ძაღლის ანემია: ნიშნები, მიზეზები და მკურნალობა

რას ნიშნავს ანემია?

ანემიის დროს სისხლში წითელი უჯრედების, ერითროციტების რაოდენობა ან მათში არსებული ჰემოგლობინის კონცენტრაცია შემცირებულია. ჰემოგლობინი ჟანგბადის გადატანას ემსახურება. ანემია სხვადასხვა მიზეზით ვითარდება, ამიტომ მხოლოდ ამ სახელის ცოდნა მკურნალობის შესარჩევად საკმარისი არ არის. [2]

შეიძლება შეამჩნიოთ ფერმკრთალი ღრძილები, დაღლა, სისუსტე ან უმადობა; ზოგჯერ თვალის თეთრი ნაწილი თუ ღრძილი ყვითლდება. ნელა განვითარებული ანემია თავიდან ნაკლებად შესამჩნევია. [1]

როდის არის საჭირო დაუყოვნებელი დახმარება?

თუ ძაღლს სუნთქვა უჭირს, ძლიერი ან შეუჩერებელი სისხლდენა აქვს, გონებას კარგავს ან აღარ რეაგირებს, კლინიკას დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით. სახლში ანალიზის გაკეთებას ან საკვებით მდგომარეობის გამოსწორებას ნუ დაელოდებით. ექიმს პირველივე ზარზე უთხარით, როგორ სუნთქავს ძაღლი და რეაგირებს თუ არა ხმაზე. [3]

დარეკვა კლინიკას თქვენი მისვლისთვის მომზადებაში ეხმარება. მოითხოვეთ უსაფრთხო გადაყვანის მითითება და შეძლებისდაგვარად შეასრულეთ ის. დაშავებული ან შეშინებული ძაღლი შეიძლება იკბინებოდეს; დახმარებისას საკუთარი უსაფრთხოებაც დაიცავით. უგონო ცხოველის შემთხვევაში ტელეფონით დაუყოვნებელი დახმარების ინსტრუქცია მოითხოვეთ. თუ გზაში რეანიმაციული მოქმედებაა საჭირო, მანქანა სხვა ადამიანმა უნდა მართოს. [3]

ძალიან ფერმკრთალი ღრძილები და ძლიერი სისუსტეც სწრაფ შეფასებას მოითხოვს. ხილული სისხლის არარსებობა შინაგან სისხლდენას ვერ გამორიცხავს. ღრძილის ფერი მიზეზს ვერ ადგენს. [1]

რატომ შეიძლება განვითარდეს ანემია?

მიზეზებია სისხლის დაკარგვა, ერითროციტების ნაადრევი დაშლა და ახალი უჯრედების არასაკმარისი წარმოქმნა. სისხლდენა შეიძლება უკავშირდებოდეს ტრავმას, კუჭ-ნაწლავის დაზიანებას, სიმსივნეს ან შედედების დარღვევას. ნაწლავის ზოგი პარაზიტი განსაკუთრებით ლეკვებში იწვევს მნიშვნელოვან სისხლის დანაკარგს. [1]

ერითროციტების დაშლას ჰემოლიზი ეწოდება. ის შეიძლება გამოიწვიოს ინფექციამ, მაგალითად ბაბეზიოზმა, მოწამვლამ ან იმუნურმა დარღვევამ. თირკმლის ქრონიკული დაავადების დროს მცირდება სისხლწარმოქმნის მასტიმულირებელი ჰორმონი. ანემია ასევე შეიძლება ახლდეს ხანგრძლივ ანთებას ან ძვლის ტვინის დაავადებას. [1]

რას არკვევს ვეტერინარი?

სისხლის საერთო ანალიზი აჩვენებს ანემიის სიმძიმეს და სხვა სისხლის უჯრედების მდგომარეობას. ჰემატოკრიტი სისხლში ერითროციტების მოცულობით წილს ასახავს. რეტიკულოციტები ახალგაზრდა ერითროციტებია; მათი დათვლით ექიმი აფასებს, პასუხობს თუ არა ძვლის ტვინი საჭიროებას ახალი უჯრედების წარმოქმნით. [2]

ახალი სისხლდენის ან ჰემოლიზის შემდეგ ამ პასუხის გამოჩენას რამდენიმე დღე სჭირდება. ამიტომ პირველივე ანალიზში ახალგაზრდა უჯრედების სიმცირე ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ძვლის ტვინს მათი წარმოქმნა აღარ შეუძლია. შესაძლოა საჭირო იყოს განმეორებითი ანალიზი და სისხლის ნაცხის მიკროსკოპით შეფასება. [2]

