ოტიტი კატასა და ძაღლში: მიზეზის დადგენა, ციტოლოგია და მიზნობრივი მკურნალობა

მთავარი კლინიკური გადაწყვეტილებები

ოტიტი ყურის ანთებაა და არა ერთი კონკრეტული ინფექციის სახელწოდება. ბაქტერიებისა და საფუარის ჭარბი ზრდის მკურნალობასთან ერთად მოძებნეთ ანთების საწყისი მიზეზი, ხელშემწყობი გარემოებები და უკვე ჩამოყალიბებული ცვლილებები. განმეორებითი ოტიტისას მხოლოდ იმავე წვეთების დანიშვნა პრობლემის მდგრად კონტროლს ვერ უზრუნველყოფს. [1]

პატრონისთვის განკუთვნილი განმარტებები იხილეთ სტატიებში ძაღლის ყურის ანთება და კატის ოტიტი.

ანამნეზი და გასინჯვა

დააზუსტეთ დაავადების ხანგრძლივობა, ცალმხრივი თუ ორმხრივი დასაწყისი, ქავილი სხეულის სხვა უბნებზე, წყალში ყოფნა, წინა მკურნალობა და მასზე პასუხი. შეაფასეთ მთელი კანი და ორივე ყური; გასინჯვა ნაკლებად მტკივნეული მხრიდან დაიწყეთ. მძიმე ტკივილისას უსაფრთხო დათვალიერებას სედაცია შეიძლება დასჭირდეს. ძალით ღრმა მანიპულაცია სათანადო გამოკვლევას ვერ ცვლის. [1]

კატაში ცალმხრივი, განსაკუთრებით მკურნალობაზე ცუდად რეაგირებადი დაავადებისას გამორიცხეთ პოლიპი, წარმონაქმნი ან სხვა დამაბრკოლებელი ცვლილება. მუქი ცვილი თავისთავად ტკიპის ან ინფექციის მტკიცებულება არ არის. ნორმალურ ყურშიც შეიძლება მცირე რაოდენობით მუქი სეკრეტი იყოს; ცვილის შეღებვით წარმოქმნილი არტეფაქტები ციტოლოგიაში კოკებს შეიძლება ჰგავდეს. [3]

ნიმუში, ციტოლოგია და ოტოსკოპია

ნიმუში გაწმენდამდე აიღეთ. თითოეული ყური ცალ-ცალკე მონიშნეთ და შეაფასეთ ბაქტერიების ფორმა, საფუარი, ანთებითი უჯრედები და ფაგოციტოზი. მცირე რაოდენობით მიკროორგანიზმები ჯანმრთელ ყურშიც გვხვდება; შედეგი სიმპტომებსა და ანთებას შეაჯერეთ. ოტოსკოპიით შეაფასეთ არხის გამავლობა, შეშუპება, წყლულები, უცხო სხეული და დაფის აპკი. [1]

ხორვატიის 74 თავისუფლად მცხოვრები კატის კვლევაში ერთი კატის ორ ყურს განსხვავებული ციტოლოგიური სურათი შეიძლებოდა ჰქონოდა, შერეული მიზეზები კი ხშირი იყო. ამიტომ ერთი ყურის შედეგი მეორეზე ავტომატურად არ გადაიტანოთ. კვლევის გავრცელების მაჩვენებლები ამ კონკრეტულ პოპულაციას ეხება და საქართველოს კატებში დაავადების სიხშირეს არ განსაზღვრავს. [8]

ყურის ტკიპის, Otodectes cynotis-ის, ეჭვისას სეკრეტი პარაზიტოლოგიურადაც შეამოწმეთ. ტკიპა შეიძლება ოტოსკოპით გამოჩნდეს ან ცვილის მიკროსკოპული კვლევით გამოვლინდეს. მუქი, ფხვიერი გამონადენის გარეგნული შეფასება საკმარისი არ არის. ინფესტაცია ზოგ ცხოველში ძლიერ ქავილს იწვევს, სხვაში კი ნაკლებად შესამჩნევია. [4]

