უვეიტი კატასა და ძაღლში: მიზეზის ძებნა, ანთების კონტროლი და გლაუკომის რისკი

მთავარი კლინიკური გადაწყვეტილებები

უვეიტი თვალის სისხლძარღვოვანი გარსის ანთებაა. წინა უვეიტი ფერად გარსსა და ცილიარულ სხეულს მოიცავს, უკანა კი ქოროიდეას; ორივე ნაწილის ჩართვას პანუვეიტი ეწოდება. დადგენილი ანთება ჯერ კიდევ არ ნიშნავს დადგენილ მიზეზს. მკურნალობის მიზანია ტკივილისა და ანთების კონტროლი, მხედველობის დაცვა და გამომწვევი პრობლემის მართვა. [1]

სიწითლე და გამონადენი კონიუნქტივიტის საკმარისი დიაგნოზი არ არის. თვალის შიგნით ანთება შეიძლება ზედაპირულ პრობლემას ჰგავდეს, განსაკუთრებით თუ გუგის ცვლილება ან კამერის შემღვრევა შეუმჩნეველია. ორივე თვალი შეაფასეთ, რადგან პროცესი ზოგჯერ ორმხრივია, თუმცა სხვადასხვა სიმძიმით. ადრეული მკურნალობა გართულების თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია. [6]

თვალის სრული გამოკვლევა

დააფიქსირეთ მხედველობითი რეაქციები, გუგის ზომა და ფორმა, რქოვანას მდგომარეობა და თვალშიდა წნევა. შეაფასეთ კამერაში სინათლის სხივის ხილვადობა, რაც სითხეში ცილისა და უჯრედების მატებაზე შეიძლება მიუთითებდეს. ფიბრინი, სისხლი და რქოვანას შიგნითა ზედაპირზე ნალექები სხვა ანთებით ნიშნებთან შეაჯერეთ. მხოლოდ ერთი გარეგნული ცვლილებით მიზეზს ნუ დაადგენთ. [2]

მწვავე წინა უვეიტში წნევა ხშირად დაბალია. ნორმალური ან მაღალი მაჩვენებელი ანთებას არ გამორიცხავს: შეხორცებამ ან ანთებითმა მასალამ სითხის გამოდინება შეიძლება შეაფერხოს. თუ წნევა მოიმატებს, გუგის გასაფართოებელი მკურნალობა ხელახლა უნდა შეფასდეს. ერთჯერადი „ნორმალური“ რიცხვი მიმდინარე დაავადებაში ყოველთვის დამამშვიდებელი არ არის. [1]

თვალის ფსკერი ორივე მხარეს შეამოწმეთ. უკანა სეგმენტის დაზიანება მკურნალობის გზასა და პროგნოზს ცვლის. როცა შემღვრევა დათვალიერებას შეუძლებელს ხდის, ულტრაბგერითი კვლევა ბადურის აშრევებისა და შიგნითა წარმონაქმნის აღმოჩენაში გვეხმარება. გამჭოლი ტრავმის ეჭვისას თვალზე ზეწოლა და ჩვეულებრივი მანიპულაციები შეზღუდეთ; სპეციალისტთან გადაყვანა დროულად დაგეგმეთ. [4]

მიზეზის ძებნა და სისტემური შეფასება

დააზუსტეთ ტრავმა, ბროლის დაავადება, წინა ოპერაცია, გამოყენებული წამლები, ინფექციურ ცხოველებთან კონტაქტი და მოგზაურობა. საფუძვლიანი ზოგადი გასინჯვა მხოლოდ თვალის დათვალიერებას ემატება. სისხლის საერთო ანალიზი, ბიოქიმია და შარდი თანმხლები დაავადების ძებნასთან ერთად იმ ორგანოთა ფუნქციასაც გვიჩვენებს, რომლებიც მედიკამენტური არჩევანისთვის მნიშვნელოვანია. [2]

კატაში შესაძლო მიზეზებია ტოქსოპლაზმოზი, რეტროვირუსები, კატის ინფექციური პერიტონიტი და სოკოვანი ინფექცია. ძაღლში განიხილეთ შესაბამისი გადამტანებით გავრცელებული ინფექციები, ბრუცელოზი, სოკოვანი ან იმუნური დაავადება. გამოკვლევა რეალურ კონტაქტებსა და კლინიკურ სურათს მოარგეთ. [4]

ბროლის ცილების გაჟონვამ, კაფსულის დაზიანებამ ან კატარაქტამ ადგილობრივი ანთება შეიძლება გამოიწვიოს. სწრაფად განვითარებულ კატარაქტაში ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი საკითხია. მექანიკური ან ბროლით გამოწვეული მიზეზისას მარტო ხანგრძლივმა იმუნოსუპრესიამ ძირითადი პრობლემა შეიძლება ვერ მოაგვაროს. არჩევანი მედიკამენტურ კონტროლსა და ქირურგიულ ჩარევას შორის ინდივიდუალურ შეფასებას საჭიროებს. [4]

ტესტის პასუხი და ნიმუშის არჩევა

დადებითი ანტისხეულები ყოველთვის აქტიურ თვალის ინფექციას არ ნიშნავს. კონკრეტული მიკროორგანიზმის აღმოჩენა ან სეროლოგიური პასუხი კლინიკურ ნიშნებს, ნიმუშის ტიპსა და სხვა კვლევებს შეუჯერეთ. ფართო, დაუმიზნებელი პანელის ყველა დადებითი პასუხის გამომწვევ მიზეზად ჩათვლა ზედმეტი მკურნალობის საფრთხეს ქმნის. ლაბორატორიასთან წინასწარ შეათანხმეთ შესაფერისი კვლევა და ნიმუშის აღება. [5]

