კუჭის გაფართოება და შემოგრეხა ძაღლში: სტაბილიზაცია, ოპერაცია და მონიტორინგი

გადაუდებელი კლინიკური შეჯამება

კუჭის გაფართოება და შემოგრეხა სწრაფად პროგრესირებადი ქირურგიული გადაუდებელი მდგომარეობაა. არაპროდუქტიული ღებინების მცდელობა, მუცლის გადიდება, ნერწყვდენა, ტკივილი, მოუსვენრობა ან კოლაფსი შესაბამის ეჭვს აჩენს. ღრმა გულმკერდის მქონე დიდი ძაღლი ტიპური პაციენტია, თუმცა მცირე ჯიში დიაგნოზს არ გამორიცხავს. [3]

კუჭის დაჭიმვა და შემოგრეხა ვენურ დაბრუნებას, პერფუზიასა და სუნთქვას არღვევს. შეფასებისას ერთდროულად მოძებნეთ შოკი, ჰიპოქსემია და არითმია. მხოლოდ მუცლის ზომა ან გულისცემის ერთი გაზომვა პაციენტის რეალურ სიმძიმეს ვერ ასახავს. [3]

პირველი შეფასება და დიაგნოზის დადასტურება

მოიპოვეთ ვენური წვდომა, მიაწოდეთ საჭირო ჟანგბადი და დაიწყეთ სერიული ჰემოდინამიკური შეფასება. ნიმუში აიღეთ სისხლის საერთო ანალიზისთვის, ბიოქიმიისთვის, ელექტროლიტებისა და სისხლის გაზებისთვის. ელექტროკარდიოგრამა მონიტორინგის ნაწილია. სიცოცხლისთვის საშიში არასტაბილურობისას დახმარება სრულ დიაგნოსტიკურ პაკეტს არ დაელოდოს. [2]

პაციენტის შესაძლებლობის გათვალისწინებით გადაიღეთ მუცლის რენტგენოგრამა, ჩვეულებრივ მარჯვენა გვერდით პროექციაში. კუჭის კომპარტმენტალიზაცია და პილორუსის გადაადგილება შემოგრეხის დადასტურებას ეხმარება. მხოლოდ ზონდის გავლა ან გაუვლელობა სადიაგნოსტიკო ტესტად არ გამოდგება; შემთხვევა კლინიკურ და გამოსახულებით მონაცემებს შეუჯერეთ. [1]

შოკის მართვა და დეკომპრესია

სითხეები ინდივიდუალური პასუხის მიხედვით შეიყვანეთ და ხელახლა შეაფასეთ პულსი, ლორწოვანი გარსები, წნევა, ცნობიერება და სუნთქვა. გახსოვდეთ, რომ პაციენტს შეიძლება ერთდროულად ჰქონდეს პერფუზიის დეფიციტი და სხვა თანმხლები დაავადება. მოცულობის გეგმისთვის გამოიყენეთ სითხეებით მკურნალობის პროფესიული გზამკვლევი. [2]

დეკომპრესია სითხეებით სტაბილიზაციასთან ერთად ტარდება. აირჩიეთ ოროგასტრალური ზონდი ან პერკუტანული ტროკარიზაცია გამოცდილების, მდგომარეობისა და რესურსის მიხედვით. ზონდს ძალით ნუ გაატარებთ: კედლის დაზიანებისა და პერფორაციის საფრთხე არსებობს. სედაციისა და სასუნთქი გზის დაცვის გეგმა წინასწარ მოამზადეთ. [1]

ქვემოთ მოცემულია ზრდასრული ძაღლის შერჩეული საწყისი დოზები. ცხრილი სრულ ანესთეზიურ გეგმას არ წარმოადგენს და კატებსა თუ ნეონატებს არ მოიცავს. [1]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

ლაქტატის ინტერპრეტაცია და პროგნოზი

ლაქტატი გაზომეთ საწყისად და სტაბილიზაციის შემდეგ. მისი ცვლილება პერფუზიის შეფასებას ეხმარება, მაგრამ მომატება მხოლოდ კუჭის ნეკროზს არ ნიშნავს. წარმოებასთან ერთად მეტაბოლიზმი, გამოყოფა და მკურნალობის დროც მოქმედებს. მონაცემი წნევას, კლინიკურ პასუხსა და ოპერაციულ მიგნებებს შეუჯერეთ. [4]

თხუთმეტი კვლევის კრიტიკულ შეფასებაში გადარჩენილი და დაღუპული ძაღლების ლაქტატის მნიშვნელობების დიაპაზონები მნიშვნელოვნად ემთხვეოდა. ამიტომ ერთ ზღვრულ რიცხვს ოპერაციაზე უარის ან ევთანაზიის კრიტერიუმად ნუ გამოიყენებთ. მაღალი ლაქტატი და მისი არასაკმარისი შემცირება უფრო ფრთხილი პროგნოზის საფუძველია, თუმცა გადარჩენას არ გამორიცხავს. [4]

