კატის შარდსადენის დახშობა: სტაბილიზაცია, კათეტერიზაცია და შემდგომი მართვა

პროფესიული მასალა ვეტერინარებისთვის. წყაროების ბოლო გადამოწმება: 2026 წლის 3 ნოემბერი. დამოუკიდებელი პროფესიული ვეტერინარული რეცენზია არ ჩატარებულა.

ეს გზამკვლევი ძირითადად ზრდასრულ მამრ კატებს ეხება. ნეონატში, თანდაყოლილი ანომალიისას ან რთული ტრავმისას საჭიროა ინდივიდუალური სპეციალიზებული გეგმა. შარდსადენის დახშობა პოსტრენალურ აზოტემიას, ელექტროლიტურ დარღვევებსა და გულ-სისხლძარღვთა დესტაბილიზაციას იწვევს; მისი მართვა მხოლოდ კათეტერის გატარებით არ სრულდება. [1]

მოკლე კლინიკური შეჯამება

• უშედეგო მოშარდვის მცდელობა და გადავსებული მტკივნეული შარდის ბუშტი დახშობაზე ეჭვს აჩენს; პატრონმა ეს შეიძლება ყაბზობად აღიქვას. [1]
• ბრადიკარდია, ჰიპოთერმია, სუსტი პულსი და ცნობიერების გაუარესება ანესთეზიამდე გადაუდებელ სტაბილიზაციას მოითხოვს. [3]
• ჰიპერკალიემიის დროებითი კორექცია შარდის გადინების აღდგენას ვერ ჩაანაცვლებს. კალციუმის გლუკონატი გულის მემბრანას იცავს და კალიუმს არ ამცირებს. [1]
• გადინების აღდგენის შემდეგაც აკონტროლეთ დიურეზი, წონა, პერფუზია და ელექტროლიტები; პოსტობსტრუქციული დიურეზი შეიძლება მნიშვნელოვანი დანაკარგების წყარო გახდეს. [5]

1. პირველადი შეფასება და ნიმუშები

ჯერ შეაფასეთ სუნთქვა, პერფუზია, ტემპერატურა, გულის რიტმი და ტკივილი. დაამყარეთ ვენური (IV) წვდომა; აიღეთ სისხლი კალიუმის, იონიზებული კალციუმის, გლუკოზის, კრეატინინისა და მჟავა-ტუტოვანი მდგომარეობის სწრაფი შეფასებისთვის. სითხეების საწყისი მიზანი ჰიპოვოლემიის კორექციაა და არა ფიქსირებული დიდი მოცულობის ყველა კატისთვის მიცემა. გულმკერდისა და მოცულობითი გადატვირთვის რისკიც გაითვალისწინეთ. [3]

პალპაციით შეაფასეთ ბუშტის ზომა და ტკივილი, ხოლო პერინეუმზე მოძებნეთ შეშუპება, დაზიანება ან საცობის მასალა. პატარა ბუშტი ან შარდის რამდენიმე წვეთი სრულ დიაგნოზს არ იძლევა. ტრავმის, თავისუფალი მუცლის სითხის ან წარუმატებელი კათეტერიზაციისას გამოიკვლიეთ შარდსადენის დაზიანება და უროაბდომენი. [4]

2. ჰიპერკალიემია: კონკრეტული საწყისი მაგალითები

ქვემოთ მოცემულია ზრდასრული კატის საწყისი, ჰოსპიტალური რეჟიმების შერჩეული მაგალითები, არა განმეორების ავტომატური დანიშნულება. აუცილებელია ელექტროკარდიოგრაფიული კონტროლი, ვენური წვდომა და გლუკოზის განმეორებითი გაზომვის შესაძლებლობა. კალიუმის მაჩვენებელი შეაფასეთ კლინიკურ მდგომარეობასა და გულის რიტმთან ერთად. [2]

დექსტროზის განზავების შერჩეული მაგალითი: ამ შერჩეულ ინსულინის დოზასთან საჭიროა 0.5 გ/კგ დექსტროზა, ანუ 50% ხსნარის 1 მლ/კგ. ერთი ნაწილი 50% დექსტროზა და სამი ნაწილი 0.9% ნატრიუმის ქლორიდი იძლევა 12.5% საბოლოო ხსნარს, საერთო მოცულობით 4 მლ/კგ. შეიყვანეთ ნელა IV; ეს მოცულობა სითხეების საერთო ბალანსშიც ჩათვალეთ. შემდგომი დექსტროზის ინფუზიის საჭიროებას გლუკოზის დინამიკა განსაზღვრავს. [2]