როდის გვჭირდება კულტურა და დამატებითი კვლევა

ჩირქოვანი, ჩხირისებრი ბაქტერიებით მიმდინარე ან განმეორებითი ოტიტისას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია Pseudomonas-ისა და რეზისტენტობის შეფასება. მისი ბიოფილმი, დამცავი მატრიქსით დაფარული მიკრობული ერთობა, მკურნალობას ართულებს. ნაცხში ჩხირების დანახვა ბაქტერიის ზუსტ სახეობასა და მგრძნობელობას ვერ ადგენს. კულტურის პასუხი ციტოლოგიასთან და მანამდე გამოყენებულ პრეპარატებთან ერთად წაიკითხეთ. [6]

შუა ყურის დაავადების ეჭვისას გარეთა არხის კულტურა შუა ყურის ნიმუშს ვერ ჩაანაცვლებს. დამატებითი გამოსახულება და საჭიროებისას სპეციალისტის მიერ მირინგოტომია, დაფის აპკში კონტროლირებული გახსნის გაკეთება ნიმუშისა და დრენაჟისთვის, ცალკე იგეგმება. ამორეცხვას სათანადო ანესთეზია და სასუნთქი გზების დაცვა სჭირდება. გარეგნულად მთელი დაფის აპკი შუა ოტიტს არ გამორიცხავს. კომპიუტერული ან მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია ჩვეულებრივ რენტგენოგრაფიაზე ინფორმაციული შეიძლება იყოს. [2]

16 კატის რეტროსპექტიულ კვლევაში კომპიუტერული ტომოგრაფია და ვიდეოოტოსკოპია არხის წარმონაქმნებს თანხვედრილად ადგენდა, მაგრამ კედლის ანთებისა და შევიწროების შეფასება ნაკლებად ემთხვეოდა. მეთოდები ერთმანეთს ავსებს; მცირე, შერჩეულ ჯგუფში მიღებული შედეგი ყველა პაციენტისთვის სრულ სიზუსტეს არ ამტკიცებს. პოლიპისმაგვარი წარმონაქმნის საბოლოო ბუნების დასადგენად ჰისტოლოგია შეიძლება გახდეს საჭირო. [7]

ყურის გაწმენდა და ადგილობრივი უსაფრთხოება

გამწმენდისა და წვეთების არჩევას წინ უნდა უსწრებდეს დაფის აპკისა და შუა ყურის რისკის შეფასება. თუ აპკი არ ჩანს, მისი მთლიანობა დადასტურებულად არ ჩათვალოთ. ზოგი ადგილობრივი ნივთიერება შიგნითა ყურთან კონტაქტისას სმენასა და წონასწორობას აზიანებს. კატებში ასეთი მოვლენების სიხშირეზე მონაცემები შეზღუდულია, რაც სიფრთხილის საჭიროებას არ აუქმებს. [3]

კულტურის მგრძნობელობის პასუხში მითითებული კონცენტრაციები ყურში ადგილობრივად მიღწეულ კონცენტრაციებს შეიძლება არ ასახავდეს. ამიტომ „რეზისტენტული“ პასუხიც კლინიკურ კონტექსტში შეაფასეთ და მკურნალობის არჩევანი ერთ სიტყვას არ დააყრდნოთ. [1]

მკურნალობის შერჩევა

დადასტურებული ტკიპისას გამოიყენეთ შესაბამისი სახეობისა და ასაკისთვის ნებადართული აკარიციდი. მხოლოდ ცვილის გაწმენდა პარაზიტის მკურნალობა არ არის. შეაფასეთ კონტაქტში მყოფი ცხოველებიც, რადგან ტკიპა ახლო კონტაქტით გადადის და სხეულის სხვა უბნებზეც შეიძლება გვხვდებოდეს. პროდუქტის გზა და გამეორება მის მოქმედ ინსტრუქციას უნდა შეესაბამებოდეს. [4]

