თრომბოემბოლია კატებში: უეცარი დამბლა და გადაუდებელი დახმარება

რა ხდება სისხლძარღვში?

თრომბი სისხლის კოლტია. თუ ის წარმოქმნის ადგილს მოსწყდა, სისხლის ნაკადს გაჰყვა და სხვა სისხლძარღვი დახშო, ამას თრომბოემბოლია ეწოდება. დაზიანებულ უბანს სისხლი და ჟანგბადი აღარ მიეწოდება საკმარისად, რის გამოც კუნთები და ნერვები ზიანდება. კატებში კოლტი ხშირად უკანა ფეხებისკენ მიმავალ არტერიებში ჩერდება. [2]

ხშირად კოლტი დაავადებულ გულში წარმოიქმნება. მიზეზი შეიძლება იყოს ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათია (HCMჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიაHypertrophic cardiomyopathy) ან გულის კუნთის სხვა დაავადება. პატრონმა გულის პრობლემის შესახებ მანამდე შეიძლება არაფერი იცოდეს: ზოგ კატას აშკარა ნიშნები და მოსმენით შესამჩნევი შუილიც არ აქვს. უეცარი დამბლა ზოგჯერ პირველი გამოვლინებაა. [3]

კოლტმა შეიძლება სხვა ორგანოს სისხლძარღვიც დახშოს. ამასთან, კატის ყველა დამბლა თრომბოემბოლია არ არის: მსგავსი მდგომარეობა ტრავმასა და ნერვული სისტემის დაზიანებასაც ახლავს. მიზეზის გარჩევა ვეტერინარს მიანდეთ; თათის ფერის ან ტემპერატურის შემოწმებამ კლინიკაში წასვლა არ უნდა შეაყოვნოს. [4]

როგორ დაეხმაროთ კლინიკამდე

კლინიკას წინასწარ უთხარით, როდის დაიწყო მდგომარეობა, რომელი ფეხი დაზიანდა და როგორ სუნთქავს კატა. მშვიდად მიუდექით: ტკივილისგან შეიძლება გიკბინოთ ან დაგკაწროთ, მაშინაც კი, თუ ჩვეულებრივ ძალიან მშვიდია. გადაიყვანეთ პლედჩაფენილ გადასაყვან ჩანთაში ან გალიაში, ზედმეტი შეხებისა და ხმაურის გარეშე. [5]

ფეხები არ დაუზილოთ და სიარული არ დააძალოთ. მწვავე ეტაპზე დაზიანებულ კიდურს რაც შეიძლება ნაკლებად შეეხეთ. მოგვიანებით ექიმმა შეიძლება ვარჯიში გირჩიოთ, მაგრამ გადაუდებელ მდგომარეობაში ძალით მოძრაობა შესაბამისი დახმარება არ არის. [2]

ცივ თათზე სათბურა ან ცხელი ბოთლი არ მიადოთ: დამწვრობის საფრთხეა. [6]

ექიმის მითითების გარეშე არ მისცეთ ასპირინი, ადამიანის ტკივილგამაყუჩებელი ან სხვა ცხოველისთვის დანიშნული წამალი. კატის ძლიერი ტკივილი სწრაფ დახმარებას მოითხოვს, მაგრამ სახლში შემთხვევით შერჩეულმა პრეპარატმა შეიძლება დამატებით ავნოს. [7]

რას შეამოწმებს ვეტერინარი?

ექიმი შეაფასებს სუნთქვას, ტკივილს, კიდურის ტემპერატურას, პულსსა და სისხლის მიმოქცევას. საჭიროებისას დოპლერით ამოწმებენ, მიდის თუ არა სისხლი დაზიანებულ უბანში. ტიპური ნიშნებისას გადაუდებელი დახმარება შეიძლება სრული გამოკვლევის დასრულებამდე დაიწყოს. მარტო მოძრაობის დაკარგვით დაზიანების მიზეზს ვერ ადგენენ. [4]

გულის ექოსკოპიით ეძებენ გულის დაავადებასა და კოლტის წარმოქმნის რისკს. სუნთქვის პრობლემისას ექიმი ფილტვებსა და გულმკერდში სითხის არსებობასაც აფასებს. სისხლის კვლევები თანმხლები პრობლემებისა და მკურნალობის უსაფრთხოების შესამოწმებლადაა საჭირო. კვლევების მოცულობა კატის მდგომარეობას უნდა მოერგოს, რომ ზედმეტმა სტრესმა არ დაამძიმოს. [3]

როგორ მკურნალობენ?

