ჰეპატიტი კატებსა და ძაღლებში: ღვიძლის ანთების მიზეზები და მკურნალობაახალი

ჰეპატიტი ყოველთვის ვირუსული ინფექცია არ არის

ჰეპატიტი (hepatitis) ღვიძლის ანთებას ნიშნავს. სახელწოდება თავისთავად არ გვეუბნება, რა იწვევს მას, გადამდებია თუ არა და რამდენად მძიმეა დაზიანება. მწვავე და ქრონიკული ანთება, ინფექცია და იმუნური პროცესები სხვადასხვა შეფასებასა და მკურნალობას საჭიროებს. [1] [4]

მხოლოდ მომატებული „ღვიძლის მაჩვენებლით“ ჰეპატიტი საბოლოოდ არ დასტურდება. განსაკუთრებით ქრონიკული დაავადებისას მნიშვნელოვანია ისტორიის, კვლევებისა და საჭიროების შემთხვევაში ღვიძლის ქსოვილის გამოკვლევის შეჯერება. პატრონმა კლინიკაში უნდა გაარკვიოს, დიაგნოზი დადასტურებულია თუ ჯერ სავარაუდოა. [1]

ძაღლში ქრონიკულ ანთებას სხვადასხვა საფუძველი აქვს

შესაძლო მიზეზებს შორისაა ღვიძლში სპილენძის ჭარბი დაგროვება, წამლის ან ტოქსინის ზემოქმედება და ზოგი ინფექცია. ზოგ ძაღლში განიხილება იმუნური მექანიზმი, ზოგჯერ კი მიზეზი კვლევების შემდეგაც გაურკვეველი რჩება. ეს განსხვავებები მნიშვნელოვანია, რადგან ერთი სქემა ყველასთვის შესაფერისი არ არის. [4]

პირველი ცვლილება ზოგჯერ სისხლის ანალიზში ჩანს, როცა ძაღლი ჯერ ჩვეულებრივ გამოიყურება. მოგვიანებით შეიძლება განვითარდეს უმადობა, გახდომა, ღებინება, სიყვითლე ან მუცელში სითხის დაგროვება. უსიმპტომო პერიოდი მუდმივი ცვლილების უგულებელყოფის საფუძველი არ არის. [4]

ძაღლის ინფექციური ჰეპატიტი ცალკე დაავადებაა

ძაღლის ინფექციურ ჰეპატიტს ძაღლის ადენოვირუსის პირველი ტიპი იწვევს. ინფიცირება შეიძლება დაავადებული ცხოველის შარდთან, განავალთან ან ნერწყვთან შეხებას უკავშირდებოდეს. ვირუსი მხოლოდ ღვიძლს არ აზიანებს; დაავადება შეიძლება სისხლძარღვებს, თირკმლებსა და სხვა ორგანოებსაც შეეხოს. [3]

საეჭვო ავადმყოფი ძაღლი სხვა ძაღლებთან კონტაქტს მოარიდეთ და კლინიკას მისვლამდე აცნობეთ ეჭვი. გამოჯანმრთელების შემდეგაც შეიძლება ვირუსის შარდით გამოყოფა გაგრძელდეს, ამიტომ იზოლაციისა და დასუფთავების ვადა ექიმმა განსაზღვროს. პრევენციაში მნიშვნელოვანია ადენოვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია. ეს არ არის ყველა ტიპის ჰეპატიტის საწინააღმდეგო დაცვა. [3]

კატაში ნაღვლის გზების ანთებაც უნდა შეფასდეს

კატაში ხშირად განიხილება ქოლანგიტი, ანუ ნაღვლის სადინრების ანთება, და ქოლანგიოჰეპატიტი, როცა ანთება მიმდებარე ღვიძლსაც მოიცავს. ბაქტერიული ინფექციისა და იმუნური პროცესის მონაწილეობა დაავადების ფორმის მიხედვით განსხვავდება. ამიტომ ყველა კატისთვის ანტიბიოტიკის ერთნაირად დანიშვნა სწორი არ არის. [2]

ზოგ კატას ერთდროულად აქვს პანკრეასისა და ნაწლავის ანთებაც. ამას ტრიადიტს უწოდებენ, თუმცა მარტო ღებინება ან უმადობა ამ ერთობლიობას ვერ ადასტურებს. კვლევების მიზანია გაირკვეს, რომელი ორგანოა ჩართული და ხომ არ არის ნაღვლის გზის დახშობა. [2]

რას გვაძლევს ბიოფსია და ბაქტერიული კვლევა

სისხლის კვლევა და ულტრაბგერა საწყისი შეფასების ნაწილია, მაგრამ ნორმალური გამოსახულება ქრონიკულ ჰეპატიტს ბოლომდე ვერ გამორიცხავს. ძაღლში დადასტურებისთვის შეიძლება საჭირო იყოს ბიოფსია, ანუ ღვიძლის ქსოვილის ნიმუშის აღება, მათ შორის სპილენძის რაოდენობის შეფასებით. [1]

კატაში ნაღვლის ან ქსოვილის ბაქტერიული კვლევა შეიძლება ანტიბიოტიკის საჭიროებისა და შერჩევის გარკვევაში დაგვეხმაროს. ბიოფსიამდე ფასდება სისხლდენისა და ანესთეზიის რისკიც. თუ ნიმუშის აღება ვერ ხერხდება, ექიმმა აგიხსნათ, რამდენად სავარაუდოა დიაგნოზი და რა გაურკვევლობა რჩება. [2]

მკურნალობა დადასტურებულ მიზეზს უნდა მოერგოს

ბაქტერიულ პროცესს შეიძლება ანტიბიოტიკი სჭირდებოდეს, იმუნურ ანთებას კი სხვა მკურნალობა. სპილენძთან დაკავშირებულ დაავადებაში მისი შემცირების გეგმა ცალკეა. სტეროიდი, დარჩენილი ანტიბიოტიკი ან „ღვიძლის დამცავი“ თვითნებურად არ დაიწყოთ: არასწორმა არჩევანმა მიზეზის მართვა შეიძლება შეაფერხოს. [1] [4]

კვება მკურნალობის ნაწილია

ღვიძლის ანთება ავტომატურად ცილის მკაცრ შეზღუდვას არ ნიშნავს. კერძოდ, ქრონიკული ჰეპატიტის მქონე ძაღლების დიდ ნაწილს ასეთი შეზღუდვა არ სჭირდება. სამკურნალო რაციონი კონკრეტულ მიზეზსა და გართულებებს უნდა მოერგოს; სხვა ცხოველის კვების გეგმა არ გადაიტანოთ. [1]

კატაში ხანგრძლივი უმადობა დამატებით ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების რისკს ქმნის. მკურნალობისას რეალურად მიღებული საკვების რაოდენობაც შეამოწმეთ. თუ კატა ვერ ჭამს, ექიმს კვებითი დახმარების გეგმა სთხოვეთ; ზოგ შემთხვევაში დროებითი კვების ზონდია საჭირო. [2]

კონტროლი და პროგნოზი ინდივიდუალურია

ჩაინიშნეთ მადა, წონა, ღებინება და წამლების მიღება; განმეორებითი ანალიზების დრო წინასწარ შეთანხმდეს. მხოლოდ ფერმენტის გაუმჯობესებით წამალს თვითნებურად ნუ შეწყვეტთ. ზოგ შემთხვევაში მკურნალობა ხანგრძლივია, პროგნოზი კი მიზეზზე, ნაწიბუროვანი ცვლილებისა და გართულებების ხარისხზეა დამოკიდებული. [1] [4]