თრომბოზი ძაღლებში: ნიშნები, რისკები და მკურნალობაახალი

რას ნიშნავს თრომბოზი?

თრომბი სისხლძარღვში ან გულის ღრუში წარმოქმნილი სისხლის კოლტია, მის წარმოქმნას კი თრომბოზი ეწოდება. კოლტი შეიძლება თავის ადგილას გაიზარდოს და ნაკადი შეაფერხოს, ან მოსწყდეს და სხვა სისხლძარღვში გაიჭედოს. მეორე შემთხვევას თრომბოემბოლია ჰქვია. შედეგი დამოკიდებულია იმაზე, სად და რამდენად ირღვევა სისხლის მიმოქცევა. [3]

კიდურის არტერიის დახშობისას კუნთებსა და ნერვებს საკმარისი სისხლი აღარ მიეწოდება. კოლტი შეიძლება მუცლის ღრუს ორგანოების სისხლძარღვებშიც აღმოჩნდეს და, მაგალითად, მუცლის ტკივილი გამოიწვიოს. ფილტვის სისხლძარღვების დაზიანებისას კი სუნთქვა და გულის მუშაობა რთულდება. სხვადასხვა ლოკალიზაციას განსხვავებული შეფასება და მკურნალობა სჭირდება. [3]

რა ზრდის კოლტის წარმოქმნის რისკს?

რისკი მომატებულია ზოგი მძიმე დაავადებისას: მაგალითად, როცა იმუნური სისტემა ერითროციტებს ანადგურებს, როცა თირკმლიდან ან ნაწლავიდან ცილა იკარგება, ასევე სიმსივნის, სეფსისის, მძიმე პანკრეატიტისა და ზოგი ჰორმონული დარღვევის დროს. მნიშვნელოვან ტრავმას, ოპერაციასა და ზოგ წამალსაც შეიძლება ჰქონდეს როლი. [1]

ერთი რისკის არსებობა არ ნიშნავს, რომ ძაღლს აუცილებლად თრომბი აქვს ან ყველა ასეთ ძაღლს ერთნაირი პროფილაქტიკა სჭირდება. ექიმს უთხარით ყველა დაავადებისა და მიღებული წამლის შესახებ. თრომბის მიზეზის ძიება საჭიროა მაშინაც, როცა უშუალო მდგომარეობა უკვე სტაბილურდება. [1]

რა გააკეთოთ კლინიკამდე?

დაურეკეთ მიმღებ კლინიკას და მოკლედ აუხსენით დაწყების დრო, სუნთქვის ცვლილება, დაცემის ან ფეხის დაზიანების ნიშნები. სიმშვიდე შეინარჩუნეთ და შეზღუდეთ ზედმეტი მოძრაობა. სუსტად მყოფ ძაღლს სიარულს ნუ დააძალებთ; უსაფრთხო გადაყვანაში მეორე ადამიანის დახმარება გამოიყენეთ. [4]

პატარა ძაღლი პლედჩაფენილ გადასაყვან გალიაში მოათავსეთ. დიდის ასაწევად საჭიროებისას გამძლე პლედი ან მყარი საყრდენი გამოიყენეთ და სხეული თანაბრად დაიჭირეთ. ტკივილისას ძაღლმა შეიძლება გიკბინოთ. თუ გადაყვანა გიჭირთ ან სუნთქვა განსაკუთრებით უჭირს, კლინიკას ტელეფონით სთხოვეთ კონკრეტული მითითება. [5]

არ მისცეთ ასპირინი, ადამიანის ტკივილგამაყუჩებელი ან სხვა ძაღლისთვის დანიშნული წამალი ექიმის მითითების გარეშე. ერთი შეხედვით ნაცნობმა პრეპარატმა შეიძლება სისხლდენა ან სხვა გართულება გამოიწვიოს. შინ არჩეული წამლის შედეგის მოლოდინში კლინიკაში წასვლაც არ გადადოთ. [6]

როგორ ადგენენ დიაგნოზს?

