ერლიქიოზი და ანაპლაზმოზი ძაღლში: ტესტების ინტერპრეტაცია და მიზნობრივი მკურნალობა

მთავარი კლინიკური გადაწყვეტილებები

ერლიქიოზი და ანაპლაზმოზი ტკიპებით გადამდები ბაქტერიული ინფექციებია. საერთო ნიშნები, მათ შორის ცხელება, მოდუნება და თრომბოციტების კლება, მხოლოდ ერთ გამომწვევს არ ეკუთვნის. ინფექცია, დადებითი ანტისხეულები და მიმდინარე კლინიკური დაავადება ერთმანეთისგან გაარჩიეთ. ერთმა დადებითმა სწრაფმა ტესტმა ყველა სიმპტომი ავტომატურად არ უნდა ახსნას. [1]

პატრონისთვის განკუთვნილი ტექსტი: ძაღლის ერლიქიოზი. მსგავსი გამოვლინებების მქონე სხვა ინფექცია განხილულია ბაბეზიოზის პროფესიულ გზამკვლევში.

რა განსხვავებაა გამომწვევებს შორის

Ehrlichia canis უმეტესად მონოციტებს აზიანებს. მწვავე დაავადებას შეიძლება მოჰყვეს უსიმპტომო პერიოდი, ზოგ შემთხვევაში კი ძვლის ტვინის მძიმე დაზიანებით მიმდინარე ქრონიკული ფორმა. თრომბოციტების ფუნქციის დარღვევის გამო სისხლდენა მხოლოდ რაოდენობის კლებას არ ასახავს. ჰემორაგიული ნიშანი ზომიერი თრომბოციტოპენიის ფონზეც შესაძლებელია. [2]

Anaplasma phagocytophilum ნეიტროფილებში გვხვდება და ცხელებასთან ერთად კოჭლობა ან პოლიართრიტი შეიძლება გამოიწვიოს. Anaplasma platys თრომბოციტებს უკავშირდება და მათი რაოდენობა პერიოდულად იცვლება. მძიმე კლინიკური სურათისას თანაინფექცია განსაკუთრებით გაითვალისწინეთ; ერთი ანაპლაზმის დადებითი პასუხით ძიება არ შეწყვიტოთ. [3]

ანამნეზი და საწყისი კვლევა

ჩაიწეროს მოგზაურობა, თავშესაფარში ცხოვრება, წარსულში ტკიპები, გამოყენებული დაცვის საშუალება და წინა ანტიბიოტიკები. გასინჯვისას შეაფასეთ კანი, ლორწოვანი გარსები, ლიმფური კვანძები, სახსრები და თვალები. სისხლის საერთო ანალიზს დაურთეთ ნაცხის შეფასება; მხოლოდ აპარატის მიერ დაბალი თრომბოციტების დათვლა საკმარისი არ არის. [1]

ბიოქიმია და შარდის კვლევა ორგანოთა ჩართულობის შეფასებას ემსახურება. ეძებეთ ანემია, ლეიკოციტების ცვლილება, ცილის მატება, ალბუმინის კლება და თირკმლის პრობლემის ნიშნები. რეგიონული რისკისა და მოგზაურობის მიხედვით დაგეგმეთ სხვა გადამდები ინფექციების კვლევაც. ევროპული გავრცელების ცხრილი საქართველოს კონკრეტულ სიხშირეს არ განსაზღვრავს. [5]

ნაცხი, ანტისხეული და მოლეკულური ტესტი

უჯრედში მორულის, ბაქტერიების პატარა ჯგუფის, აღმოჩენა სასარგებლოა, თუმცა უარყოფითი ნაცხი ინფექციას ვერ გამორიცხავს. ნეიტროფილში ნანახი მორულა ანაპლაზმასა და ზოგ ერლიქიას საიმედოდ ვერ განასხვავებს. მიკროსკოპია გამომწვევის ზუსტ სახეობასა და კლინიკურ მნიშვნელობას ყოველთვის ვერ ადგენს. [3]

სეროლოგიური ტესტი ანტისხეულებს ამოიცნობს. დაავადების დასაწყისში პასუხი შეიძლება უარყოფითი იყოს, შემდეგ კი დადებითი თვეებისა თუ წლების განმავლობაში დარჩეს. შეუსაბამო კლინიკურ სურათში განიხილეთ დროითი განმეორება და სხვა მეთოდი; მკურნალობის დასრულება სწრაფი ტესტის უარყოფითად გახდომას არ უნდა დაუკავშიროთ. [6]

პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) ნიმუშში გამომწვევის გენეტიკურ მასალას ეძებს. სისხლი, შეძლებისდაგვარად, ანტიბიოტიკამდე აიღეთ. უარყოფითი პასუხი შეიძლება დაბალი ცირკულირებადი რაოდენობით ან წინა მკურნალობით აიხსნას. ლაბორატორიას აცნობეთ დაავადების დრო, პრეპარატები და შესაძლო თანაინფექცია. [4]

