ძაღლის ოსტეოართრიტი: ტკივილი, მოძრაობა და მკურნალობა

რა არის ოსტეოართრიტი?

ოსტეოართრიტი სახსრის ხანგრძლივი დაავადებაა, რომელსაც ხრტილისა და სხვა სახსრული ქსოვილების ცვლილება, ტკივილი და მოძრაობის გაძნელება ახლავს. ის მხოლოდ სიბერის ბუნებრივი შედეგი არ არის. დაავადება შეიძლება ახალგაზრდა ძაღლსაც განუვითარდეს, განსაკუთრებით სახსრის განვითარების დარღვევის ან წარსული დაზიანების შემდეგ. [1]

რისკი მხოლოდ დიდ ძაღლებს არ ეხებათ. მკურნალობის ამოცანაა ტკივილის შემცირება და ყოველდღიური ცხოვრების გაუმჯობესება: ადგომა, სიარული, თამაში და მოსვენება ძაღლისთვის უფრო კომფორტული უნდა გახდეს. ერთნაირი სურათი და ასაკი ორ ცხოველში ერთნაირ საჭიროებებს არ ნიშნავს. [2]

როგორ ვამჩნევთ ტკივილს?

ძაღლი შეიძლება დილით ან მოსვენების შემდეგ გაჭირვებით დგებოდეს, კოჭლობდეს, კიბეს ერიდებოდეს ან მანქანაში ვეღარ ხტებოდეს. ზოგი ნაკლებს თამაშობს, უფრო მალე იღლება ან შეხებისას ღიზიანდება. ხმამაღალი წკმუტუნის არქონა ტკივილს არ გამორიცხავს; ხშირად ქცევა უფრო ადრე იცვლება. [1]

ექიმისთვის სასარგებლოა სახლში გადაღებული სიარულის მოკლე ვიდეო და ჩანაწერი იმ საქმიანობაზე, რომელიც გართულდა. შეადარეთ ერთი და იმავე ყოველდღიური მოქმედების შესრულება სხვადასხვა დღეს. ეს ტკივილის შეფასებასა და მკურნალობის შედეგის დანახვას ეხმარება და მხოლოდ კლინიკაში რამდენიმე ნაბიჯის გავლაზე მეტ ინფორმაციას იძლევა. [3]

როგორ დგინდება მიზეზი?

ვეტერინარი აფასებს სიარულს, სახსრების მოძრაობას, ტკივილის ადგილსა და კუნთების მდგომარეობას. რენტგენი შეიძლება დაეხმაროს სახსრის ცვლილებისა და ძირითადი მიზეზის აღმოჩენას. საჭიროების მიხედვით სხვა გამოკვლევაც ტარდება. კოჭლობა ყოველთვის ართრიტი არ არის: მიზეზად სხვა ორთოპედიული ან ნერვული პრობლემა უნდა განიხილებოდეს. [1]

მკურნალობის არჩევისას მნიშვნელოვანია, როგორ მოქმედებს ტკივილი რეალურ ცხოვრებაზე. ექიმი აერთიანებს დათვალიერების შედეგს, პატრონის დაკვირვებასა და საჭირო კვლევებს. ოსტეოართრიტის გეგმა უნდა შეესაბამებოდეს როგორც ძაღლის მდგომარეობას, ისე იმას, რის შესრულებას შეძლებს ოჯახი ყოველდღიურად. [2]

რა ცვლილება მოითხოვს სწრაფ დახმარებას?

უეცარი ძლიერი ტკივილი ან სწრაფი გაუარესება უკვე ცნობილ ართრიტს ავტომატურად არ მიაწეროთ. ექიმს ახალი ტრავმისა და სხვა მიზეზის შეფასებაც შეიძლება დასჭირდეს. ძაღლს მტკივნეული სახსარი ძალით არ უმოძრაოთ და დანიშნული სქემა თვითნებურად არ შეცვალოთ. [3]

რას ნიშნავს ერთობლივი მკურნალობა?

ხშირად საუკეთესო შედეგს რამდენიმე მიდგომის შეჯერება იძლევა: ტკივილის მართვა, წონის კონტროლი, შესაბამისი მოძრაობა, რეაბილიტაცია და გარემოს შეცვლა. ყველა ძაღლს ყველა საშუალება არ სჭირდება. არჩევანი მდგომარეობის სიმძიმესა და მკურნალობაზე პასუხს უნდა დაეყრდნოს და არა მხოლოდ პრეპარატის სიახლეს. [3]

გეგმა წინასწარ შეათანხმეთ: რა შედეგს ელოდებით, როგორ ჩაინიშნავთ ცვლილებას და როდის მოხდება ხელახალი შეფასება. თუ გაუმჯობესება არასაკმარისია, ექიმმა შეიძლება მიდგომა შეცვალოს. რეკომენდაციები ეტაპობრივია და ერთჯერადი დანიშნულება სიცოცხლის ბოლომდე უცვლელ სქემას არ ნიშნავს. [2]

როგორ ვაკონტროლოთ წონა და მოძრაობა?

