პირველ რიგში დარჩენილი ლეკვები უნდა დავიცვათ
დედა ძაღლის მიერ ახალდაბადებული ლეკვის შეჭმა იშვიათად, მაგრამ ხდება. ამის ნახვა ძალიან მძიმეა. მიზეზი ყველა შემთხვევაში ერთნაირი არ არის: შესაძლოა ერთმანეთს შფოთვა, ტკივილი, გამოუცდელობა და ლეკვის მდგომარეობაც ემატებოდეს. ახლა მთავარია, დარჩენილი ლეკვები დავიცვათ და დედაც შევამოწმებინოთ. [1]
თუ დედა ლეკვს ახლა აზიანებს
- ძლიერი კბენის, ანჯღრევის ან ჭრილობის მიყენებისას ლეკვები დედისგან უსაფრთხოდ განაცალკევეთ და დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ვეტერინარს. თავადაც მოერიდეთ კბენას. ექიმის შეფასებამდე დედასთან მეთვალყურეობის გარეშე ნუ დააბრუნებთ და ლეკვთან მის რეაქციას გამოცდის მიზნით ნუ შეამოწმებთ. [2]
დაცვა, ჩვეულებრივი მოვლა და თავდასხმა სხვადასხვა რამაა
მშობიარობისას დედა ლეკვს გარსებს აშორებს, ლოკავს, ჭიპლარს წყვეტს და მომყოლს, ანუ პლაცენტას, შეიძლება ჭამდეს. ეს ლეკვის შეჭმა არ არის. ადამიანზე ან სხვა ცხოველზე ღრენაც შესაძლოა ლეკვების დაცვას ემსახურებოდეს; ლეკვის დაკბენა კი სხვა საფრთხეა. [3]
1. შფოთვა და შეწუხება
ხმაურმა, სხვა ცხოველებმა, მუდმივმა სტუმრებმა და დაუცველობის განცდამ დედას ლეკვების მოვლა შეიძლება გაურთულოს. განსაკუთრებით დაძაბულ გარემოში ქცევა ზოგჯერ აგრესიულიც ხდება. თუმცა მხოლოდ ხმაურის არსებობით ვერ დავამტკიცებთ, რატომ დაზიანდა კონკრეტული ლეკვი. [1]
როგორ მოვიქცეთ: შეუქმენით მშვიდი, სუფთა და თბილი ადგილი. მოარიდეთ ზედმეტი ხალხი და სხვა ცხოველები. ნუ დასჯით და ნუ შეაშინებთ. თუ ლეკვებს უკვე აზიანებს, გარემოს შეცვლას უსაფრთხო განცალკევების შემცვლელად ნუ ჩათვლით. [2]
2. გამოუცდელობა და მშობიარობის სირთულეები
პირველად მშობიარე ან ძალიან შეშინებულმა ძაღლმა შეიძლება ლეკვის მოვლა ვერ მოახერხოს. ჭიპლარის ზედმეტად მოქაჩვამ ან კბენამ შეიძლება მძიმე დაზიანება გამოიწვიოს. საკეისრო კვეთის შემდეგაც დედას ლეკვების მისაღებად დამატებითი დახმარება შეიძლება სჭირდებოდეს. ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა გამოუცდელი დედა საშიშია. [3]
როგორ მოვიქცეთ: მშობიარობისა და პირველი დღეების განმავლობაში ყურადღებით დააკვირდით. საკეისროს შემდეგ ლეკვებთან პირველი კონტაქტი ვეტერინარის მეთვალყურეობით მოაწყვეთ. თუ დედა ლეკვს აზიანებს, ლეკვი უსაფრთხოდ განაცალკევეთ და ექიმის დახმარება მოითხოვეთ; დაზიანებას ჩვეულებრივ მოვლად ნუ ჩათვლით. [3]
3. ტკივილი ან დედის ავადმყოფობა
მტკივნეული სარძევე ჯირკვალი, საშვილოსნოს ანთება და სხვა გართულებები დედის ქცევასა და ლეკვების მოვლაზე შეიძლება აისახოს. სარძევე ჯირკვლის შესიება, გაწითლება ან ტკივილი მასტიტის, ანუ ანთების, საეჭვო ნიშნებია. [1] [4]
როგორ მოვიქცეთ: დედა ვეტერინარმა უნდა შეამოწმოს და მიზეზის მიხედვით უმკურნალოს. მხოლოდ დამშვიდება ტკივილისა და ინფექციის მკურნალობას ვერ შეცვლის. ექიმთან შეათანხმეთ, შეუძლიათ თუ არა ლეკვებს წოვის გაგრძელება და სჭირდებათ თუ არა დამატებითი კვება. [4]
კანკალი და კრუნჩხვები შესაძლოა ეკლამფსიაზეც მიუთითებდეს, ანუ სისხლში კალციუმის სახიფათო დაქვეითებაზე. ის ხშირად ლეკვების დაბადებიდან 1-4 კვირაში ვითარდება. ასეთ ნიშნებზე წოვება დროებით შეაჩერეთ და სასწრაფოდ მიმართეთ კლინიკას; კალციუმით თვითმკურნალობა ნუ სცადებთ. [5]
4. სუსტი ან ავადმყოფი ლეკვის მიუღებლობა
დედა ზოგჯერ ცივ, უმოძრაო ან ავადმყოფ ლეკვს არ უვლის. უყურადღებოდ დატოვება და შეჭმა ერთი და იგივე არ არის. არც მხოლოდ დედის ქცევით შეიძლება დადგინდეს, რატომ მოხდა ლეკვის დაკარგვა. [1] [2]