კალციუმის გლუკონატის 10% ფორმაში შეიძლება იყოს 100 მგ/მლ გლუკონატის მარილი და დაახლოებით 9.3 მგ/მლ ელემენტური კალციუმი. ამიტომ ზემოთ შერჩეული 0.5 მლ/კგ დაახლოებით 4.65 მგ/კგ ელემენტურ კალციუმს შეესაბამება. ცხრილში 0.5 მლ/კგ საწყისი 10% ხსნარის მოცულობაა. განზავების ერთი მაგალითია ერთი ნაწილი ამ ხსნარისა და ერთი ნაწილი 0.9% ნატრიუმის ქლორიდისა: მიიღება 50 მგ/მლ გლუკონატის ხსნარი, საბოლოო მოცულობით 1 მლ/კგ, იმავე 20 წუთში შესაყვანად. გადაამოწმეთ კონკრეტული ამპულა და თავსებადობა; კალციუმის ქლორიდი ამ მოცულობით ურთიერთჩანაცვლებადი არ არის. ადამიანის პროდუქტის ინსტრუქცია აქ ფორმულაციის დასაზუსტებლადაა გამოყენებული, არა კატის დოზის წყაროდ. [11]

ინსულინის წინ გაზომეთ საწყისი გლუკოზა და ადრეულ პერიოდში ხშირად გადაამოწმეთ, წინასწარ შედგენილი ჰოსპიტალური გრაფიკით. ადრეული შემოწმებების ინტერვალი გლუკოზის დინამიკას, ინსულინის დოზასა და პაციენტის მდგომარეობას მოარგეთ. გამოქვეყნებულ 50-კატიან რეტროსპექტიულ კოჰორტაში 2 გ/ერთეულზე დექსტროზაც ყველა ჰიპოგლიკემიას ვერ უშლიდა ხელს; ზოგი შემთხვევა პირველი დოზიდან 11 საათამდე გამოვლინდა. ამიტომ ნორმალური საწყისი გლუკოზა ან დექსტროზის მიმდინარე ინფუზია კონტროლის შეწყვეტის საფუძველი არ არის. [12]

3. ტკივილი, სედაცია და ანესთეზია

ტკივილი თავიდანვე მართეთ. ერთ-ერთი გამოქვეყნებული საწყისი ვარიანტია მეთადონი 0.2 მგ/კგ IV ერთხელ, ზრდასრულ კატაში. ეს არის საწყისი დოზა და არა შემდგომი ფიქსირებული ინტერვალი: ხელახალი დანიშვნა დამოკიდებულია ტკივილის შეფასებაზე, სედაციაზე, სუნთქვასა და ჰემოდინამიკაზე. გადაამოწმეთ საინექციო ფორმის კონცენტრაცია; ნეონატისთვის ეს რეჟიმი დამტკიცებულად არ განიხილება. [3]

კათეტერიზაციისთვის საჭიროა საკმარისი ანალგეზია და კუნთების მოდუნება, მაგრამ ჯერ შეაფასეთ ანესთეზიის რისკი. ერთი რეტროსპექტიული კვლევით ინჰალაციურ ანესთეზიასა და სედაციას შორის გართულებებსა თუ განმეორებით დახშობაში მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აღმოჩნდა. ეს მეთოდების ყველა პაციენტში თანაბარ უსაფრთხოებას არ ამტკიცებს: არჩევანი დამოკიდებულია მეტაბოლურ დარღვევებზე, პროცედურის სირთულესა და მონიტორინგის შესაძლებლობაზე. [9]

ჰიპოვოლემიისა და თირკმლის ფუნქციის გაუარესებისას არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატი საწყისი ტკივილგამაყუჩებლის ავტომატური არჩევანი არ არის. ტკივილის არადამაკმაყოფილებელი კონტროლი კათეტერის ძალით გატარების საფუძველი არ უნდა გახდეს. [3]

4. გადინების აღდგენა და რთული კათეტერიზაცია

იმუშავეთ ასეპტიკურად, სათანადო ლუბრიკაციითა და შესაბამისი დიამეტრის კათეტერით. პენისისა და შარდსადენის სწორად გასწორებამ და სტერილური ფიზიოლოგიური ხსნარით ფრთხილმა რეტროჰიდროპულსიამ შეიძლება ობსტრუქციული მასალის ბუშტში დაბრუნება გააადვილოს. წინააღმდეგობის გადალახვა ძალით დაუშვებელია. ხანგრძლივი დატოვებისთვის შეარჩიეთ რბილი კათეტერი და დახურული შეგროვების სისტემა; მილში გადაკეცვა ან გადაჭიმვა არ უნდა ხდებოდეს. [4]