ჭარბი წონა სახსარს დამატებით ტვირთავს. უსაფრთხო წონის კლებისთვის საჭიროა კვების შეთანხმებული გეგმა; საკვების მკვეთრი შემცირება ან მხოლოდ დანამატებზე დაყრდნობა გამოსავალი არ არის. მიზანი ისეთი წონის შენარჩუნებაა, რომელიც ძაღლის მოძრაობასა და საერთო ჯანმრთელობას ეხმარება. [2]

ხანგრძლივი უმოძრაობის ნაცვლად ხშირად სასარგებლოა რეგულარული, ზომიერი დატვირთვა და ინდივიდუალურად შერჩეული რეაბილიტაცია. ტკივილის მიუხედავად ხტომა ან ინტენსიური ვარჯიში არ დააძალოთ. სახლში მოცურების საწინააღმდეგო საფარი, ადვილად მისადგომი საწოლი და საჭიროებისას პანდუსი გადაადგილებას ამარტივებს. [1]

რა უნდა ვიცოდეთ წამლებზე?

ტკივილგამაყუჩებელი ექიმმა ჯანმრთელობისა და სხვა წამლების გათვალისწინებით უნდა შეარჩიოს. არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო საშუალებებს შეიძლება კუჭ-ნაწლავის, თირკმლისა და ღვიძლის გართულებები ახლდეს. საჭიროებისას ტარდება ანალიზები და მკურნალობის განმავლობაში გრძელდება დაკვირვება. მხოლოდ ის, რომ წამალი ვეტერინარულია, გვერდით მოვლენებს არ გამორიცხავს. [4]

იბუპროფენი, ნაპროქსენი, პარაცეტამოლი ან სხვა ადამიანისთვის განკუთვნილი ტკივილგამაყუჩებელი თვითნებურად არ მისცეთ. არც სხვა ძაღლის დარჩენილი წამალი გამოიყენოთ. არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო წამლის მიღებისას ღებინების, უმადობის ან ფაღარათის შემთხვევაში არ მისცეთ შემდეგი დოზა და დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ვეტერინარს. [4]

რას ნიშნავს anti-ნერვის ზრდის ფაქტორი (NGFნერვის ზრდის ფაქტორიnerve growth factor) მკურნალობა?

ზოგ შემთხვევაში გამოიყენება ბედინვეტმაბი, მონოკლონური ანტისხეული, რომელიც ტკივილში მონაწილე ნერვული ზრდის ფაქტორს, NGFნერვის ზრდის ფაქტორიnerve growth factor-ს, უკავშირდება. ეს ტკივილის კონტროლის არჩევანია და არა ხრტილის აღდგენის გარანტია. კონკრეტული ძაღლისთვის მისი სარგებელი და სხვა საშუალებებთან შეთავსება ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს. [1]

ბრიტანეთის მოქმედი ინსტრუქცია ბედინვეტმაბის გამოყენებას გამორიცხავს 12 თვემდე, მაკე, მეძუძურ და გასამრავლებლად განკუთვნილ ძაღლებში, ასევე შესაბამისი ალერგიისას. ანთების საწინააღმდეგო წამლებთან ხანგრძლივი ერთობლივი გამოყენების უსაფრთხოებაზე მონაცემები არასაკმარისია. ექიმს ყველა წამალი აცნობეთ; ახალი სისუსტე, არამდგრადი სიარული ან შარდვის ცვლილება სწრაფად შეატყობინეთ. [5]

როგორ შევაფასოთ შედეგი?

კარგი შედეგი მხოლოდ ნაკლები კოჭლობა არ არის. დააკვირდით, უმარტივდება თუ არა ძაღლს ადგომა, მოსვენება, ტუალეტამდე მისვლა და მისთვის ჩვეული ურთიერთობა. ექიმთან ერთად შეარჩიეთ რამდენიმე კონკრეტული ნიშანი, რომლის მიხედვითაც ცვლილებას შეადარებთ. შენიშვნები და მოკლე ვიდეოები შემდგომ ვიზიტზეც თან იქონიეთ. [3]

ტკივილის შემცირების შემდეგ დატვირთვა უცებ არ გაზარდოთ. განსაკუთრებით ინექციური მკურნალობის ფონზე ძაღლი შესაძლოა იმაზე აქტიური გახდეს, ვიდრე მისი კუნთები და სახსრები მზად არის. ზრდა ეტაპობრივად დაგეგმეთ და ახალი ჩივილი მხოლოდ ძველ დიაგნოზს ნუ მიაწერთ. [5]