კატის ჭირი - პანლეიკოპენია: პარვოვირუსის ნიშნები, მკურნალობა და დაცვა

კატის პანლეიკოპენია მძიმე, მეტად გადამდები ვირუსული დაავადებაა, რომელსაც კატის პარვოვირუსი კატის პანლეიკოპენიის ვირუსი (FPVკატის პანლეიკოპენიის ვირუსიfeline panleukopenia virus) იწვევს. მას ხშირად „კატის ჭირსაც“ უწოდებენ. განსაკუთრებით დაუცველები არიან კნუტები და აუცრელი კატები, თუმცა ავად გახდომა სხვა ასაკშიც შესაძლებელია. [1]

რას აზიანებს ვირუსი და როგორ გადადის?

ვირუსი აზიანებს ნაწლავის ლორწოვანსა და სისხლის უჯრედების წარმომქმნელ ქსოვილებს. სისხლში შეიძლება მკვეთრად შემცირდეს ლეიკოციტები - თეთრი უჯრედები, რომლებიც ორგანიზმს ინფექციებისგან იცავს. სწორედ ამას უკავშირდება სახელწოდება „პანლეიკოპენია“. [2]

ინფექცია ვრცელდება ავადმყოფი კატის განავლითა და სხვა გამონაყოფებით, ასევე დაბინძურებული ჭურჭლით, ქვიშის ყუთით, საწოლით, ხელებითა და ტანსაცმლით. ამიტომ სხვა კატასთან უშუალო კონტაქტის არქონა ინფიცირების შესაძლებლობას არ გამორიცხავს. [1]

გარემოში ვირუსი მრავალი თვე ძლებს, ხელსაყრელ პირობებში - ერთ წლამდეც. ჩვეულებრივი დასუფთავება მის გასანადგურებლად საკმარისი არ არის. [3]

რა ნიშნები შეიძლება ჰქონდეს კატას?

• უჩვეულო მოდუნება და საკვებზე უარის თქმა;
• ცხელება, განმეორებითი ღებინება და მუცლის ტკივილი;
• ფაღარათი, თუმცა ეს ნიშანი ყოველთვის არ გვხვდება;
• გაუწყლოება და სწრაფად მომატებული სისუსტე.

სისხლიანი ფაღარათის გამოჩენას ნუ დაელოდებით. პანლეიკოპენიის დროს ფაღარათი შეიძლება საერთოდ არ იყოს, ხოლო მძიმე შემთხვევებში კნუტის მდგომარეობა ძალიან სწრაფად უარესდება. ამ ნიშნებს სხვა დაავადებებიც იწვევს, ამიტომ დიაგნოზის დასასმელად გასინჯვა აუცილებელია. [3]

როდის უნდა მივმართოთ კლინიკას?

პანლეიკოპენიაზე ეჭვისას ვეტერინარს დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით. განსაკუთრებით ნუ გადადებთ დახმარებას, თუ კნუტს ან აუცრელ კატას ღებინებასთან ერთად მოდუნება და უმადობა აქვს. [1]

ძლიერი გაუწყლოება და შოკი სიცოცხლისთვის საშიშია. სახლში დაკვირვებამ კლინიკური დახმარება არ უნდა დააყოვნოს. [1]

როგორ დგინდება დიაგნოზი?

ვეტერინარი გაითვალისწინებს სიმპტომებს, ასაკს, აცრებსა და შესაძლო კონტაქტს. სისხლის საერთო ანალიზი ლეიკოციტების რაოდენობას აჩვენებს; გამომწვევის დასადგენად გამოიყენება ანტიგენის სწრაფი ტესტი და, საჭიროებისას, პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) გამოკვლევა. [2]

სწრაფი ტესტის უარყოფითი პასუხი დაავადებას ყოველთვის არ გამორიცხავს. ახლახან ჩატარებულმა ცოცხალი ვაქცინით აცრამ კი ზოგი ტესტის პასუხზე შეიძლება იმოქმედოს. აცრის თარიღი ექიმს აუცილებლად უთხარით; პასუხი გასინჯვისა და სხვა გამოკვლევების მონაცემებთან ერთად ფასდება. [4]

როგორ მკურნალობენ პანლეიკოპენიას?

