პიოთორაქსი კატებსა და ძაღლებში: დრენირება, ანტიმიკრობული მკურნალობა და კონტროლი

პროფესიული მასალა ვეტერინარებისთვის. წყაროების ბოლო გადამოწმება: 2026 წლის 3 ნოემბერი. დამოუკიდებელი პროფესიული ვეტერინარული რეცენზია არ ჩატარებულა.

პიოთორაქსი პლევრის ღრუს ინფექციაა ჩირქოვანი გამონაჟონის დაგროვებით. მისი მართვისთვის ერთდროულად საჭიროა სუნთქვის შემსუბუქება, ინფიცირებული სითხის ევაკუაცია და სისტემური ანტიმიკრობული მკურნალობა. მედიკამენტური მართვა აქ ხშირად გულმკერდის დრენებსაც მოიცავს; ეს ტერმინი მხოლოდ ანტიბიოტიკის მიცემას არ ნიშნავს. [4]

მოკლე კლინიკური შეჯამება

• მძიმე დისპნოესას შეამცირეთ სტრესი და გადაუდებლად მოხსენით სითხით გამოწვეული შეზღუდვა.
• დრენირებისას შეინახეთ დიაგნოსტიკური ნიმუში; სრული რენტგენოლოგიური სერია სტაბილიზაციის შემდეგ ჩაატარეთ.
• სითხის ციტოლოგია შეაჯერეთ აერობულ და ანაერობულ კულტურასთან.
• პაციენტის პასუხი სერიულად შეაფასეთ: ანტიბიოტიკის შეცვლამდე გადაამოწმეთ დრენის ფუნქცია და დარჩენილი ინფექციის წყარო. [2]

1. საწყისი შეფასება და უსაფრთხო დიაგნოსტიკა

ჟანგბადის მიწოდებასთან ერთად შეაფასეთ სუნთქვის ტიპი, გულმკერდის მოძრაობა და აუსკულტაცია. ულტრაბგერით მოძებნეთ სითხე და უსაფრთხო მისადგომი. დისპნოიან პაციენტში განმეორებითი ფიქსაცია შეამცირეთ; საჭირო თორაკოცენტეზი ანესთეზიისა და გეგმური სრული გამოსახულებითი კვლევის წინ ჩაატარეთ. [2]

რენტგენოლოგიურად სითხის ტიპი საიმედოდ არ განისაზღვრება. ჩირქოვანი, ქილოზური, სისხლიანი და სხვა გამონაჟონები შეიძლება ერთმანეთს ჰგავდეს. დრენირების შემდეგ უკეთ ჩანს ფილტვისა და მედიასტინუმის დაზიანება. განმეორებითი გამოსახულება შეადარეთ საწყისს; ერთი მხარის დრენირება ყოველთვის მეორე მხარის საკმარის ევაკუაციას არ ნიშნავს. [7]

2. კატა და ძაღლი ერთნაირი შემთხვევა არ არის

კატებში ხშირია პირის ღრუს ფლორასთან დაკავშირებული შერეული ინფექცია და ანაერობები. გარეგანი ნაკბენის არარსებობა დაავადებას არ გამორიცხავს. ძაღლში მიგრირებადი მცენარეული უცხო სხეული უფრო მნიშვნელოვანი დიფერენციალია და გრამუარყოფითი ენტერობაქტერიების როლიც მეტია. ეს განსხვავება ნიმუშის შერჩევასა და საწყისი ანტიმიკრობული სპექტრის დაგეგმვაში უნდა აისახოს. [2]

კატების 2005 წლის რეტროსპექტიულ სერიაში ავტორები ხშირად ვარაუდობდნენ ინფექციის ფილტვიდან პლევრაზე გავრცელებას და არა პირდაპირ ნაკბენით ინოკულაციას. ეს დაკვირვება მექანიზმის შესაძლო ახსნაა და კონკრეტულ პაციენტში მიზეზის დადასტურებას ვერ ცვლის. ეძებეთ პნევმონია, საყლაპავის დაზიანება და სხვა შესაბამისი წყაროებიც. [4]