როგორ მოვიქცეთ: დარჩენილი ლეკვებიც შეამოწმებინეთ. დააკვირდით წოვას და ყოველდღე აწონეთ. წონის კლება, კვების გაძნელება ან უჩვეულო ტირილი დახმარების მიზეზია. სუსტი ლეკვი გადასარჩენად დახმარებას საჭიროებს და არა იმ ვარაუდს, რომ დედამ მისი ბედი უკვე გადაწყვიტა. [6]
თუ ლეკვების მოვლა თქვენ მოგიწიათ
დედისგან დაშორებულ ლეკვებს სითბოს წყარო მაშინვე სჭირდებათ. სათბურა ქსოვილით დაფარეთ და მხოლოდ მათი ადგილის ნაწილი გაათბეთ, რათა საჭიროებისას სითბოს მოშორდნენ. რეგულარულად შეამოწმეთ, რომ არ გადახურდნენ. [7]
გადაციებული ლეკვი თანდათან გაათბეთ; გათბობამდე ნუ კვებავთ. [8]
ვეტერინართან შეათანხმეთ ახალშობილი ლეკვისთვის განკუთვნილი რძის შემცვლელით კვება, შარდვასა და დეფეკაციაში დახმარება და ყოველდღიური კონტროლი. ეს მთელი დღე-ღამის საქმეა. თუ მარტო ვერ უმკლავდებით, დახმარება თავიდანვე მოიძიეთ. [7]
თუ ლეკვების ხელით გაზრდა დაგჭირდათ
რა ინფორმაცია დაეხმარება ექიმს
უთხარით, რა ნახეთ უშუალოდ, როდის დაიბადნენ ლეკვები, როგორ ჩაიარა მშობიარობამ და იყო თუ არა საკეისრო კვეთა. აღწერეთ დედის კვება, რძე, ტკივილის ნიშნები და თითოეული ლეკვის წონის ცვლილება. თუ აშკარა მიზეზი არ ჩანს ან აგრესია გრძელდება, საჭიროა ქცევის დამატებითი შეფასებაც. [2] [6]
წყაროები (8)
წყაროები გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს. დედის ქცევის შესაძლო მიზეზები კონკრეტული შემთხვევის დადასტურებულ დიაგნოზად არ არის წარმოდგენილი.
- Maternal behaviour in domestic dogs. Karina Lezama-García, Chiara Mariti, Daniel Mota-Rojas და თანაავტორები. International Journal of Veterinary Science and Medicine, 2019 წლის 21 ივლისი. რეცენზირებული მიმოხილვა. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Behavior Problems of Dogs. Stephanie Borns-Weil, DVM, DACVB; რეცენზენტი Carlo Siracusa, DVM, PhD. Merck Veterinary Manual. სრული განხილვა და განახლება: 2025 წლის სექტემბერი. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Maternal Behavior in Bitches. Natalia Ribeiro dos Santos, DVM, PhD, Dip. ACT. Veterinary Focus, 32.1, 2022 წლის მარტი, გვ. 43-49; Royal Canin Academy-ის მოქმედი ვერსია. ვეტერინარული რეპროდუქციის სპეციალისტის ტექნიკური მიმოხილვა. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Mastitis in Dogs. Malcolm Weir, DVM, MSc, MPH; Catherine Barnette, DVM. VCA Animal Hospitals / LifeLearn. განახლება: 2025 წლის 30 ივლისი. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Eclampsia in Dogs. Malcolm Weir, Krista Williams, Ryan Llera და Ernest Ward. VCA Animal Hospitals / LifeLearn. განახლება: 2025 წლის 13 ივნისი. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Breeding for Dog Owners: Caring for Newborn Puppies. Courtney Barnes, BSc, DVM; Tammy Hunter, DVM; Ernest Ward, DVM. VCA Animal Hospitals / LifeLearn. განახლება: 2024 წლის 16 აპრილი. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Hand rearing puppies. PDSAავადმყოფ ცხოველთა დახმარების ბრიტანული საქველმოქმედო ორგანიზაციაPeople’s Dispensary for Sick Animalsოფიციალური საიტი-ის ვეტერინარებისა და ვეტერინარული ექთნების მასალა. გამოქვეყნება: 2019 წლის სექტემბერი. უშუალოდ გადამოწმებულია მოქმედი ვერსია. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
- Management of the Neonate in Dogs and Cats. Autumn P. Davidson; Merck Veterinary Manual. სრული მიმოხილვა: 2022 წლის დეკემბერი; განახლება: 2025 წლის აგვისტო. გადამოწმებულია 2026 წლის 2 ნოემბერს.
გზამკვლევი საინფორმაციოა და ვეტერინარის შეფასებას არ ცვლის. პროფესიული ვეტერინარული რეცენზია ჯერ არ ჩატარებულა.