ოპერაციის მიზნები

ლაპაროტომიისას აღადგინეთ კუჭის მდებარეობა და შეაფასეთ კედლისა და ელენთის სიცოცხლისუნარიანობა, სისხლდენა და დაბინძურება. დაზიანებული ქსოვილის მოცილება მიგნებების მიხედვით გადაწყვიტეთ. კუჭის მუცლის კედელზე ფიქსაცია, გასტროპექსია, განმეორებითი შემოგრეხის რისკს ამცირებს. მხოლოდ კუჭის გასწორება საბოლოო პრევენციული ჩარევა არ არის. [2]

ქირურგიული გუნდის ჩანაწერში აღწერეთ ქსოვილების მდგომარეობა, შესრულებული რეზექცია, დაბინძურება, ჰემოდინამიკური პრობლემები და ოპერაციის შემდგომი მონიტორინგის მოთხოვნები. მიმდინარე ჰიპოტენზია, არითმია ან სისხლდენის ეჭვი პოსტოპერაციულ გუნდს პირდაპირ გადაეცეს; ეს ინფორმაცია მოვლის თანმიმდევრულობისთვის აუცილებელია. [5]

ოპერაციის შემდგომი მეთვალყურეობა

მონიტორინგი მოიცავდეს გულის რიტმს, წნევას, პერფუზიას, ტემპერატურას, სუნთქვას, ტკივილს, შარდვას და სისხლის მაჩვენებლების დინამიკას. არითმია ოპერაციის შემდეგაც შეიძლება განვითარდეს. მკურნალობის საჭიროება რიტმის ტიპს, პერფუზიაზე გავლენასა და თანმხლებ დარღვევებს დაუკავშირეთ. [5]

კვების დაბრუნება და ანტიემეტიკური მხარდაჭერა პაციენტის სტაბილურობას, ღებინებას, კუჭის მოძრაობასა და შესრულებულ ოპერაციას მოარგეთ. გაუარესებული მუცლის ტკივილი, ღებინება, მელენა, გამონაჟონი ან ჰიპოტენზია განმეორებით გამოკვლევას მოითხოვს. სიმპტომური წამლით დროებითი გაუმჯობესება გართულებას ვერ გამორიცხავს. [5]

ანტიმიკრობული დანიშნულებისას გამიჯნეთ ქირურგიული პროფილაქტიკა და ნეკროზის, პერფორაციის ან სეფსისის მკურნალობა. არჩევანი და ხანგრძლივობა დაბინძურებისა და კერის კონტროლის მიხედვით გადააფასეთ. ერთ რეტროსპექტიულ სერიაში ხშირად გამოყენებული კომბინაცია ყველა ძაღლისთვის სავალდებულო რეჟიმს არ ადგენს. [5]

მტკიცებულების საზღვრები და გაწერა

130 შემთხვევის ერთცენტრიანი კვლევა გვიჩვენებს ოპერაციის შემდგომი არითმიების, გამონაჟონისა და სხვა გართულებების მნიშვნელობას. ის მხოლოდ ქირურგიულად ნამკურნალებ შერჩეულ ძაღლებს მოიცავდა; ამიტომ მისი გადარჩენის მაჩვენებელი ყველა შემოსული პაციენტის პროგნოზად არ უნდა გადაიტანოთ. არასრული ჩანაწერები მტკიცებულების დამატებითი შეზღუდვაა. [5]

გაწერამდე უნდა იყოს სტაბილური პერფუზია, მისაღები ტკივილის კონტროლი და შესრულებადი კვებისა და წამლების გეგმა. პატრონს აუხსენით დაუყოვნებელი დაბრუნების ნიშნები: ღებინების უშედეგო მცდელობა, ახალი შებერვა, კოლაფსი, განმეორებითი ღებინება, სიფერმკრთალე ან სუნთქვის გაძნელება. გასტროპექსიის შემდეგაც შებერვა შესაძლებელია. [3]

პრევენცია მაღალი რისკის ძაღლში

პროფილაქტიკური გასტროპექსია განიხილეთ ანატომიური და ოჯახური რისკის, ასაკის, თანმხლები დაავადებებისა და დაგეგმილი ოპერაციების გათვალისწინებით. მან შემოგრეხის რისკი უნდა შეამციროს, თუმცა კუჭის გაფართოებას სრულად ვერ გამორიცხავს. კვებისა და რეჟიმის რჩევები ქირურგიული პრევენციის ეფექტის ეკვივალენტად არ წარმოადგინოთ. [3]

766 ძაღლის რეტროსპექტიულ კვლევაში უშუალოდ პროფილაქტიკური გასტროპექსიის ადგილზე მძიმე გართულებები იშვიათი იყო, მაგრამ ყველა პაციენტს ხანგრძლივი დაკვირვება არ ჰქონდა. სარგებელი და სისხლდენის, ინფექციისა თუ ნაკერის დაზიანების რისკი პატრონთან ინდივიდუალურად განიხილეთ. კონკრეტული ტექნიკა ქირურგის გამოცდილებასა და პაციენტს მოარგეთ. [6]