3. დრენირება, გამორეცხვა და ქირურგთან მიმართვა

ხანგრძლივი მკურნალობისას განმეორებით პუნქციებთან შედარებით მუდმივი თორაკოსტომიული დრენი სითხის კონტროლს ამარტივებს. ორივე მხარეს დაგროვებისას შეაფასეთ ორმხრივი დრენირების საჭიროება. დრენის გამტარობა და მდებარეობა გამოსახულებით გადაამოწმეთ, განსაკუთრებით მაშინ, თუ სითხე რჩება, მაგრამ ასპირაცია მცირდება. გამორეცხვისას გამოიყენება შეთბობილი სტერილური იზოტონური ხსნარი; შეტანილი და დაბრუნებული მოცულობები ცალ-ცალკე აღრიცხეთ. [2]

დახშულმა დრენმა ან სისტემის გახსნამ მდგომარეობა სწრაფად შეიძლება გააუარესოს. პლევრაში ღია პასიური დრენის გამოყენება პნევმოთორაქსის რისკს ქმნის. შეინარჩუნეთ დახურული სისტემა და გაწვრთნილი პერსონალის უწყვეტი მეთვალყურეობა. სითხის უეცარი შემცირება დრენის ამოღების ავტომატური საფუძველი არ არის. [6]

ISCAID-ის კონსენსუსში დრენირებას ცენტრალური მნიშვნელობა ენიჭება, გამორეცხვის დამატებითი სარგებლის მტკიცებულება კი შეზღუდულია. პლევრის ღრუში ანტიბიოტიკის შეყვანა რეკომენდებული არ არის. განმეორებითი ინფექციის ან არასაკმარისი პასუხისას ხელახლა შეაფასეთ ლოკულაცია, დარჩენილი უცხო სხეული, ნეკროზული ფილტვი ან აბსცესი. [1]

კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე ფოკალური ფილტვის ან მედიასტინური დაზიანება, მუდმივი სითხე სათანადო დრენირების მიუხედავად და კლინიკური გაუარესება ქირურგიული შეფასების საფუძველია. 2025 წლის 41 კატის კვლევაში წარმატებული გაწერა აღწერილი იყო როგორც მედიკამენტურად, ისე ქირურგიულად მართულ ჯგუფებში. არარანდომიზებული ჯგუფებით ორი მეთოდის უპირატესობას ვერ დავადგენთ. [3]

4. ანტიმიკრობული არჩევანი და დოზის პირობები

კრიტიკულ პაციენტში საწყისი მკურნალობა პარენტერალური უნდა იყოს და მოიცავდეს შესაბამის გრამდადებით, გრამუარყოფით და ანაერობულ სპექტრს. ISCAID ასახელებს პენიცილინის ან კლინდამიცინის კომბინაციას ფტორქინოლონთან. შემდგომი შევიწროება კულტურას და კლინიკურ პასუხს შეუთავსეთ; ანაერობულ დაფარვას მხოლოდ უარყოფითი ანაერობული კულტურის გამო ნუ შეწყვეტთ. [1]

ცხრილი ეხება ზრდასრულ პაციენტებში შერჩეულ კომპონენტებს და მკურნალობის შესაბამის ეტაპს. ამპიცილინის ნატრიუმის მარილი და ამპიცილინ/სულბაქტამის ჯამური დოზა ურთიერთჩანაცვლებადი არ არის. შეყვანის გზა და ფორმულაცია თითო დანიშნულებაში ჩაიწეროს. [10]

დოზები ვეტერინარისთვისაა. ამ ცხრილით ცხოველს წამალი თავად არ მისცეთ.