პირველ რიგში საჭიროა ძლიერი ტკივილის შემსუბუქება და მდგომარეობის სტაბილიზაცია. ხშირად აუცილებელია კლინიკაში დატოვება, ჟანგბადი და ინტენსიური მოვლა. ინიშნება კოლტის ზრდისა და ახალი კოლტების წარმოქმნის შემამცირებელი წამლები; პარალელურად მკურნალობენ გულის დაავადებას ან სხვა მიზეზს. ეს წამლები დახშულ არტერიას მყისიერად არ ხსნის. [1]

სისხლის მიმოქცევის აღდგენისასაც შეიძლება გართულებები განვითარდეს: დაზიანებული კუნთიდან გამოყოფილმა ნივთიერებებმა გულის რიტმსა და თირკმლებს შეუქმნას საფრთხე. ამიტომ ფეხის გათბობა ან მოძრაობის დაბრუნება კონტროლის დასრულებას არ ნიშნავს. ექიმი მდგომარეობას და საჭირო ანალიზებს განმეორებით შეაფასებს. [2]

შეიძლება კატა გამოჯანმრთელდეს?

ზოგი კატა მკურნალობის შემდეგ ისევ დადის და სახლში ბრუნდება, თუმცა მდგომარეობა მძიმეა და გადარჩენის გარანტიას ვერავინ მოგცემთ. შედეგზე გავლენას ახდენს დაზიანების სიმძიმე, გულისა და სხვა ორგანოების მდგომარეობა და მკურნალობაზე პასუხი. სხვა კატის ისტორია თქვენი კატის ზუსტ პროგნოზს ვერ განსაზღვრავს. [3]

ექიმს პირდაპირ ჰკითხეთ, როგორ კონტროლდება ტკივილი, რა გაუმჯობესებას ელოდება და რა მოვლა იქნება საჭირო. მკურნალობა შეიძლება ხანგრძლივი და ხარჯიანი იყოს. თუ ტკივილი ვერ კონტროლდება ან დაზიანება მძიმე და შეუქცევადია, ტანჯვის თავიდან აცილებისა და ცხოვრების ხარისხის საკითხებიც გულწრფელად უნდა განიხილოთ. [1]

სახლში მოვლა და შემდგომი კონტროლი

გაწერამდე ექიმს სთხოვეთ გაჩვენოთ, როგორ დაეხმაროთ კატას გადაადგილებასა და ტუალეტით სარგებლობაში და როდის დაიწყოთ დანიშნული ფიზიოთერაპია. ზოგ კატას ფეხის ფუნქცია ნელა უბრუნდება. თუ დახმარება სჭირდება მოშარდვაში, მუცელზე ხელით დაწოლას თვითნებურად ნუ დაიწყებთ. საკვები და წყალი ადვილად მისადგომ ადგილას დაუდგით და დააკვირდით, ჭამს თუ არა. [2]

ყოველდღე დააკვირდით დაზიანებულ თათს, კანს, მადასა და მოძრაობას. ზოგჯერ კიდურის ქსოვილის დაზიანება მოგვიანებითაც ხდება შესამჩნევი. თათის გამუქება, ჭრილობა ან გაუარესება ექიმს სწრაფად შეატყობინეთ; ახალი ძლიერი ტკივილი ან დამბლა გადაუდებელ დაბრუნებას საჭიროებს. [6]

გულის დაავადება და ახალი კოლტის რისკი გამოჯანმრთელების შემდეგაც შეიძლება დარჩეს. ექიმთან შეათანხმეთ განმეორებითი ვიზიტები და როგორ დააკვირდეთ მოსვენებისას სუნთქვას. ქოშინისას დახმარებას ნუ გადადებთ. ხანგრძლივ კონტროლს მნიშვნელობა მაშინაც აქვს, როცა კატა უკეთ გამოიყურება. [3]

წამლები ზუსტად შეთანხმებული გეგმით მიეცით

გაწერისას ჩაიწერეთ თითოეული წამლის სახელი, დოზა და მიღების დრო. წამლის მიცემის სირთულე ან გამოტოვებული დოზა ექიმთან განიხილეთ; გამოტოვების ასანაზღაურებლად ორმაგი დოზა არ მისცეთ. ახალი წამლის, დანამატისა თუ ტკივილგამაყუჩებლის დამატებამდე ექიმს ყველა მიმდინარე დანიშნულება შეახსენეთ. [8]

კოლტის საწინააღმდეგო წამლებს სისხლდენის რისკი ახლავს. სისხლიანი ღებინება, სისხლიანი ან შავი განავალი, უჩვეულო ჩაქცევები, მკვეთრი სისუსტე ან კოლაფსი დაუყოვნებლივ შეატყობინეთ კლინიკას. ასეთ დროს მომდევნო დოზის საკითხიც სასწრაფოდ ექიმთან შეათანხმეთ. ჩვეულებრივი გაუმჯობესების გამო მკურნალობა თვითნებურად არ შეწყვიტოთ. [9]