თუ კათეტერი არ გადის, ხელახლა შეაფასეთ ანალგეზია, პოზიცია, საცობი, კენჭი, სტრიქტურა და იატროგენული დაზიანება. დაუზუსტებელი მრავალჯერადი მცდელობების ნაცვლად დაგეგმეთ კონტრასტული კვლევა ან გამოცდილი კოლეგის/ქირურგის დახმარება. დროებითი დეკომპრესიული ცისტოცენტეზი შეიძლება განიხილებოდეს არასტაბილურ პაციენტში ან სანამ საბოლოო გადინება აღდგება, ასეპტიკურად და პროცედურის რისკის შეფასებით. [4]

5. მიზეზის დადგენა

გამოსახულებითი კვლევა დაგეგმეთ სტაბილურობის მიხედვით. რენტგენოგრამა უნდა მოიცავდეს შარდის ბუშტსა და შესაბამის შარდსადენს, კენჭების გამოსავლენად. ულტრაბგერა ეხმარება ბუშტის კედლის, შიგთავსის, თირკმლებისა და თავისუფალი სითხის შეფასებას; შარდსადენის გარკვეული ნაწილები სრულად არ ჩანს. საჭიროებისას გამოიყენეთ რეტროგრადული კონტრასტული კვლევა. შარდის ნალექში კრისტალის არსებობა დახშობის მიზეზს დამოუკიდებლად არ ადგენს. [2]

კათეტერის არსებობა პროფილაქტიკური ანტიბიოტიკის ჩვენება არ არის. ინფექცია შეაფასეთ კლინიკური ნიშნებითა და სწორად აღებული რაოდენობრივი კულტურით; ბაქტერიურია თავისთავად სიმპტომურ ინფექციას არ ნიშნავს. ჩანთიდან აღებული შარდი ან კათეტერის წვერის კულტურა სამკურნალო გადაწყვეტილების სანდო შემცვლელი არ არის. ანტიბიოტიკის არჩევანი მგრძნობელობის შედეგსა და ინფექციის მდებარეობას უნდა დაეყრდნოს. [10]

6. პოსტობსტრუქციული დიურეზი და მონიტორინგი

ჩაიწერეთ შარდის მოცულობა მლ/კგ/სთ-ში, ყველა შეყვანილი მოცულობა, წონა, პულსი, წნევა და სუნთქვა. 260 ზრდასრული კატის რეტროსპექტიულ კვლევაში ავტორებმა დიურეზი განსაზღვრეს როგორც >2 მლ/კგ/სთ, ხოლო მძიმე დიურეზი როგორც ≥5 მლ/კგ/სთ; ეს კვლევითი საზღვრებია და არა ყველა კატის სითხის ერთნაირი დანიშნულება. [5]

შეფასება მოიცავს კალიუმის შესაძლო დაცემას, ნატრიუმის ცვლილებას, გაუწყლოებასა და პერფუზიას. ლაბორატორიული კონტროლის სიხშირე გაზარდეთ დიდი დანაკარგების ან არასტაბილურობისას. სითხეების სიჩქარე ხელახლა შეარჩიეთ ფაქტობრივი დანაკარგების, მიღებისა და მოცულობითი სტატუსის მიხედვით. შარდის ყოველი წინა მოცულობის ავტომატურად ჭარბი ინფუზიით შეცვლამ დიურეზი თვითონაც შეიძლება გაახანგრძლივოს. [5]

კრეატინინის შემცირება აღდგენის ერთ-ერთი მაჩვენებელია, მაგრამ ერთადერთი არა. 2026 წლის მრავალცენტრულ 601-კატიან კვლევაში განმეორებითი დახშობა უფრო ხანგრძლივ აზოტემიასთან არ იყო დაკავშირებული. მონიტორინგი ყველა პაციენტში ერთნაირი არ ყოფილა, ამიტომ ამ მონაცემით კონკრეტული კატის გაწერის დრო ვერ განისაზღვრება. [8]

7. კათეტერის მოხსნა, გაწერა და განმეორებითი დახშობა

კათეტერის მოხსნა გადაწყვიტეთ კლინიკური პასუხის, შარდის ხასიათის, ელექტროლიტებისა და დიურეზის მიხედვით. დროის ფიქსირებული გასვლა თავისთავად საკმარისი არ არის. მოხსნის შემდეგ დაადასტურეთ სპონტანური შარდვა და შეაფასეთ ბუშტი. მცირე შარდვა შეიძლება რეციდივს, დეტრუზორის დისფუნქციას ან ჰოსპიტალურ სტრესს უკავშირდებოდეს; ამ მიზეზებს სხვადასხვა მართვა სჭირდება. [4]