ექიმი ამოწმებს სუნთქვას, გულის მუშაობას, ჟანგბადით მომარაგებას, კიდურების პულსსა და სისხლის მიმოქცევას. სიმპტომები თრომბისთვის უნიკალური არ არის: მსგავსი სისუსტე, ქოშინი ან კოჭლობა სხვა მიზეზებითაც ვითარდება. ამიტომ კვლევები მდგომარეობისა და შესაძლო ლოკალიზაციის მიხედვით ირჩევა. [7]

შეიძლება საჭირო გახდეს სისხლისა და შარდის კვლევა, სისხლძარღვების დოპლერული გამოკვლევა, გულის ექოსკოპია ან რენტგენოგრაფია. ფილტვის სისხლძარღვების სანახავად ზოგჯერ კონტრასტით კომპიუტერულ ტომოგრაფიას იყენებენ. ძაღლმა კვლევას უნდა გაუძლოს; არასტაბილურ პაციენტში ჯერ სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის მხარდაჭერაა საჭირო. [7]

ფილტვის თრომბოემბოლიას რენტგენზე ყოველთვის მკაფიო ცვლილებები არ ახლავს და გულის ნორმალური ექოსკოპიაც ვერ გამორიცხავს. ექიმი ერთმანეთთან აჯერებს ნიშნებს, რისკებსა და რამდენიმე კვლევის შედეგს. ერთი ნორმალური პასუხით საეჭვო მდგომარეობის უგულებელყოფა არ შეიძლება. [8]

როგორ მკურნალობენ?

მძიმე შემთხვევაში საჭიროა ჰოსპიტალიზაცია, ჟანგბადი, ტკივილის შემსუბუქება და სისხლის მიმოქცევის მხარდაჭერა. კოლტის საწინააღმდეგო წამლები ამცირებს მის ზრდასა და ახალი კოლტების წარმოქმნას. უკვე არსებული კოლტის მყისიერ დაშლას ისინი არ უზრუნველყოფს; არც ყველა ძაღლს ენიშნება ერთი და იგივე პრეპარატი. [7]

მკურნალობის მნიშვნელოვანი ნაწილია გამომწვევი დაავადების მართვა. მხოლოდ კოლტის საწინააღმდეგო წამალი ვერ ჩაანაცვლებს ინფექციის, თირკმლის, ნაწლავის ან სხვა პრობლემის მკურნალობას. კოლტის სწრაფად დასაშლელი საშუალებები ჩვეულებრივ შინ გამოსაყენებელი მკურნალობა არ არის; მათი საჭიროება და რისკი სპეციალიზებულ კლინიკაში უნდა შეფასდეს. [1]

რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება სახლში?

აქტივობის გაზრდა ექიმთან შეათანხმეთ. ფილტვის თრომბოემბოლიის შემდეგ სირბილმა და დატვირთვამ შეიძლება სუნთქვა გააუარესოს ან დაცემა გამოიწვიოს. ზუსტი შეზღუდვა, მოძრაობის განახლება და საჭირო ფიზიოთერაპია ძაღლის მდგომარეობას უნდა მოერგოს. ზედმეტად დატვირთვას გამოჯანმრთელების შემოწმებად ნუ გამოიყენებთ. [7]

წამლები მიეცით წერილობითი დანიშნულების მიხედვით. გარეგნული გაუმჯობესების გამო დოზა ან კურსი არ შეცვალოთ. თუ დოზა გამოგრჩათ, ექიმს ჰკითხეთ, როგორ მოიქცეთ; ორმაგი დოზა თვითნებურად არ მისცეთ. შეატყობინეთ ყველა სხვა წამალი და დანამატი, რადგან კომბინაციამ შეიძლება რისკი შეცვალოს. [9]

სისხლიანი ღებინება, სისხლიანი ან შავი განავალი და უჩვეულო ჩაქცევები კოლტის საწინააღმდეგო მკურნალობისას ყურადღებას მოითხოვს. დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით კლინიკას და შემდეგი დოზის საკითხიც შეათანხმეთ. ახალი ქოშინის, კოლაფსის ან კიდურის ძლიერი ტკივილისას გეგმურ ვიზიტს ნუ დაელოდებით. [10]

კონტროლი და გამოჯანმრთელების შანსი

შემდგომი ვიზიტებით ამოწმებენ, როგორ მუშაობს მკურნალობა და ხომ არ ვითარდება სისხლდენა ან სხვა გართულება. აუცილებელია ძირითადი დაავადების მეთვალყურეობაც. კვლევებისა და მკურნალობის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია; ის მხოლოდ იმით არ განისაზღვრება, რომ ძაღლი ისევ დადის. [9]

პროგნოზი დამოკიდებულია დაზიანებულ სისხლძარღვზე, ორგანოების მდგომარეობასა და ძირითად დაავადებაზე. ზოგი ძაღლი მკურნალობის შემდეგ უმჯობესდება, სხვაში კი მდგომარეობა სიცოცხლისთვის საშიში რჩება. ექიმთან განიხილეთ ტკივილის კონტროლი, მოსალოდნელი ფუნქცია, მოვლის შესაძლებლობა და ცხოვრების ხარისხი. ერთი სტატისტიკური რიცხვი თქვენი ძაღლის ზუსტ მომავალს ვერ გეტყვით. [7]