მთავარი კლინიკური გადაწყვეტილება
პიომეტრა საშვილოსნოს ჩირქოვანი ინფექციაა, რომელიც ადგილობრივი დაავადებიდან სეფსისსა და ორგანოთა დაზიანებამდე შეიძლება მივიდეს. სტერილიზაციის არმქონე, ავადმყოფ ძაღლსა თუ კატაში დაავადება დიფერენციულ დიაგნოზში შეიტანეთ, განსაკუთრებით ახურების შემდეგ. გამონადენის არსებობა ან არყოფნა მდგომარეობის სიმძიმეს ცალსახად არ განსაზღვრავს. [1]
ანამნეზი და სრული შეფასება
ჩაინიშნეთ ბოლო ახურება, შეჯვარება, მაკეობის შესაძლებლობა, ჰორმონული პრეპარატების მიღება და წინა რეპროდუქციული დაავადებები. შეაფასეთ დეჰიდრატაცია, პერფუზია, ტემპერატურა, მუცლის ტკივილი, ღებინება, წყურვილი და შარდვა. მარტო საშვილოსნოს ზომის დადგენა პაციენტის სიმძიმის შეფასებას ვერ ცვლის. [1]
კატაში ნიშნები შეიძლება მსუბუქი იყოს, ხოლო გამონადენი ლოკვის გამო შეუმჩნეველი დარჩეს. პიომეტრა შესაძლებელია ახალგაზრდა კატაშიც და საკვერცხის ნარჩენის არსებობისას ოპერაციის შემდეგაც. კატის რეპროდუქციული ფიზიოლოგიის გამო ძაღლის ყველა მონაცემისა და სამკურნალო სქემის პირდაპირ გადატანა გამართლებული არ არის. [2]
დიაგნოსტიკა და გართულებების გამორიცხვა
ექოსკოპიით შეაფასეთ საშვილოსნოს სანათური და კედელი, საკვერცხეები და მუცლის ღრუში თავისუფალი სითხე. განიხილეთ მაკეობა, ჰიდრომეტრა და სხვა მიზეზები. სითხის არსებობა ყოველთვის ჩირქს არ ნიშნავს; გამოსახულება ანამნეზსა და კლინიკურ მონაცემებს შეუჯერეთ. მტკივნეული ან გადიდებული საშვილოსნოს უხეში პალპაცია თავიდან აიცილეთ. [1]
სისხლის საერთო ანალიზითა და ბიოქიმიით შეაფასეთ ანთება, ანემია, თირკმლის ფუნქცია, გლუკოზა და ელექტროლიტები. კვლევები პაციენტის სიმძიმეს მოარგეთ და საწყისი მონაცემები შემდგომი კონტროლისთვის შეინახეთ. [1] [7]
აზოტემია, ჰიპერკალიემია და ჰიპოგლიკემია კლინიკურად მნიშვნელოვანი გართულებებია. 470 ოპერირებული ძაღლის მრავალცენტრიან რეტროსპექტიულ კვლევაში ისინი გაწერის შემდეგ უარეს გადარჩენასთან ასოცირდებოდა. ასეთი ასოციაცია ინდივიდუალური პაციენტის გარდაუვალ შედეგს არ ადგენს და მკურნალობაზე უარის საფუძველი არ არის. [7]
სტაბილიზაცია და ოპერაციის დაგეგმვა
აღადგინეთ სისხლის მიმოქცევა, მოაგვარეთ მნიშვნელოვანი მეტაბოლური დარღვევები, უზრუნველყავით ანალგეზია და შეაფასეთ ანესთეზიის რისკი. სითხეებით მკურნალობა პასუხის მიხედვით შეცვალეთ; ცალკე გამოყოფილი სითხეებით მკურნალობის გზამკვლევი რეჰიდრატაციისა და რეანიმაციის განსხვავებაში დაგეხმარებათ. სითხე ინფექციური კერის მოცილებას ვერ ჩაანაცვლებს. [3]
საშვილოსნოსა და საკვერცხეების მოცილება უმეტეს პაციენტში ძირითადი მკურნალობაა. ოპერაციისას მყიფე საშვილოსნოს დაზიანებასა და დაბინძურებას მოერიდეთ; შეამოწმეთ მუცლის ღრუ და საჭიროებისას აიღეთ ნიმუშები. რეპროდუქციული ფუნქციის დაკარგვა წინასწარ განიხილეთ, თუმცა სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობაში ის კერის კონტროლის საჭიროებას არ აუქმებს. [3]
