კლინიკური შეჯამება
კატის კარდიომიოპათია გულის კუნთის დაავადებაა. მართვისთვის საჭიროა მისი სტრუქტურული და ფუნქციური ტიპისა და კლინიკური სტადიის განსაზღვრა. ჰიპერტროფიული ფორმის გარდა გვხვდება რესტრიქციული, დილატაციური და სხვა ფენოტიპები. [1]
კედლის გასქელება ყოველთვის პირველადი დაავადება არ არის
ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიისას (HCMჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიაHypertrophic cardiomyopathy) მარცხენა პარკუჭის კედელი სქელდება და მისი შევსება შეიძლება გაძნელდეს. დიასტოლური წნევის ზრდა წინაგულზე და ფილტვის ვენებზე გადადის. გაფართოებულ და ცუდად შეკუმშვად წინაგულში სისხლის ნაკადის შენელება თრომბის წარმოქმნას უწყობს ხელს. ამიტომ მხოლოდ პარკუჭის შეკუმშვის გარეგნულად კარგი ხარისხი დაავადების მსუბუქ მიმდინარეობას ვერ ადასტურებს. [3]
კედლის მსუბუქი ან ზომიერი გასქელებისას გამორიცხეთ სისტემური ჰიპერტენზია, ჰიპერთირეოზი, ჰიპერსომატოტროპიზმი და გაუწყლოებით განპირობებული მოჩვენებითი გასქელება. მძიმე ჰიპერტროფიას თანმხლები ენდოკრინული დაავადება შეიძლება ამძიმებდეს და სრულად ვერ ხსნიდეს. მიზეზის მკურნალობის შემდეგ განმეორებითი ექოკარდიოგრაფია ცვლილების მდგრადობას გვიჩვენებს. [3]
მემკვიდრეობითი რისკი ყველა ჯიშსა და ყველა კატაში ერთი და იგივე არ არის. კონკრეტული მუტაციის უარყოფითი ტესტი კარდიომიოპათიის ყველა მიზეზს ვერ გამორიცხავს. დაავადება ასაკთან ერთადაც შეიძლება გამოვლინდეს, ამიტომ ერთჯერადი ნორმალური გამოკვლევა სიცოცხლის ბოლომდე გარანტია არ არის. [2]
დიაგნოსტიკა და რისკის შეფასება
სრულფასოვანი ექოკარდიოგრაფია უნდა აღწერდეს კედლის სისქეს, მარცხენა წინაგულის ზომასა და ფუნქციას, პარკუჭის გეომეტრიას, მარცხენა პარკუჭიდან სისხლის გამოდინების შესაძლო დინამიკურ დაბრკოლებას და თრომბის ან სისხლის სტაზის ნიშნებს. შედეგი ჰიდრატაციის, გულის სიხშირისა და გაზომვის ტექნიკის გათვალისწინებით წაიკითხეთ. საჭიროებისას ჩართეთ არტერიული წნევა, ფარისებრი ჯირკვლის კვლევა და გულის რიტმის შეფასება. [1]
კლინიკური გამოკვლევა ხშირად მხოლოდ ეჭვს აჩენს: რენტგენზე გულის კონტური ზოგჯერ შედარებით ჩვეულებრივადაც გამოიყურება. გულის ბიომარკერის მატება შეიძლება მძიმე დაავადების ეჭვს აძლიერებდეს, მაგრამ ექოკარდიოგრაფიის გარეშე ფენოტიპს ვერ ადგენს. სტრუქტურული დიაგნოზი, შეგუბების არსებობა და თრომბოზის რისკი ცალ-ცალკე კითხვებია. [2]
2020 წლის კონსენსუსი უსიმპტომო დაავადებას დაბალი და მომატებული რისკის ჯგუფებად ყოფს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია წინაგულის გადიდება და ფუნქციის დაქვეითება. C სტადია ნიშნავს არსებულ ან გადატანილ გულის უკმარისობას ან თრომბოემბოლიას; D სტადია სტანდარტული მკურნალობისადმი რეფრაქტერულ უკმარისობას აღწერს. [1]
უსიმპტომო კატა: დაკვირვება და შერჩეული მკურნალობა
უსიმპტომო კატას ფუროსემიდი მხოლოდ გასქელებული კედლის გამო არ სჭირდება. ბეტა-ბლოკერიც ყველა პაციენტის რუტინული წამალი არ არის; მნიშვნელოვანი დინამიკური დაბრკოლება ან კონკრეტული არითმია ინდივიდუალურ გადაწყვეტილებას მოითხოვს. ანგიოტენზინ-გარდამქმნელი ფერმენტის ინჰიბიტორის სარგებელი გულის უკმარისობამდე დამტკიცებული არ არის. [2]
2025 წელს აშშ-ში დაგვიანებული გამოთავისუფლების სიროლიმუსის პროდუქტმა მიიღო პირობითი ავტორიზაცია სუბკლინიკური ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიისას პარკუჭის ჰიპერტროფიის სამართავად. პირობითი ავტორიზაცია ეფექტიანობის სრული დადასტურების მოლოდინს ნიშნავს; ეს საქართველოს რეგისტრაციას ან პრეპარატის ადგილობრივ ხელმისაწვდომობას არ ადასტურებს. [4]