კლინიკურად ჯანმრთელ ძაღლში მარტო ანტისხეულების არსებობა ანტიბიოტიკის ავტომატური დანიშვნის საფუძველი არ არის. პასუხს შეუჯერეთ გასინჯვა, სისხლის ცვლილებები და დამატებითი კვლევა. გამორიცხეთ ორგანოთა დაზიანება, რომელიც გარეგნულად ჯერ არ ვლინდება; „არ აქვს სიმპტომი“ მხოლოდ პატრონის მოკლე შეფასებით არ გადაწყდეს. [4]

დოქსიციკლინის შერჩეული რეჟიმი

ქვემოთ მოცემულია ზრდასრული ძაღლის პერორალური რეჟიმის მაგალითი. ნეონატისთვის, მაკე ან მეძუძური ძაღლისთვის და ორგანოთა მძიმე დისფუნქციისას გეგმა ცალკე შეირჩევა. კონკრეტული ფორმა, ტაბლეტის გაყოფის შესაძლებლობა და შეყვანა მის ინსტრუქციას უნდა შეესაბამებოდეს. [2]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

პრეპარატის მასა ტაბლეტის მთლიან მასაში ან მარილის არასწორ ეკვივალენტში არ აგერიოთ. პერორალური და საინექციო ფორმები ერთმანეთის შემცვლელი მოცულობით არ ინიშნება. ღებინების, ყლაპვის პრობლემის ან დანიშნულების შეუსრულებლობისას მიწოდების გზა და ამტანობა გადაამოწმეთ, ნაცვლად იმისა, რომ მორიგი პრეპარატი დაუფიქრებლად დაამატოთ. [1]

პასუხი და მკურნალობის გადაფასება

მწვავე ერლიქიოზისას კლინიკური გაუმჯობესება ხშირად 24-72 საათში იწყება. პასუხის არქონა სხვა ინფექციის, მცდარი დიაგნოზის, თანაინფექციის ან უკვე ჩამოყალიბებული მძიმე გართულების ხელახალ შეფასებას მოითხოვს. ტემპერატურის შემცირება სისხლის ყველა ცვლილების გამოსწორებას არ ნიშნავს; შეადარეთ კლინიკა და განმეორებითი ანალიზები. [6]

ანაპლაზმოზისას თრომბოციტების მერყეობას მკურნალობის ეფექტი ავტომატურად არ მიაწეროთ. რაოდენობის დინამიკის შესაფასებლად ერთნაირი მეთოდით აღებული მაჩვენებლები გამოიყენეთ. მძიმე სისხლდენისას მხარდაჭერა კლინიკური მდგომარეობით შეირჩევა; მხოლოდ დადებითი ტესტის გამო იმუნოსუპრესიული სტეროიდის დაწყება გამართლებული არ არის. [3]

წინა ნიმუშთან შედარებული სეროლოგია და მკურნალობიდან შესაბამის დროს ჩატარებული მოლეკულური კვლევა პასუხის შეფასებას ეხმარება. უარყოფითი მოლეკულური პასუხი ორგანიზმიდან ინფექციის სრული გაქრობის გარანტია არ არის. ხანგრძლივი დადებითი ანტისხეული თავისთავად ანტიბიოტიკის კურსის თვითნებურად გახანგრძლივების საფუძველი არ უნდა გახდეს. [1]

პრევენცია და გრძელვადიანი გეგმა

ინფექციის გადატანის შემდეგ ხელახალი ინფიცირება შესაძლებელია. შეარჩიეთ ძაღლის ასაკისა და მასისთვის განკუთვნილი ეფექტიანი ტკიპის საწინააღმდეგო პროდუქტი; აღრიცხეთ მიღება და განმეორების თარიღი. მხოლოდ გასეირნების შემდეგ დათვალიერება ყველა ტკიპის აღმოჩენას ვერ უზრუნველყოფს. ამ ინფექციების საწინააღმდეგო ვაქცინა ჩვეულებრივ დაცვის საშუალებად ხელმისაწვდომი არ არის. [4]

ტკიპა ცხოველისა და ადამიანის საერთო რისკია; ინფიცირებულ ძაღლთან ჩვეულებრივი კონტაქტი დაავადების პირდაპირ გადაცემას არ ნიშნავს. სისხლის დონორები შესაბამისი ინფექციებისთვის შეამოწმეთ და გამოიყენეთ ინდივიდუალური, უსაფრთხო ინსტრუმენტები. პატრონსაც აუხსენით ტკიპის უსაფრთხოდ მოცილებისა და პირადი დაცვის მნიშვნელობა. [5]

გაწერისას ჩამოაყალიბეთ კურსის დასრულების, სისხლის კონტროლისა და პრევენციის გეგმა. ახალი სისხლდენა, ძლიერი სისუსტე, უმადობა ან თვალის ცვლილება დაუყოვნებლივ ხელახალ შეფასებას მოითხოვს. ქრონიკული პანციტოპენიისას პროგნოზი ბევრად უფრო ფრთხილია, ვიდრე სწრაფად გაუმჯობესებულ მწვავე ინფექციაში. [5]