ძაღლის მენჯ-ბარძაყის სახსრის დისპლაზია: ნიშნები და მოვლა

რა არის მენჯ-ბარძაყის სახსრის დისპლაზია?

დისპლაზია მენჯ-ბარძაყის სახსრის განვითარების დარღვევაა. ბარძაყის ძვლის თავი და მენჯის სახსრული ფოსო სათანადოდ ვერ ერგება ერთმანეთს, რის გამოც სახსარი არამდგრადია. დროთა განმავლობაში შეიძლება დაზიანდეს ხრტილი და განვითარდეს მტკივნეული ოსტეოართრიტი. ცვლილება ხშირად ჯერ კიდევ ზრდის პერიოდში იწყება. [1]

დისპლაზია უფრო ხშირად დიდ ძაღლებში გვხვდება, თუმცა მცირე ჯიშიც შეიძლება დაზიანდეს. ეს მხოლოდ სიბერეში განვითარებული პრობლემა არ არის. სიმპტომების სიმძიმე და რენტგენზე ნანახი ცვლილებები ყოველთვის ერთმანეთს არ შეესაბამება, ამიტომ მხოლოდ სურათით ტკივილის შეფასება ვერ მოხდება. [3]

მხოლოდ მემკვიდრეობაა მიზეზი?

მემკვიდრეობას მნიშვნელოვანი როლი აქვს, თუმცა დაავადების გამოვლენაზე კვება, ზრდის ტემპი და გარემოც მოქმედებს. სწრაფმა წონაში მატებამ და ჭარბმა კვებამ წინასწარი მიდრეკილება შეიძლება გაამწვავოს. პატრონის ერთი კონკრეტული მოქმედების დაავადების ერთადერთ მიზეზად გამოცხადება სწორი არ არის. [1]

ნორმალური სახსრის მქონე მშობლების შთამომავლობასაც შეიძლება დისპლაზია განუვითარდეს. ამიტომ სანაშენე შეფასება რისკის შემცირების საშუალებაა და არა ჯანმრთელი ლეკვის აბსოლუტური გარანტია. უკვე დაზიანებული ძაღლის გამრავლება არ არის რეკომენდებული; გამრავლების გადაწყვეტილება შესაბამისი გამოკვლევებით უნდა დაიგეგმოს. [2]

როგორ შეიძლება გამოვლინდეს?

ძაღლს შეიძლება უჭირდეს ადგომა, ხტომა ან კიბეზე ასვლა; უკანა კიდურებით კოჭლობდეს, ნაკლებს თამაშობდეს ან სირბილისას ორივე უკანა ფეხს ერთად ამოძრავებდეს. ზოგჯერ უკანა კიდურების კუნთები მცირდება და წონა უფრო მეტად წინა ფეხებზე გადადის. [2]

ზოგ ძაღლში ნიშნები ადრეულ ასაკში ჩანს, სხვებში კი მოგვიანებით, სახსრის ცვეთისა და ანთების შემდეგ. შეიძლება აშკარა კოჭლობა საერთოდაც არ იყოს. სასარგებლოა სახლში გადაღებული მოკლე ვიდეო და დაკვირვება, როგორ დგება ძაღლი, როგორ დადის და როგორ იცვლება მისი აქტივობა. [2]

როდის მივმართოთ ექიმს?

განმეორებადი კოჭლობა, ადგომის გაძნელება და მოძრაობის სურვილის კლება ვეტერინარულ შეფასებას მოითხოვს. ნუ დაელოდებით, რომ ახალგაზრდა ძაღლს ზრდასთან ერთად პრობლემა აუცილებლად გაუვლის ან ასაკის მატება თავისით მოაგვარებს. ასევე ნუ ჩათვლით, რომ ყველა კოჭლობა უკვე დისპლაზიას ნიშნავს. [3]

რატომ არის მნიშვნელოვანი ადრეული შემოწმება?

მაღალი რისკის ლეკვის სახსრების შემოწმება ზრდის პერიოდში დაგეგმეთ. ACVS ადრეულ შეფასებას, მათ შორის დაახლოებით 10-18 კვირის ასაკში, უსვამს ხაზს. ზოგი სახსრის შემანარჩუნებელი ჩარევის შესაძლებლობა ასაკითა და უკვე არსებული დაზიანებით არის შეზღუდული, ამიტომ სიმპტომების გამოჩენამდე განხილვასაც აქვს აზრი. [1]

ადრეული შეფასება ავტომატურად ოპერაციას არ ნიშნავს. მიზანია რისკის დროულად ამოცნობა და არჩევანის შენარჩუნება. კონკრეტულ ლეკვს გამოკვლევის რომელი მეთოდი სჭირდება, ამას ექიმი ადგენს; სხვადასხვა რენტგენული შეფასების მიზანი და გამოსადეგი ასაკი ერთმანეთისგან განსხვავდება. [1]

როგორ ტარდება კვლევა?