43 კატის ექვსთვიან კვლევაში შეფასდა ექოკარდიოგრაფიული ცვლილებები შერჩეულ სუბკლინიკურ პაციენტებში. კვლევაში არ შედიოდნენ გულის უკმარისობის, გადატანილი თრომბოემბოლიის, მძიმე გამავალი ტრაქტის დაბრკოლების ან მნიშვნელოვანი თანმხლები დაავადების მქონე კატები. კედლის სისქეზე მიღებული შედეგი სიცოცხლის გახანგრძლივების ან თრომბოემბოლიის პრევენციის დამტკიცებას არ უდრის. [5]
მკურნალობისას დიაბეტის გამოვლენისას პრეპარატი დაუყოვნებლივ შეწყვიტეთ. სიროლიმუსთან ერთად აზოლურმა სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებმა, ციკლოსპორინმა, ამიოდარონმა და კალციუმის არხის ბლოკერებმა ტოქსიკურობის რისკი შეიძლება გაზარდოს. [6]
ტრანსამინაზების მსუბუქი მატებისას კონტროლი ორ თვეში გაიმეორეთ; მდგრადი მატებისას შეწყვიტეთ. სანაშენე ცხოველისთვის პროდუქტი არ გამოიყენება. ბეტა-ბლოკერთან ან კორტიკოსტეროიდთან კომბინაციის უსაფრთხოება შეფასებული არ არის. [6]
ეს პროდუქტი არ გამოიყენება მიმდინარე ან გადატანილი გულის უკმარისობის, არტერიული თრომბოემბოლიის ან მძიმე გამავალი ტრაქტის დაბრკოლების მქონე კატაში. სხვა კარდიომიოპათიისა და მნიშვნელოვანი თანმხლები დაავადებებისას უსაფრთხოება და ეფექტიანობა შეფასებული არ არის. [6]
გულის უკმარისობის მართვა
მწვავე დეკომპენსაციისას შეამცირეთ შეხება, მიაწოდეთ ჟანგბადი და მკურნალობა სავარაუდო მექანიზმს შეუსაბამეთ. სუნთქვის შემაფერხებელი პლევრული გამონაჟონი დრენირებას საჭიროებს. დიურეზული თერაპიისთვის განკუთვნილი პაციენტის ვენაში რუტინულად სითხის შეყვანამ შეგუბება შეიძლება გაამწვავოს. [1]
ცხრილში მხოლოდ ზრდასრული კატების რეჟიმებია. [1]
დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.
| ჩვენება | შერჩეული რეჟიმი | პასუხი და შეზღუდვა |
|---|---|---|
| კარდიოგენური ფილტვის შეშუპება, ჰოსპიტალიზებული ზრდასრული კატა | საინექციო ფუროსემიდი 1-2 მგ/კგ ინტრავენურად, საწყისი ბოლუსი | განმეორება სუნთქვის, პერფუზიისა და დიურეზის ხელახალი შეფასებით განისაზღვრება. [1] |
| სტაბილიზებული ქრონიკული შეგუბებითი უკმარისობა | ფუროსემიდი პერორალურად, საწყისად 1-2 მგ/კგ ყოველ 12 საათში | შეარჩიეთ შეგუბების მაკონტროლებელი მინიმალური დოზა; თირკმლის ფუნქცია და ელექტროლიტები 3-7 დღეში გადაამოწმეთ. [1] |
| გადატანილი კარდიოგენური არტერიული თრომბოემბოლიის მეორეული პრევენცია | კლოპიდოგრელი, ჩვეულებრივი პერორალური ტაბლეტის შესაბამისი ნაწილი: 18.75 მგ/კატაზე ყოველ 24 საათში | ხანგრძლივი მკურნალობისას სისხლდენა და ამტანობა შეაფასეთ; ეს თრომბის დაშლის დოზა არ არის. [7] |
| ინსტრუქციის შესაბამისი სუბკლინიკური ჰიპერტროფიული ფორმა, შესაბამისი წონის ზრდასრული კატა | Felycin-CA1, სამიზნე 0.3 მგ/კგ პერორალურად კვირაში ერთხელ, მხოლოდ პროდუქტის წონითი ცხრილის მიხედვით | მთლიანი ტაბლეტი საკვებთან ერთად; არ გატეხოთ და არ დაფშვნათ. 2.5 კგ-ზე ნაკლები კატა ხელმისაწვდომი ტაბლეტებით ზუსტად ვერ დოზირდება. [6] |
კლოპიდოგრელის უპირატესობა ასპირინთან შედარებით რანდომიზებულ კვლევაში გადატანილი თრომბოემბოლიის მქონე კატებში დადასტურდა. ეს მეორეული პრევენციის მტკიცებულებაა. პირველი მოვლენის პრევენციის გადაწყვეტილება წინაგულის ზომის, ფუნქციისა და თრომბის ნიშნების მიხედვით ცალკე მიიღება; ყველა უსიმპტომო კატაზე ერთი სქემა არ ვრცელდება. [7]
