ძაღლის პარვოვირუსი: სიმპტომები, მკურნალობა და ლეკვის დაცვა

რა არის პარვოვირუსული ენტერიტი?

ძაღლის პარვოვირუსული ენტერიტი მეტად გადამდები ვირუსული დაავადებაა, რომელიც განსაკუთრებით საშიშია ლეკვებისთვის. მას ძაღლის პარვოვირუსი (CPVძაღლის პარვოვირუსიcanine parvovirus) იწვევს. ვირუსი აზიანებს ნაწლავსა და სისხლის უჯრედების წარმომქმნელ ქსოვილებს; ღებინებამ და ფაღარათმა შეიძლება სწრაფად გამოიწვიოს გაუწყლოება და მძიმე გართულებები. [6]

ყველაზე დაუცველები არიან აუცრელი ან არასრული კურსით აცრილი ლეკვები. თუმცა პარვოვირუსი მხოლოდ ლეკვების დაავადება არ არის: ზრდასრული ძაღლიც შეიძლება დაავადდეს. [7]

როგორ გადადის ინფექცია?

ვირუსი ავადმყოფი ძაღლის განავლით გამოიყოფა. სხვა ძაღლი შეიძლება დაინფიცირდეს როგორც უშუალო კონტაქტით, ისე დაბინძურებული მიწიდან, ჭურჭლიდან, სათამაშოებიდან, ფეხსაცმლიდან ან ტანსაცმლიდან. პატრონს ვირუსის გადატანა ხელებითაც შეუძლია. [7]

გარემოში პარვოვირუსი გამძლეა და მრავალი თვე შეიძლება დარჩეს ინფექციის წყაროდ. ამიტომ ეზოში მცხოვრები ან სხვა ძაღლებთან კონტაქტის არმქონე ლეკვიც სრულად დაცული არ არის. სიმპტომების გაქრობის შემდეგაც საჭიროა დროებითი განცალკევება. [2] [6]

რომელი ნიშნებია საყურადღებო?

დაავადება ხშირად იწყება უჩვეულო მოდუნებითა და მადის დაკარგვით. შემდეგ შეიძლება დაემატოს ღებინება, მუცლის ტკივილი, ცხელება და ფაღარათი. ნიშნების თანმიმდევრობა ყველა ძაღლში ერთნაირი არ არის. [1]

• ლეკვი ჩვეულებრივზე ნაკლებად აქტიურია და საკვებზე უარს ამბობს;
• რამდენჯერმე აღებინებს ან ფაღარათი აქვს;
• განავალში შეიძლება იყოს სისხლი, თუმცა სისხლის არქონა პარვოვირუსს არ გამორიცხავს;
• ძაღლი სუსტდება, მუცელი სტკივა ან გაუწყლოების ნიშნები აქვს.

როდის არის დახმარება გადაუდებელი?

პარვოვირუსზე ეჭვისას ვეტერინარს დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით. განსაკუთრებით არ გადადოთ მიმართვა, თუ ძაღლი პატარაა, აუცრელია ან აცრების კურსი დასრულებული არ აქვს. [7]

• ლეკვი იმდენად სუსტია, რომ ვერ დგება, ეცემა ან თითქმის არ რეაგირებს;
• ხშირად აღებინებს და დალეულ წყალსაც ვერ იკავებს;
• ღებინებას ან ფაღარათს ახლავს სწრაფად მომატებული სისუსტე;
• ცხოველის მდგომარეობა თვალსა და ხელს შუა უარესდება.

როგორ ადგენს ვეტერინარი დიაგნოზს?

ექიმი გაითვალისწინებს ასაკს, აცრების ისტორიას, ნიშნებსა და შესაძლო კონტაქტს. განავლის სწრაფი ტესტი ვირუსის ანტიგენს ეძებს. სისხლის ანალიზები კი ეხმარება იმუნური უჯრედების რაოდენობისა და ცხოველის საერთო მდგომარეობის შეფასებაში. საჭიროებისას გამოიყენება პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) გამოკვლევაც. [6]

სწრაფი ტესტი ყოველთვის ზუსტ პასუხს არ იძლევა. უარყოფითი შედეგი პარვოვირუსს სრულად ვერ გამორიცხავს, ხოლო ახლახან გაკეთებულმა ცოცხალმა ვაქცინამ ზოგ შემთხვევაში ტესტის პასუხზე შეიძლება იმოქმედოს. აცრის თარიღი აუცილებლად უთხარით ექიმს; საჭიროებისას ის ტესტს გაიმეორებს ან სხვა გამოკვლევას შეარჩევს. [1]

როგორ მკურნალობენ პარვოვირუსს?

მკურნალობის საფუძველია დაკარგული სითხისა და ელექტროლიტების შევსება, ღებინებისა და ტკივილის შემსუბუქება, კვებაში დახმარება და ხშირი დაკვირვება. ელექტროლიტები ორგანიზმისთვის აუცილებელი მარილებია. მძიმე შემთხვევებში ძაღლს ვენაში სითხის მიწოდება და კლინიკაში დარჩენა სჭირდება. [2]

ანტიბიოტიკი ვირუსს არ კლავს. ექიმი მას ბაქტერიული გართულებების წინააღმდეგ იყენებს, რადგან დაზიანებული ნაწლავიდან ბაქტერიები სისხლში შეიძლება მოხვდეს, ხოლო ორგანიზმის დამცავი უჯრედების რაოდენობა შემცირებული იყოს. [6]

მკურნალობის დამატებითი შესაძლებლობაა პარვოვირუსის საწინააღმდეგო მონოკლონური ანტისხეული: მზა ანტისხეული, რომელიც ვირუსს უკავშირდება და მის მოქმედებას ბლოკავს. ის სითხის მიწოდებასა და დანარჩენ აუცილებელ მოვლას არ ანაცვლებს და გამოჯანმრთელების გარანტია არ არის. კონკრეტულ შემთხვევაში გამოყენებას ექიმი წყვეტს. საქართველოში მისი ხელმისაწვდომობა ამ სტატიის მომზადებისას ვერ დადასტურდა და კლინიკაში უნდა დაზუსტდეს. [5]

შეიძლება სახლში მკურნალობა და გამოჯანმრთელება?

