კატის დერმატოფიტოზი: სოკოვანი ინფექცია, მკურნალობა და დაცვა

რა არის დერმატოფიტოზი?

დერმატოფიტოზი კანის, ბეწვისა და ზოგჯერ ბრჭყალების სოკოვანი ინფექციაა. ინგლისური სახელის, ringworm-ის, მიუხედავად, მას ჭია არ იწვევს. სოკო კანისა და ბეწვის შემადგენელ კერატინს იყენებს და შეიძლება ბეწვის მტვრევა, ცვენა და კანის ანთება გამოიწვიოს. [4]

ინფექცია მხოლოდ გარეთ მცხოვრებ კატებს არ ემართებათ. მისი გადატანა შესაძლებელია ინფიცირებულ ცხოველთან ან დაბინძურებულ ნივთებთან კონტაქტით. კნუტებში, ხანდაზმულ და დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე ცხოველებში დაავადება უფრო ვრცლად შეიძლება გავრცელდეს, თუმცა ჯანმრთელი ზრდასრული კატაც დაუცველი არ არის. [2]

რა ნიშნებს ვამჩნევთ?

საყურადღებოა ბეწვგაცვენილი უბნები, დამტვრეული ბეწვი, ქერცლი და ქერქი. დაზიანება ხშირად სახეზე, ყურების კიდეებზე ან ფეხებზე ჩანს, მაგრამ სხვა ადგილზეც შეიძლება გაჩნდეს. ყველა კერა მრგვალი არ არის და ქავილიც ყოველთვის ერთნაირად ძლიერი არ არის. [3]

ზოგ კატას გარეგნული ცვლილება მცირე აქვს ან საერთოდ არ ეტყობა, თუმცა ბეწვზე სოკოს ინფექცია ან სპორები შეიძლება ჰქონდეს. ბეწვის ცვენა სხვა პრობლემებსაც ახლავს, ამიტომ ფოტოთი ან მხოლოდ მრგვალი ფორმით სოკოს დადასტურება არ შეიძლება. [2]

გადაედება ადამიანს?

დიახ, დერმატოფიტოზი ზოონოზია, ანუ ცხოველიდან ადამიანზე გადაცემა შეუძლია. გავრცელებაში მონაწილეობს ინფიცირებული ბეწვი და ისეთი ნივთები, როგორიცაა საწოლი ან სავარცხელი. შეხება ყოველთვის დაავადებით არ მთავრდება, მაგრამ სათანადო სიფრთხილე საჭიროა და ოჯახის წევრებს შესაძლო რისკი უნდა აუხსნათ. [3]

მოვლის შემდეგ ხელები დაიბანეთ და დროებით შეზღუდეთ მჭიდრო კონტაქტი, განსაკუთრებით იმ ადამიანებთან, ვისაც ინფექციისგან დაცვა მეტად სჭირდება. თუ ადამიანს საეჭვო კანის კერა გაუჩნდა, ოჯახის ექიმს ან დერმატოლოგს მიმართოს და კატის შესაძლო ინფექციაც ახსენოს. [2]

როგორ ადგენენ მიზეზს?

ვეტერინარი კანსა და ბეწვს ათვალიერებს და საჭირო ნიმუშს იღებს. ვუდის ლამპა საწყისი შემოწმების საშუალებაა: ზოგი ინფიცირებული ბეწვი მის ქვეშ ანათებს. თუმცა უარყოფითი ნათება დაავადებას ვერ გამორიცხავს და დადებითი შედეგიც სხვა გამოკვლევებთან ერთად უნდა შეფასდეს. [1]

შესაძლოა საჭირო იყოს ბეწვის მიკროსკოპია, სოკოს კულტურა ან პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction). მეთოდები სხვადასხვა ინფორმაციას გვაძლევს; პასუხი ნიშნებთან და მკურნალობის ისტორიასთან ერთად განიმარტება. ექიმს უთხარით, უკვე გამოიყენეთ თუ არა კანზე რაიმე საშუალება, რადგან ეს კვლევის დაგეგმვისთვის მნიშვნელოვანია. [1]

როგორ მკურნალობენ?