პატრონს წერილობით მიეცით დაკვირვების გეგმა: მოშარდვის მცდელობა, რეალური მოცულობა, ტკივილი, ღებინება და საერთო მდგომარეობა. უშედეგო ჭინთვა დაუყოვნებელი განმეორებითი შეფასების მიზეზია. დაუგეგმეთ დიაგნოზზე მორგებული კვება, წყლის მიღება და სახლში დაკვირვება; კლინიკური გაუმჯობესება განმეორების ნულოვან რისკს არ ნიშნავს. [8]

8. ხშირი კლინიკური შეცდომები

წყაროები

1. Laura Van Vertloo; რეცენზენტი Joyce Carnevale. Urethral Obstruction in Small Animals. Merck Veterinary Manual. სრული განხილვა: მაისი 2025; განახლება: ოქტომბერი 2026. https://www.merckvetmanual.com/urinary-system/urolithiasis-in-small-animals/urethral-obstruction-in-small-animals
2. Samantha Taylor და თანაავტორები. 2025 iCatCare consensus guidelines on the diagnosis and management of lower urinary tract diseases in cats. JFMS, 11 თებერვალი 2025; ცხრილი 2 და ურეთრული ობსტრუქციის მართვა. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1098612X241309176
3. Craig Breheny, Kelly Bowlt Blacklock, Danielle Gunn-Moore. The approach to urethral obstruction in the cat. Part 1: Presentation and stabilisation. In Practice 44:372-384, 8 სექტემბერი 2022. https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/227388418/Feline_urethral_obstruction_Part_1_Clean.pdf
4. Craig Breheny, Kelly Bowlt Blacklock, Danielle Gunn-Moore. The approach to urethral obstruction in the cat. Part 2: Catheterising and post obstruction management. In Practice 44:452-464, 7 ოქტომბერი 2022. https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/227390163/Feline_urethral_obstruction_Part_2_Clean.pdf
5. Kelly M. Muller, Jamie M. Burkitt-Creedon, Steven E. Epstein. Presentation Variables Associated With the Development of Severe Post-obstructive Diuresis in Male Cats Following Relief of Urethral Obstruction. Front Vet Sci, 5 აპრილი 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9016150/
6. Kayla R. Hanson და თანაავტორები. Effect of prazosin on feline recurrent urethral obstruction. JFMS, 22 მარტი 2021. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1098612X211001283
7. David S. Conway, Elizabeth A. Rozanski, Annie S. Wayne. Prazosin administration increases the rate of recurrent urethral obstruction in cats: 388 cases. JAVMA, 2022. გამოყენებულია ხელმისაწვდომი აბსტრაქტი. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35290210/
8. Victoria J. Skinner და თანაავტორები. Azotaemia and outcomes in male cats with initial and recurrent urethral obstruction: a multicentre, retrospective study of 601 cats (2020-2024). JFMS, 26 მაისი 2026. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13342373/
9. Jessica Perrucci და თანაავტორები. Retrospective evaluation of the effect of inhalant anesthesia on complications and recurrence rates in feline urethral obstruction. JFMS, 6 თებერვალი 2023. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10812080/
10. J. Scott Weese და თანაავტორები. ISCAID guidelines for the diagnosis and management of bacterial urinary tract infections in dogs and cats. Veterinary Journal 247:8-25, 2019. https://www.amrvetcollective.com/assets/guidelines/ISCAID_Urinary_2019.pdf
11. Amneal Pharmaceuticals; DailyMed. Calcium Gluconate Injection, 100 mg/mL. ინსტრუქცია განახლებულია 23 ივნისს 2026; ფორმულაცია და უსაფრთხო შეყვანა. https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=787603c6-3f50-473a-8e3b-71dcf6d86964
12. Jessica M. Jones, Jamie M. Burkitt-Creedon, Steven E. Epstein. Treatment strategies for hyperkalemia secondary to urethral obstruction in 50 male cats: 2002-2017. JFMS 24:e580-e587, 2022. https://escholarship.org/content/qt7dh3b9f3/qt7dh3b9f3_noSplash_34cc25b57f9a7781c38c4e8f76a8b675.pdf

გამოქვეყნებული პროფესიული მასალა. დამოუკიდებელი ვეტერინარული რეცენზია ჯერ არ ჩატარებულა.