ზოგი ძაღლის მკურნალობა კლინიკაში დარჩენის გარეშეც შესაძლებელია, მაგრამ მხოლოდ ექიმის მიერ შერჩეული სქემით, ყოველდღიური შემოწმებითა და დანიშნულების ზუსტად შესრულებით. ეს თვითმკურნალობას არ ნიშნავს. მძიმე ავადმყოფს კლინიკაში უფრო ინტენსიური დახმარება სჭირდება. [2]

გამოჯანმრთელება შესაძლებელია. შედეგზე გავლენას ახდენს ასაკი, დაავადების სიმძიმე და დახმარების დროულად დაწყება. კვლევაში ან კლინიკაში მიღებული გადარჩენის პროცენტი კონკრეტული ლეკვის ბედს წინასწარ ვერ განსაზღვრავს. [2]

როგორ დავიცვათ სხვა ძაღლები?

ავადმყოფი ძაღლი ცალკე ამყოფეთ და ცალკე ჭურჭელი, საწოლი და მოვლის ნივთები გამოუყავით. მოვლის შემდეგ ხელები დაიბანეთ და სხვა ძაღლთან მისვლამდე დაბინძურებული ტანსაცმელი გამოიცვალეთ. ძაღლი გამოჯანმრთელებისთანავე საერთო სივრცეში არ დააბრუნოთ; ვადას ექიმთან შეათანხმეთ. [7]

ჩვეულებრივი სარეცხი საშუალებები ვირუსს ყოველთვის ვერ ანადგურებს. ზედაპირიდან ჯერ განავალი და სხვა ჭუჭყი მოაშორეთ, შემდეგ გამოიყენეთ პარვოვირუსზე ეფექტიანი სადეზინფექციო საშუალება. განზავება და ზედაპირზე დაყოვნების დრო კონკრეტული პროდუქტისა და ექიმის რეკომენდაციით განსაზღვრეთ. ეზოსა და ნიადაგის სრულად გაუვნებლება განსაკუთრებით რთულია. [6] [7]

ვირუსის გამოყოფა გამოჯანმრთელების შემდეგაც შეიძლება გაგრძელდეს. კორნელის მასალაში სხვა ძაღლებისგან განცალკევება ორ კვირამდეც არის რეკომენდებული; ზუსტი ვადა ექიმთან შეათანხმეთ. [2]

როგორ იცავს ვაქცინაცია?

პარვოვირუსის საწინააღმდეგო აცრა ყველა ძაღლის ძირითადი ვაქცინაციის ნაწილია. მოქმედი ვაქცინები ვირუსის ცნობილ ძირითად ვარიანტებზე დაცვას უზრუნველყოფს. ერთჯერადი აცრა ლეკვის კურსის დასრულებას არ ნიშნავს. [3]

დედისგან მიღებული ანტისხეულები ლეკვს თავდაპირველად იცავს, თუმცა ვაქცინის მოქმედებასაც შეიძლება შეუშალოს ხელი. ამიტომ ვაქცინაცია ეტაპობრივად ტარდება. WSAVA-ის 2024 წლის სქემით, კურსი ჩვეულებრივ იწყება 6-8 კვირიდან, დოზები მეორდება ყოველ 2-4 კვირაში და საწყისი კურსის ბოლო დოზა კეთდება არანაკლებ 16 კვირის ასაკში. მაღალი რისკისას კურსი უფრო გვიანაც შეიძლება გაგრძელდეს. [4]

WSAVA დამატებით აცრას დაახლოებით 26 კვირის ასაკში ან მის შემდეგ ურჩევს, ან შესაბამის დროს ანტისხეულების შემოწმებას განიხილავს. ზუსტ გეგმას ვეტერინარი ადგენს პროდუქტის, ასაკის, წინა აცრებისა და ინფიცირების რისკის მიხედვით. [4]

აცრების დასრულებამდე მოარიდეთ ლეკვი ავადმყოფ ძაღლებს, მათ გარემოსა და დაბინძურებულ ადგილებს. უსაფრთხო სოციალიზაციის გეგმაც ვეტერინართან შეათანხმეთ: ინფექციისგან დაცვა და გარემოსთან შეგუება ერთად უნდა დაიგეგმოს. [4] [7]

პარვოვირუსი და ძაღლის ჭირი ერთი დაავადებაა?

არა. პარვოვირუსულ ენტერიტს CPVძაღლის პარვოვირუსიcanine parvovirus იწვევს, ძაღლის ჭირს (distemper) კი სხვა ვირუსი, ძაღლის ჭირის ვირუსი (CDVძაღლის ჭირის ვირუსიcanine distemper virus). მათი სახელები ერთმანეთის ნაცვლად არ უნდა გამოვიყენოთ. ძაღლის ჭირს კუჭ-ნაწლავის ნიშნების გარდა სასუნთქი და ნერვული სისტემის დაზიანებაც შეიძლება ახლდეს. [1] [8]