დამატებით კვლევებს ექიმი სავარაუდო მიზეზით არჩევს. ეს შეიძლება იყოს სისხლის ბიოქიმიური ანალიზი, შარდის ან განავლის გამოკვლევა, შედედების ტესტები და გამოსახულებითი კვლევა. აცნობეთ ნიშნების დაწყების დრო, ყველა მიღებული წამალი, შესაძლო შხამთან შეხება და მოგზაურობა. ერთი დაბალი მაჩვენებელი სრული დიაგნოზი არ არის. [2]

იმუნური ჰემოლიზის დასადგენად ზოგჯერ კუმბსის ტესტიც გამოიყენება. იგი ერითროციტებზე მიმაგრებულ ანტისხეულებს ეძებს, თუმცა დადებითი პასუხი თავისთავად ამ დაავადებას არ ადასტურებს. შედეგი უნდა შეფასდეს ანემიასთან, უჯრედების დაშლის ნიშნებთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად. სხვა დაავადების მქონე ძაღლსაც შეიძლება ჰქონდეს დადებითი პასუხი იმუნური ჰემოლიზის გარეშე. [5]

მკურნალობა მიზეზსა და საერთო მდგომარეობას ეყრდნობა

სისხლდენისას საჭიროა მისი შეჩერება და მიზეზის მკურნალობა. პარაზიტული ინფექციისა და თირკმლის დაავადების მართვა განსხვავდება; დანიშნულება გამოკვლევებს უნდა ეფუძნებოდეს. [1]

იმუნური ჰემოლიზისას ძაღლის იმუნური სისტემა საკუთარ ერითროციტებს აზიანებს. ასეთ პაციენტს შეიძლება დასჭირდეს იმუნური პასუხის შემამცირებელი მკურნალობა და თრომბის წარმოქმნის საწინააღმდეგო დაცვა. ეს დანიშნულებები ვეტერინარმა უნდა შეარჩიოს, რადგან სისხლდენის რისკი და სხვა დაავადებებიც გასათვალისწინებელია. [4]

მძიმე იმუნური ჰემოლიზისას შესაძლოა სისხლის გადასხმა გახდეს საჭირო. გადაწყვეტილება მხოლოდ ჰემატოკრიტის ერთ რიცხვს არ ეფუძნება: ექიმი აფასებს ჟანგბადის არასაკმარისი მიწოდების ნიშნებს, ანემიის განვითარების სისწრაფესა და დაკვირვების შესაძლებლობას. გადასხმა დროებით ეხმარება ჟანგბადის გადატანას, ხოლო მიზეზზე მკურნალობა ცალკე გრძელდება. [4]

ანემია ავტომატურად რკინის ნაკლებობას არ ნიშნავს. ძაღლებში რკინის დეფიციტი ხშირად სისხლის ხანგრძლივ დანაკარგს უკავშირდება. ექიმის გარეშე რკინის ან „სისხლის გამაძლიერებელი“ დანამატის მიცემამ მიზეზის დადგენა არ უნდა ჩაანაცვლოს. [1]

როგორ უნდა გაგრძელდეს დაკვირვება?

იმუნური ჰემოლიზის მკურნალობისას განმეორებითი სისხლის ანალიზები მნიშვნელოვანია. უკეთესი მადა ან მეტი ენერგია წამლის თვითნებურად შემცირების საფუძველი არ არის. დოზის ცვლილება ექიმმა მიმდინარე შედეგებით უნდა გადაწყვიტოს. ხელახლა განვითარებული სისუსტე ან სუნთქვის გაძნელება კლინიკას დაუყოვნებლივ შეატყობინეთ. [4]

იმუნური ჰემოლიზის შესახებ კონსენსუსის ყველა რეკომენდაცია ერთნაირი სიმტკიცის კვლევას არ ეყრდნობა; ნაწილის საფუძველი ექსპერტული გამოცდილებაა. ამიტომ სხვა ძაღლის დანიშნულებასთან შედარება საკუთარი ცხოველისთვის შესაფერის სქემას ვერ განსაზღვრავს. გაწერისას გაარკვიეთ, როდისაა შემდეგი შემოწმება და რა ნიშნებისას უნდა დაბრუნდეთ ადრე. [4]