მკურნალობის საფუძველია დაკარგული სითხის შევსება, ღებინების კონტროლი, კვებაში დახმარება და მდგომარეობის ხშირი შეფასება. მძიმე შემთხვევებში საჭიროა კლინიკაში მოთავსება. ანტიბიოტიკი თავად ვირუსს არ კლავს, თუმცა გამოიყენება ბაქტერიული გართულებების წინააღმდეგ, რადგან ნაწლავის დაზიანება და იმუნური დაცვის დაქვეითება ამ გართულებების რისკს ზრდის. [4]

სახლში მკურნალობა დასაშვებია მხოლოდ ვეტერინარის მიერ შერჩეულ შემთხვევებში, მკაფიო გეგმითა და დაკვირვებით. წამლები და მათი დოზები თვითნებურად არ შეარჩიოთ. [2]

გამოჯანმრთელება შესაძლებელია, მაგრამ გარანტირებული არ არის. შედეგზე გავლენას ახდენს ასაკი, საერთო ჯანმრთელობა, დაავადების სიმძიმე და დახმარების დროულად დაწყება. მხოლოდ დიაგნოზით კონკრეტული კატის გადარჩენის ალბათობის დასახელება შეუძლებელია. [2]

როგორ დავიცვათ სახლში სხვა კატები?

ავადმყოფი კატა ცალკე ოთახში ამყოფეთ, ცალკე ჭურჭლითა და ქვიშის ყუთით. სხვა კატების აცრებისა და შესაძლო კონტაქტის შესახებ იმავე დღეს დაელაპარაკეთ ვეტერინარს. გამოჯანმრთელების შემდეგ განავლით ვირუსის გამოყოფა ზოგჯერ ექვს კვირამდე გრძელდება; განცალკევების ხანგრძლივობა ექიმთან შეათანხმეთ. [2]

ზედაპირებს ჯერ მოაშორეთ განავალი, საკვების ნარჩენები და სხვა ჭუჭყი, შემდეგ გამოიყენეთ პარვოვირუსზე ეფექტიანი სადეზინფექციო საშუალება. ასეთ საშუალებებს შორისაა შესაბამისი ნატრიუმის ჰიპოქლორიტის ან დაჩქარებული მოქმედების წყალბადის ზეჟანგის შემცველი პროდუქტები. განზავება და ზედაპირზე დაყოვნების დრო კონკრეტული პროდუქტის ინსტრუქციითა და ვეტერინარის რჩევით განსაზღვრეთ. [3]

როგორ იცავს ვაქცინაცია?

პანლეიკოპენიის საწინააღმდეგო აცრა ყველა კატის ძირითადი ვაქცინაციის ნაწილია, მათ შორის ბინაში მცხოვრები კატებისთვისაც. კნუტს ერთჯერადი აცრა ყოველთვის არ იცავს: დედისგან მიღებული ანტისხეულები ზოგჯერ ვაქცინის მოქმედებას ხელს უშლის, ამიტომ საწყისი კურსი რამდენიმე დოზისგან შედგება. [5]

WSAVA-ის 2024 წლის რეკომენდაციით, შინაური კნუტის აცრები ჩვეულებრივ იწყება 6-8 კვირიდან და მეორდება ყოველ 3-4 კვირაში, საწყისი კურსის ბოლო დოზით არანაკლებ 16 კვირის ასაკში; მაღალი რისკისას კურსი შეიძლება 20 კვირამდე გაგრძელდეს. დამატებითი დოზა დაახლოებით ექვსი თვის ასაკში განიხილება. ზუსტ გეგმას ვეტერინარი ადგენს ვაქცინის, ასაკისა და რისკის მიხედვით; თავშესაფარში განსხვავებული სქემა შეიძლება იყოს საჭირო. [5]

ხშირი კითხვები

ადამიანს გადაედება?

ადამიანის ამ ვირუსით ინფიცირების შემთხვევები აღწერილი არ არის. ადამიანს კი შეუძლია ვირუსი ნივთებითა და ტანსაცმლით სხვა კატასთან გადაიტანოს. [4] [1]

იგივეა, რაც ძაღლის ჭირი ან პარვოვირუსი?

კატის პანლეიკოპენია და ძაღლის ჭირი (distemper) სხვადასხვა ვირუსით გამოწვეული დაავადებებია. კატის FPVკატის პანლეიკოპენიის ვირუსიfeline panleukopenia virus და ძაღლის პარვოვირუსი კი ახლო მონათესავე ვირუსებია; ძაღლის პარვოვირუსის ზოგ ვარიანტს კატის დაავადებაც შეუძლია გამოიწვიოს. ამიტომ სიტყვა „პარვოს“ გამოყენებისას უნდა დავაზუსტოთ, რომელ ცხოველსა და დაავადებაზე ვსაუბრობთ. [3]