პიმობენდანს ძაღლის გამოცდილებით ავტომატურად ნუ დანიშნავთ. 83 კატის ექსპლორაციულ რანდომიზებულ კვლევაში, გულის უკმარისობის ახლად სტაბილიზების შემდეგ, ექვს თვეში საერთო სარგებელი ვერ გამოვლინდა. მისი შერჩევა განიხილება გულის წუთმოცულობის დაქვეითებისა და სხვა კონკრეტული ჩვენებებისას, გამავალი ტრაქტის დაბრკოლების გათვალისწინებით. [8]
მონიტორინგი და გაწერა
სახლში სუნთქვა ღრმა ძილში დათვალონ და ჩანაწერი აწარმოონ. ჯანმრთელი და სუბკლინიკური გულის დაავადების მქონე კატების კვლევაში საშუალო ძილის სიხშირე უმეტესად წუთში 30-ზე ნაკლები იყო. განმეორებით მომატებული მაჩვენებელი დამატებით შეფასებას მოითხოვს, თუმცა ერთი რიცხვი გულის უკმარისობის დიაგნოზი არ არის. [9]
გაწერისას შეათანხმეთ წამლების მიღება, მადისა და წონის აღრიცხვა, კონტროლი და გადაუდებელი დაბრუნების ნიშნები. თრომბოემბოლიის ეჭვისას მხოლოდ გულის წამლის დამატება საკმარისი არ არის; საჭიროა ტკივილისა და დაზიანებული კიდურების შეფასებაც. პროგნოზი დაავადების სიმძიმისა და გართულებების მიხედვით მნიშვნელოვნად განსხვავდება და ერთი საერთო „დარჩენილი ვადით“ არ უნდა აღიწეროს. [3]
წყაროები (9)
წყაროები გადამოწმებულია 2026 წლის 6 ნოემბერს.
- Virginia Luis Fuentes და თანაავტორები. ACVIM consensus statement guidelines for the classification, diagnosis, and management of cardiomyopathies in cats. Journal of Veterinary Internal Medicine, 2020;34:1062-1077. DOI: 10.1111/jvim.15745.
- Mark D. Kittleson; Merck Veterinary Manual. Hypertrophic Cardiomyopathy in Dogs and Cats. სრული გადახედვა 2023 წლის იანვარში; განახლება 2024 წლის სექტემბერში.
- Mark D. Kittleson, Etienne Côté. The Feline Cardiomyopathies: 2. Hypertrophic cardiomyopathy. Journal of Feline Medicine and Surgery, 2021;23:1028-1051. DOI: 10.1177/1098612X211020162.
- US Food and Drug Administration. FDA Conditionally Approves Drug for Management of Ventricular Hypertrophy in Cats. 2025 წლის 14 მარტი.
- Joanna L. Kaplan და თანაავტორები. Delayed-release rapamycin halts progression of left ventricular hypertrophy in subclinical feline hypertrophic cardiomyopathy: results of the RAPACAT trial. Journal of the American Veterinary Medical Association, 2023;261:1628-1637. DOI: 10.2460/javma.23.04.0187.
- Pegasus Laboratories; DailyMed. FELYCIN-CA1: sirolimus delayed-release tablets, prescribing information. ინსტრუქციის რევიზია 2025 წლის მაისში; DailyMed-ის განახლება 2025 წლის 29 დეკემბერს.
- Daniel F. Hogan და თანაავტორები. Secondary prevention of cardiogenic arterial thromboembolism in the cat: clopidogrel vs aspirin trial. Journal of Veterinary Cardiology, 2015;17 Suppl 1:S306-S317. DOI: 10.1016/j.jvc.2015.10.004. გამოყენებულია რეზიუმე.
- Karsten E. Schober და თანაავტორები. Effects of pimobendan in cats with hypertrophic cardiomyopathy and recent congestive heart failure. Journal of Veterinary Internal Medicine, 2021;35:789-800. DOI: 10.1111/jvim.16054.
- Ingrid Ljungvall და თანაავტორები. Sleeping and resting respiratory rates in healthy adult cats and cats with subclinical heart disease. Journal of Feline Medicine and Surgery, 2014;16:281-290; პირველად ონლაინ 2013 წლის 29 ოქტომბერს. DOI: 10.1177/1098612X13508940. გამოყენებულია რეზიუმე.