ამპიცილინის დოზა მოქმედი ამპიცილინის ეკვივალენტს აღნიშნავს და არა ნატრიუმის მარილის ფხვნილის სრულ მასას. ადამიანის ფლაკონის 250 ან 500 მგ-იც ამპიცილინის ეკვივალენტია. კონკრეტული ადამიანის საინექციო ფორმის ინსტრუქციით 250 ან 500 მგ ფლაკონის პირდაპირი ინტრავენური შეყვანა ნელა, 3-5 წუთში ხდება; სწრაფმა შეყვანამ კრუნჩხვები შეიძლება გამოიწვიოს. ეს ინსტრუქციის ფარგლებს გარეთ ვეტერინარული გამოყენებაა. გამხსნელი და საბოლოო კონცენტრაცია უშუალოდ არჩეული ფლაკონის ინსტრუქციით გადაამოწმეთ; სხვა სიმძლავრის ფლაკონს იგივე დრო ავტომატურად არ მიუსადაგოთ. [10]

კატაში ენროფლოქსაცინის დღიური დოზა 5 მგ/კგ-ს არ უნდა გადააჭარბოს ბადურის ტოქსიკურობის რისკის გამო; ძაღლის მაღალი რეჟიმი კატაზე არ გადაიტანოთ. კატისთვის პერორალური ფორმა და დოზა ცალკე შეირჩევა; ცხრილში ნაჩვენები 50 მგ ძაღლის ტაბლეტი კატის ინსტრუქციად არ ითვლება. [1, 9]

ძაღლის მითითებული ფორმა უკუნაჩვენებია 1 წლამდე, ხოლო განსაკუთრებით დიდი ჯიშებისას 18 თვემდე. რკინის, თუთიის, კალციუმის ან მაგნიუმის შემცველმა პრეპარატებმა პერორალური შეწოვა შეიძლება შეამციროს. აკონტროლეთ კუჭ-ნაწლავის და ნევროლოგიური ნიშნები. პიოთორაქსში ხანგრძლივი გამოყენება კონკრეტული პროდუქტის მოკლე კურსის ფარგლებს შეიძლება სცდებოდეს და ცალკე შეფასებას მოითხოვს. [9]

5. მონიტორინგი და მკურნალობის შეცვლის გადაწყვეტილება

ყოველ შეფასებაზე ჩაიწერეთ სუნთქვის ძალისხმევა, ჟანგბადის საჭიროება, ტკივილი, მადა, ტემპერატურა და დრენით გამოყოფა. ინფექციას თანდართული ჰიპოტენზია, ახალი ცნობიერებითი ცვლილება ან ორგანოთა ფუნქციის გაუარესება მკურნალობის გაფართოებულ გადახედვას მოითხოვს. ორგანოთა დისფუნქციის შეფასებაში გაარჩიეთ ინფექციის ეფექტი, არსებული დაავადება და მედიკამენტების მოსალოდნელი გავლენა. [5]

კონტროლზე სითხის დარჩენა მარტო არ ნიშნავს, რომ იგივე ჩირქოვანი ინფექცია გრძელდება. შეაჯერეთ სითხის მოცულობა, ციტოლოგია, კლინიკური პასუხი და გამოსახულებითი ცვლილებები. პნევმონიის ან პლევრის გასქელების არსებობა სხვა გადაწყვეტილებას მოითხოვს, ვიდრე არადრენირებული ჩირქის ჯიბე. უხარისხო დრენირების დროს მხოლოდ ფართო სპექტრის დამატება არასაკმარისია. [7]

კატების ძველ სერიებში აღწერილი კარგი პასუხი თორაკოსტომიულ დრენირებაზე ყველა პაციენტისთვის გარანტიას არ იძლევა. იმავე კვლევებში მექანიკური გართულებებიც ხშირი იყო. ამიტომ მკურნალობის საწყის წარმატებასთან ერთად დრენის უსაფრთხოება, კვების აღდგენა და რეალური შინ მოვლის გეგმაც უნდა შეფასდეს. [4]

6. კურსი, გაწერა და პროგნოზი

ISCAID-ის 2017 წლის დოკუმენტი კატებში რამდენიმე კვირის კურსს აღწერს, თუმცა ხანმოკლე კურსების შესახებ მონაცემების დეფიციტსაც აღნიშნავს. AIDAP-ის 2022 წლის ტექსტიც ფიქსირებული მინიმალური პერიოდის მტკიცებულებას არასაკმარისად მიიჩნევს. ამიტომ შეწყვეტა ან გახანგრძლივება სერიულ კლინიკურ, ციტოლოგიურ და გამოსახულებით შეფასებას დაეფუძნოს. [2]