თუ კლინიკას უწყვეტი მონიტორინგის, გადაუდებელი ოპერაციის ან ორგანოთა მხარდაჭერის შესაძლებლობა არ აქვს, მიმღებ გუნდთან გადაყვანა ადრევე შეათანხმეთ. თან გაატანეთ გამოკვლევის შედეგები, მიღებული სითხეები, წამლების დოზები და მათი შეყვანის დრო. გადაყვანამდე აუცილებელი დახმარება არ შეწყდეს. [3]
ანტიმიკრობული მკურნალობა ჩვენების მიხედვით
სეფსისის ან ბაქტერიული პერიტონიტის ეჭვისას სისტემური ანტიმიკრობული მკურნალობა დროულად დაიწყეთ. არჩევანი სავარაუდო გამომწვევს, ორგანოთა ფუნქციას, წინა ანტიბიოტიკებსა და ადგილობრივ მგრძნობელობას მოარგეთ. ოპერაციაზე აღებული საშვილოსნოს შიგთავსი ან პერიტონეული სითხე კულტურისთვის უფრო მიზნობრივი ინფორმაციაა, ვიდრე ზედაპირული ვაგინალური ნაცხი. [1] [6]
ერთი ქვეყნის იზოლატების მგრძნობელობა საქართველოს ყველა კლინიკის ემპირიულ არჩევანს ვერ განსაზღვრავს. შვედეთის 140 შემთხვევის ანალიზში მკურნალობის შედეგები და ანტიბიოტიკის საჭიროება პაციენტის სიმძიმესთან იყო დაკავშირებული; მცირე ქვეჯგუფები უნივერსალური კურსის დასადგენად საკმარისი არ აღმოჩნდა. დანიშნულება კულტურის პასუხისა და ყოველდღიური კლინიკური შეფასების შემდეგ გადაახედეთ. [6]
2026 წლის მრავალცენტრიან კვლევაში გაწერის შემდეგ დანიშნულ ანტიბიოტიკსა თუ მის ხანგრძლივობას და ორკვირიან გადარჩენას შორის კავშირი არ გამოვლინდა. ეს რეტროსპექტიული მონაცემია და ანტიბიოტიკის ყველა პაციენტში გამოტოვებას არ ამტკიცებს. გამიჯნეთ ქირურგიული პროფილაქტიკა, დადასტურებული ინფექციის მკურნალობა და კერის სრული მოცილების შემდგომი მდგომარეობა. [7]
როდის შეიძლება საშვილოსნოს შენარჩუნება
მედიკამენტური მართვა განიხილეთ მხოლოდ მიზნობრივად შერჩეულ, სტაბილურ სანაშენე პაციენტში, როცა შესაძლებელია ხშირი გასინჯვა, ექოსკოპია და გაუარესებისას დაუყოვნებლივი ოპერაცია. პერიტონიტი, სეფსისი, მნიშვნელოვანი ორგანული დისფუნქცია და მეთვალყურეობის შეუძლებლობა ამ არჩევანის წინააღმდეგ მეტყველებს. მარტო პატრონის სურვილი სამედიცინო ვარგისობას არ ადგენს. [4]
აგლეპრისტონი პროგესტერონის რეცეპტორების ანტაგონისტია. ქვემოთ მოყვანილი პიომეტრის რეჟიმები შესაბამისი ბრიტანული ინსტრუქციის ფარგლებს გარეთაა: ამ ინსტრუქციის ჩვენება ძაღლში მაკეობის შეწყვეტაა. აღნიშნული ინსტრუქციით ძაღლში გამოყენება უკუნაჩვენებია მძიმე ავადმყოფობის, ღვიძლის ან თირკმლის დისფუნქციის, დიაბეტის, ჰიპოადრენოკორტიციზმის ან მის მიმართ გენეტიკური მიდრეკილებისას. ადგილობრივი პროდუქტის ნებართვა ცალკე გადაამოწმეთ. [5]
დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.