თვალის სითხის აღება უფრო ინვაზიური გამოკვლევაა და სპეციალისტის მიერ დაგეგმვას მოითხოვს. მას ყველა უვეიტისას თანაბარი დიაგნოსტიკური სარგებელი არ აქვს. ზოგ შემთხვევაში უფრო ინფორმაციულია გადიდებული ლიმფური კვანძის, სხვა ორგანოს კერის ან სიმსივნური წარმონაქმნის ციტოლოგია. უარყოფითი თვალის ნიმუში მთელი სისტემური პროცესის გამორიცხვად არ ჩაითვალოს. [6]

ანთების მკურნალობის შერჩევა

ინტენსივობა და შეყვანის გზა დაზიანების მდებარეობით განისაზღვრება. მსუბუქ წინა უვეიტში ადგილობრივი მკურნალობა შეიძლება საკმარისი იყოს; უკანა უვეიტს, მძიმე პროცესს ან სისტემურ დაავადებას ხშირად სისტემური მართვაც სჭირდება. ინფექციური მიზეზისას ანთების კონტროლი შესაბამის ანტიმიკრობულ მკურნალობასთან შეათანხმეთ. დაუდგენელი მიზეზი მაღალი დოზის სისტემური სტეროიდის ავტომატური ჩვენება არ არის. [2]

რქოვანას წყლულისა და ზედაპირული ინფექციის გამორიცხვის შემდეგ გამოიყენება თვალში კარგად შეღწევადი სტეროიდული ფორმა, მაგალითად პრედნიზოლონის აცეტატის 1% სუსპენზია ან შესაბამისი დექსამეტაზონი. იგივე ნივთიერების სხვა მარილსა თუ ფორმას შეღწევადობა შეიძლება განსხვავებული ჰქონდეს. სიხშირე სიმძიმით შეირჩევა და გაუმჯობესებისას ეტაპობრივად მცირდება; უეცარი შეწყვეტა რეციდივს შეიძლება მოჰყვეს. [3]

ადგილობრივ სტეროიდსაც სისტემური შეწოვა აქვს. ხანგრძლივი გამოყენებისას აკონტროლეთ თვალის წნევა, რქოვანა და ზოგადი არასასურველი ეფექტები. კატაში ჰერპესვირუსული რქოვანას დაავადების გამწვავების შესაძლებლობა გაითვალისწინეთ. დეპო ინექციის ეფექტის სწრაფად შეწყვეტა შეუძლებელია, ამიტომ ასეთი ფორმა ზუსტი დიაგნოზისა და რისკის შეფასების გარეშე მოსახერხებელ ალტერნატივად არ განიხილოთ. [3]

გუგის გაფართოება და გართულებები

ატროპინის მსგავსი ციკლოპლეგიური საშუალება ცილიარული კუნთის სპაზმით გამოწვეულ ტკივილს ამცირებს და ფერადი გარსისა და ბროლის შეხორცების თავიდან აცილებას ემსახურება. გადაწყვეტილებას წინ უნდა უსწრებდეს წნევისა და გამოდინების რისკის შეფასება. მეორეული გლაუკომისას მისი გაგრძელება შეიძლება სახიფათო იყოს. მკურნალობის ფონზე ტკივილის გაძლიერება ან წნევის მატება დანიშნულების გადაფასებას მოითხოვს. [5]

წყლულით გამოწვეულ რეფლექსურ უვეიტში მთავარია რქოვანას მიზეზის მკურნალობა; ანთების საწინააღმდეგო წვეთები ავტომატურად უსაფრთხო არ არის. სისტემური არასტეროიდული საშუალებისა და სისტემური სტეროიდის ერთად გამოყენება კუჭ-ნაწლავის დაზიანების რისკს ზრდის. თანმხლები აზოტემია, გაუწყლოება ან სისხლდენა მედიკამენტური გეგმის ხელახალი შეფასების დამატებითი საფუძველია. [6]

კონტროლი, პროგნოზი და გაწერა

მონიტორინგში შეადარეთ ტკივილი, მხედველობა, კამერის გამჭვირვალობა, გუგა, რქოვანა და წნევა. თვალის დამშვიდება ძირითადი დაავადების გაქრობას ყოველთვის არ ნიშნავს. ქრონიკული ანთებისას კატარაქტა, გლაუკომა, ბროლის არასტაბილურობა და ბადურის დაზიანება შეიძლება განვითარდეს. შეუქცევადად დაბრმავებულ, მტკივნეულ თვალში კომფორტის აღდგენისა და ჰისტოლოგიური დიაგნოზის საკითხი სპეციალისტთან განიხილება. [5]

პატრონს მიეცით წერილობითი რეჟიმი და ახლო კონტროლის თარიღი. გაძლიერებული მოჭუტვა, ახალი შემღვრევა, თვალის ზომის ცვლილება ან მხედველობის გაუარესება გეგმურ ვიზიტამდე ლოდინის საფუძველი არ არის. ხანგრძლივი მკურნალობისას დოზის ცვლილებები ექიმთან შეთანხმდეს; თვალი გარეგნულად უკეთ რომ გამოიყურება, ეს წამლის თვითნებური შეწყვეტის საკმარისი მიზეზი არ არის. [4]