გაწერამდე დაადასტურეთ სტაბილური სუნთქვა, ადეკვატური კვება და პატრონის მიერ დანიშნულების შესრულების შესაძლებლობა. ჩაინიშნოს კონტროლი და ანტიბიოტიკის გადახედვის თარიღი. განმეორებითი დისპნოე, მოდუნება, უმადობა ან ცხელება დაუყოვნებლივ დაბრუნების მიზეზია. რეციდივისას ახალი ნიმუშით ხელახლა დაადგინეთ ინფექციის მდგომარეობა და დარჩენილი წყარო. [4]

2025 წლის შვეიცარიულ კერძო პრაქტიკაში 31 კატის რეტროსპექტიულ სერიაში ყველა პაციენტი ანტიბიოტიკებსა და გულმკერდის დრენებით გამორეცხვას იღებდა; ნაწილს თორაკოტომია დასჭირდა. ეს შედეგები მკურნალობის შესაძლებლობას აჩვენებს, მაგრამ სხვა კლინიკის, ძაღლის ან მძიმე სეფსისის მქონე პაციენტის ინდივიდუალურ პროგნოზს ვერ განსაზღვრავს. [8]

წყაროები

1. Michael R. Lappin და ISCAID-ის სამუშაო ჯგუფი. Antimicrobial use Guidelines for Treatment of Respiratory Tract Disease in Dogs and Cats. 2017; DOI: 10.1111/jvim.14627.
2. Australasian Infectious Diseases Advisory Panel (AIDAP). Antibiotic Prescribing Guidelines for Dogs and Cats, 2nd edition. 2022.
3. Ines Lopes Rei, Emilie Paran, Helen Wilson, Mariette Pilot, Alison Catherine Major. CT features and short-term outcome in cats presenting with pyothorax. 4 სექტემბერი 2025; DOI: 10.1177/1098612X251360637.
4. Vanessa R. Barrs, Graeme S. Allan, Patricia Martin, Julia A. Beatty, Richard Malik. Feline pyothorax: A retrospective study of 27 cases in Australia. აგვისტო 2005; DOI: 10.1016/j.jfms.2004.12.004.
5. Robert Goggs და თანაავტორები. Sepsis in Dogs and Cats: Consensus Definition and Clinical Criteria. 12 ივლისი 2026; DOI: 10.1111/vec.70129.
6. Mallory T. Watson, Michael S. McFadden. Surgical Drains: Indications, Types, and Complications. მაისი/ივნისი 2019, გვ. 64-72.
7. Steven Tsai; MSPCA-Angell. Thoracic Imaging: Mediastinum and Pleura. გვერდზე ზუსტი განახლების თარიღი მითითებული არ არის; მოქმედი ვერსია გადამოწმებულია 2026 წლის 3 ნოემბერს.
8. Vincent Marolf და თანაავტორები. Pyothorax was rare and had favorable outcomes in cats: clinical findings from 31 cases in a Swiss private practice (2018-2021). 29 აგვისტო 2025; DOI: 10.2460/javma.25.05.0327. გამოყენებულია ხელმისაწვდომი აბსტრაქტი.
9. Veterinary Medicines Directorate; Elanco. Baytril Flavour Tablets 50 mg: Summary of Product Characteristics. განახლება: ოქტომბერი 2025. ძაღლის პერორალური ფორმის ინსტრუქცია.
10. DailyMed / აშშ-ის პროდუქტის ინსტრუქცია. Ampicillin sodium injection, powder for solution: prescribing information. მოქმედი ინსტრუქცია გადამოწმებულია 2026 წლის 3 ნოემბერს. ადამიანის საინექციო პრეპარატი.
11. Veterinary Medicines Directorate; Zoetis. Synulox palatable tablets 40 mg/10 mg: Summary of Product Characteristics. განახლება: დეკემბერი 2025.

გამოქვეყნებული პროფესიული მასალა. დამოუკიდებელი ვეტერინარული რეცენზია ჯერ არ ჩატარებულა.