დიაგნოზი ემყარება ორთოპედიულ დათვალიერებასა და სწორად გადაღებულ რენტგენულ სურათებს. ექიმი აფასებს სახსრის არამდგრადობას, მოძრაობას და ტკივილს. ზოგი მეთოდი სახსრის მოდუნებას ზომავს, ზოგი კი უკვე არსებულ ძვლოვან ცვლილებასა და სახსრის ფორმას აფასებს. შედეგები მთელი გამოკვლევის ნაწილად განიხილება. [3]

სურათის სიზუსტისთვის მნიშვნელოვანია სწორი მდებარეობა და კუნთების მოდუნება; ამიტომ ხშირად საჭიროა სედაცია ან ანესთეზია. კვლევისას ძაღლის ძალით გაჩერება ხარისხიან სურათს ვერ უზრუნველყოფს. გუნდი ჯანმრთელობას წინასწარ აფასებს და შერჩეული მეთოდის უსაფრთხო ჩატარებას გეგმავს. [4]

როგორ ვმართავთ ყოველდღიურ ცხოვრებას?

მრავალ ძაღლს ეხმარება წონის კონტროლი, ინდივიდუალურად შერჩეული ტკივილის მართვა და რეაბილიტაცია. დატვირთვა თანაბარი და მდგომარეობაზე მორგებული უნდა იყოს. ძალიან ინტენსიური ვარჯიშიც და ხანგრძლივი უმოძრაობაც შეიძლება მოუხერხებელი აღმოჩნდეს; დასაშვები აქტივობა ექიმთან განსაზღვრეთ. [3]

მზარდ ლეკვს სჭირდება ასაკისა და მოსალოდნელი ზომის შესაბამისი სრულფასოვანი საკვები. დიდი ჯიშებისთვის განკუთვნილ კვების გეგმას ზედმეტი კალციუმი ან D ვიტამინი თვითნებურად არ დაამატოთ. მიზანი სწორი ზრდაა და არა სწრაფად გამსხვილება ან საკვების მკვეთრი შეზღუდვა. [2]

როგორ ვიყენებთ წამლებს უსაფრთხოდ?

ტკივილგამაყუჩებელი ვეტერინარმა უნდა შეარჩიოს. ადამიანის იბუპროფენი, ნაპროქსენი ან პარაცეტამოლი თვითნებურად არ მისცეთ და სხვა ძაღლის დარჩენილი პრეპარატი არ გამოიყენოთ. სხვადასხვა წამლის გაერთიანება ან დოზის შეცვლა ექიმთან შეთანხმებას მოითხოვს, რადგან ზოგმა საშუალებამ კუჭ-ნაწლავი, თირკმელი ან ღვიძლი შეიძლება დააზიანოს. [5]

ექიმს წინასწარ მიაწოდეთ ყველა წამლისა და დანამატის სია. არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო წამლის მიღებისას ღებინების, უმადობის ან ფაღარათის შემთხვევაში არ მისცეთ შემდეგი დოზა და დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ვეტერინარს. მკურნალობის სარგებელთან ერთად მისი ამტანობაც უნდა შეფასდეს. [5]

როდის განიხილება ოპერაცია?

ოპერაციის საჭიროება დამოკიდებულია ასაკზე, სახსრის მდგომარეობაზე, ტკივილზე და უკვე ჩატარებული მოვლის შედეგზე. ზოგ ახალგაზრდა ძაღლში განიხილება სახსრის შენარჩუნებაზე მიმართული ჩარევა; მძიმე დაზიანებისას შესაძლებელია სახსრის ჩანაცვლება ან სხვა ოპერაცია. არჩევანი ორთოპედ ქირურგთან ინდივიდუალურად კეთდება. [1]

დისპლაზიის დიაგნოზი მუდმივად მძიმე ცხოვრებას არ ნიშნავს. შედეგები განსხვავდება: ზოგ ძაღლს მცირე დახმარება სჭირდება, სხვას ხანგრძლივი მკურნალობა ან ოპერაცია. წინასწარ განიხილეთ რეალისტური მიზნები, აღდგენის მოვლა და განმეორებითი შეფასება. გეგმა ტკივილსა და ფუნქციას უნდა მოერგოს და არა მხოლოდ რენტგენული ცვლილების სახელწოდებას. [2]