ქვემოთ მოცემულია კონკრეტული ამერიკული ინსტრუქციის მაგალითი ზრდასრული ძაღლის გარეთა ოტიტისთვის, მგრძნობიარე Staphylococcus pseudintermedius-ისა და Malassezia pachydermatis-ის შემთხვევაში. ეს არ არის ყველა ოტიტის ან საქართველოში არსებული ნებისმიერი კომბინირებული წვეთის სქემა. კატაში ამ პროდუქტის გამოყენება ინსტრუქციით დაუშვებელია. [5]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

გამოიყენეთ თვალის დამცავი საშუალება და შეამცირეთ გელის გაშხეფების რისკი. მაკე, მეძუძურ ან სანაშენე ძაღლში უსაფრთხოება შესწავლილი არ არის; ღვიძლის დარღვევისას საჭიროა სიფრთხილე. ცნობილი აპკის პერფორაციისა და კომპონენტებზე ჰიპერმგრძნობელობისას არ გამოიყენოთ. ეს მაგალითი ზრდასრული ძაღლისთვისაა და ლეკვზე ავტომატურად არ გადაიტანება. [5]

ანტიმიკრობული არჩევანი და წარუმატებელი მკურნალობა

Pseudomonas-ის რეზისტენტობის პროფილი განსხვავდება. ადგილობრივი მკურნალობის, გაწმენდისა და არხის გამავლობის პრობლემა მარტო პერორალური ანტიბიოტიკის დამატებით არ წყდება. ბიოფილმის წინააღმდეგ ლაბორატორიულად ეფექტიანი ნივთიერება კლინიკაში უსაფრთხო, დადგენილი კონცენტრაციისა და ეფექტის მქონე პრეპარატს არ უდრის. თვითნაკეთი გამხსნელები და ექსპერიმენტული ნარევები რუტინულ დანიშნულებად არ გამოიყენოთ. [6]

შუა და შიგნითა ყურის ინფექციაში სისტემური მკურნალობის საჭიროება განსხვავდება გაურთულებელი გარეთა ოტიტისგან. პრეპარატი შეარჩიეთ სათანადო ნიმუშის კულტურით, ორგანოთა ფუნქციითა და პაციენტის მდგომარეობით. მკურნალობა საკმარისი ხანგრძლივობით და განმეორებითი შეფასებით ტარდება; გარეთა გამონადენის გაქრობა ღრმა ინფექციის დასრულებას არ ადასტურებს. [2]

კონტროლი და სპეციალისტთან გადამისამართება

შემდგომ ვიზიტზე გაიმეორეთ კლინიკური შეფასება და ციტოლოგია, შეადარეთ ორივე ყური და გადაამოწმეთ ძირითადი მიზეზი. მიზანია ტკივილისა და ანთების კონტროლი, ინფექციის გაქრობა და რეციდივის პრევენცია. მონიტორინგის სიხშირე საწყის სიმძიმესა და არჩეულ პროდუქტს მოარგეთ. პატრონს აჩვენეთ დანიშნული პროცედურის შესრულება და წერილობით მიეცით მორიგი კონტროლის გეგმა. [1]

გადამისამართება განიხილეთ გამუდმებული ცალმხრივი დაავადების, წარმონაქმნის, შეუქცევადი შევიწროების, ნევროლოგიური ნიშნების ან სათანადო მკურნალობის უშედეგობისას. ყურის ღრმა სტრუქტურების ოპერაცია შედეგის გარანტია არ არის. მანამდე არასათანადო პირობებში ჯგუფურად მცხოვრები 58 კატის რეტროსპექტიულ სერიაში ოპერაციამ ბევრი ნიშანი შეამცირა, მაგრამ გართულებები ხშირი იყო და ყველა ნიშანი არ გაქრა. პაციენტის შერჩევა და პატრონთან მოსალოდნელი სარგებლისა და რისკის განხილვა აუცილებელია. [9]