გეგმა დამოკიდებულია ასაკზე, კერების გავრცელებასა და სახლში სხვა ცხოველების არსებობაზე. ხშირად ერთმანეთს ერწყმის ადგილობრივი დამუშავება და პერორალური სოკოს საწინააღმდეგო მკურნალობა. კონკრეტული საშუალება ექიმმა უნდა შეარჩიოს: ადამიანის მალამო ან სხვა ცხოველის ძველი დანიშნულება შესაბამისი სქემის შემცვლელი არ არის. [1]

მკურნალობა ხშირად რამდენიმე კვირას ან უფრო ხანგრძლივ პერიოდს მოითხოვს. მხოლოდ ხილული კერის გაქრობით შეწყვეტა არ გადაწყვიტოთ. ექიმი კლინიკურ ცვლილებასა და საჭირო განმეორებით კვლევებს აფასებს, რათა გაირკვეს, როდის არის ინფექცია საკმარისად კონტროლირებული და სხვა ცხოველებისთვის რისკი შემცირებული. [2]

რატომ გვჭირდება გარემოს მოვლა?

ინფიცირებული ბეწვი გარემოს აბინძურებს და ხელახალი კონტაქტის წყარო ხდება. რეგულარულად მოაშორეთ ბეწვი იატაკსა და ავეჯს, გარეცხეთ შესაბამისი ქსოვილები და ცალკე გამოუყავით მოვლის ნივთები. დასუფთავების გეგმა ექიმთან შეათანხმეთ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა სახლში რამდენიმე კატაა. [3]

სადეზინფექციო საშუალება გამოიყენეთ მხოლოდ დანიშნულების მიხედვით. ზედაპირისთვის განკუთვნილი ხსნარი ცხოველს კანზე არ წაუსვათ და სხვადასხვა საწმენდი საშუალება ერთმანეთში არ აურიოთ. თმის შეჭრის საჭიროებაც ექიმმა განსაზღვროს; თვითნებურმა უხეშმა გაპარსვამ კანის დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს. [1]

რა ვუყოთ სხვა ცხოველებს?

ექიმს აცნობეთ სახლში ყველა ცხოველის შესახებ და ჰკითხეთ, ვის სჭირდება შემოწმება. მხოლოდ ერთი ხილული კერის მიხედვით დანარჩენების სტატუსს ვერ განვსაზღვრავთ. დროებითი განცალკევება ისე დაგეგმეთ, რომ კატის კვება, ტუალეტი, ურთიერთობა და საჭირო მოვლა არ გაუარესდეს. [2]

ახალი კატის ჯგუფში შეყვანამდე საეჭვო კანის ცვლილება შეამოწმებინეთ. ინფექციის მართვა უფრო რთულია იქ, სადაც ბევრი ცხოველი და საერთო ნივთებია. ამ პირობებში ერთ კერაზე მალამოს წასმა მთელ პრობლემას ვერ მოაგვარებს და თანმიმდევრული საერთო გეგმაა საჭირო. [1]

როდის გვჭირდება უფრო სწრაფი დახმარება?

თუ კანი ფართოდ დაზიანდა, გაჩნდა გამონადენი ან კატა საერთო მდგომარეობითაც ცუდადაა, კონსულტაცია არ გადადოთ. განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა შეფასდეს კნუტი ან იმუნურ სისტემაზე მოქმედი დაავადების მქონე კატა. ყოველი ახალი წყლული მხოლოდ უკვე ცნობილ სოკოს არ მიაწეროთ. [3]

რას ველოდოთ მომავალში?

დერმატოფიტოზი უმეტესად მართვადი დაავადებაა, თუმცა თანმიმდევრული მოვლა სჭირდება. ზოგ ჯანმრთელ კატაში ინფექცია თავისითაც შეიძლება შემცირდეს, მაგრამ ამ ლოდინში სხვებზე გადაცემის რისკი რჩება. მკურნალობის მიზანია როგორც კატის გამოჯანმრთელება, ისე გარემოში გავრცელების შემცირება. [4]

მეორე ვიზიტისთვის ჩაინიშნეთ გამოყენებული საშუალებები, მოვლის სირთულეები და ახალი კერები. თუ გეგმას ვერ ასრულებთ, ექიმს უთხარით, რათა ის რეალურ პირობებს მოარგოს. წარმატებას უფრო მეტად ეხმარება შეთანხმებული მკურნალობა და კონტროლი, ვიდრე ხშირად შეცვლილი დაუზუსტებელი საშუალებები. [4]