება მოჰყვა. ეს მცირე ინტერვენციული კვლევა ჰიპოთირეოზის გამოსწორების მნიშვნელობას აჩვენებს, თუმცა ყველა კატაში თირკმლის სრულ აღდგენას ვერ წინასწარმეტყველებს. შედეგზე სხეულის მასის ცვლილებაც შეიძლება მოქმედებდეს. [6]

შემდგომი კონტროლი და გეგმის შეცვლა

ყოველ კონტროლზე შეადარეთ სხეულის მასა და კუნთი, მადა, ქცევა, წნევა, გულის მდგომარეობა და წამლის მიღების სიზუსტე. თუ ჰორმონი არ კონტროლდება, დოზის ზრდამდე გადაამოწმეთ გამოტოვებული მიღება, სწორი ფორმულაცია, დიეტაზე სხვა საკვების დამატება და დაავადების პროგრესირება. პატრონის შესაძლებლობები მკურნალობის არჩევანის ნაწილია. [2]

თიროქსინის მკვეთრი დაქვეითება, აზოტემიის გაუარესება ან კლინიკური მოდუნება დანიშნულების გადაფასებას მოითხოვს. მიზანი მხოლოდ ერთი ლაბორატორიული რიცხვის გასწორება არ არის. შეუთავსებელი პასუხები, მუდმივად მაღალი დოზის საჭიროება, საეჭვო კარცინომა ან გართულებული თანმხლები დაავადება სპეციალისტთან კონსულტაციის საფუძველია. [1]