| მკაფიოდ შერჩეული პაციენტი | აღწერილი აგლეპრისტონის რეჟიმი | გამოყენების პირობა |
|---|---|---|
| სტაბილური ზრდასრული ძაღლი ღია პიომეტრით; მძიმე სისტემური დაავადების გარეშე | 10 მგ/კგ კანქვეშ, დღეებში 1, 2 და 8; საინექციო 30 მგ/მლ ხსნარი | მცირე კვლევის მაგალითი, დამატებითი მკურნალობითა და ჰოსპიტალური მეთვალყურეობით; გაუარესებისას ოპერაცია. [4] [5] |
| შერჩეული ზრდასრული სანაშენე კატა, კონსერვატიული მართვის გეგმით | 15 მგ/კგ კანქვეშ, დღეებში 1, 2 და 8; შემდგომი დანიშნულება მხოლოდ ხელახალი შეფასებით | კატის მიმოხილვაში აღწერილი რეჟიმი; კატაში გამოყენებაც ინსტრუქციის ფარგლებს გარეთაა. ძაღლის 10 მგ/კგ რეჟიმი ავტომატურად არ გადაიტანოთ. [2] [5] |
ეს ცხრილი არ მოიცავს პროსტაგლანდინის ავტომატურ დამატებას. 2025 წლის მცირე კვლევაში მხოლოდ ათი ძაღლი მონაწილეობდა და სეფსისი, პერიტონიტი, მძიმე ღვიძლისა თუ თირკმლის დაავადება გამორიცხული იყო. ასეთი ნიმუში მძიმე პაციენტისთვის კონსერვატიული მკურნალობის უსაფრთხოებას ვერ ადგენს. [4]
პასუხის შეფასება და მართვის შეცვლა
მედიკამენტური მართვისას ყოველ კონტროლზე შეადარეთ საერთო მდგომარეობა, მადა, ტემპერატურა, ტკივილი, სისხლის მაჩვენებლები და საშვილოსნოს ექოსკოპიური სურათი. მარტო გამონადენის შემცირება გაუმჯობესებას ვერ ადასტურებს. ცვლილება შეიძლება საშვილოსნოს ყელის დახურვასაც უკავშირდებოდეს. გაუმჯობესების არქონა ან გაუარესება ქირურგიული გეგმის გადახედვას მოითხოვს. [2]
ოპერაციის შემდეგ გააგრძელეთ პერფუზიის, თირკმლის ფუნქციის, გლუკოზის, ელექტროლიტებისა და ტკივილის კონტროლი. განმეორებითი ღებინება, მუცლის ტკივილი, მოდუნება, ჰიპოთერმია ან ცხელება ინფექციისა და სხვა გართულებების ხელახალი ძიების საფუძველია. საწყისი წარმატებული ოპერაცია შემდგომი მეთვალყურეობის საჭიროებას არ აუქმებს. [6]
გაწერა შეათანხმეთ მაშინ, როცა პაციენტის მდგომარეობა სტაბილურია და პატრონს კვების, წამლებისა და ჭრილობის მოვლის შესრულება შეუძლია. წერილობით ჩამოწერეთ დაუყოვნებელი დაბრუნების ნიშნები და კონტროლის თარიღი. კონსერვატიული მართვისას წინასწარ განიხილეთ რეციდივის რისკი და შემდგომი გამრავლების ან სტერილიზაციის გეგმა. [6] [2]
წყაროები (7)
- Rafael Gariglio Clark Xavier და თანაავტორები; Animals. Canine Pyometra: A Short Review of Current Advances. 2023 წლის 25 ოქტომბერი.
- Fiona Hollinshead და Natali Krekeler; Journal of Feline Medicine and Surgery. Pyometra in the queen: To spay or not to spay?. 2016 წლის 5 იანვარი.
- American College of Veterinary Surgeons. Pyometra. გამოქვეყნების ან განახლების თარიღი გვერდზე მითითებული არ არის.
- Luana de Sousa Rocha და თანაავტორები; Animals. Inflammatory and Redox Responses During Medical Treatment of Open-Cervix Pyometra in Female Dogs: A Prospective Study. 2025 წლის 8 დეკემბერი.
- Virbac; UK Veterinary Medicines Directorate. Alizin 30 mg/ml Solution for Injection for dogs: Summary of Product Characteristics. შეცვლილი გვერდები: 2026 წლის იანვარი.
- Outi Marita Turkki და თანაავტორები; Acta Veterinaria Scandinavica. Postoperative complications and antibiotic use in dogs with pyometra: a retrospective review of 140 cases (2019). 2023 წლის 6 მარტი.
- Sarah M. Langfitt და თანაავტორები; Frontiers in Veterinary Science. Prognostic indicators associated with 2-week survival and postoperative antimicrobial use following ovariohysterectomy for canine pyometra from 2012 to 2021: a multicenter retrospective cohort of 470 cases. 2026 წლის 22 სექტემბერი.
წყაროები გადამოწმებულია 2026 წლის 6 ნოემბერს.