ძაღლის ჭირი: სიმპტომები, მკურნალობა და ვაქცინაცია

რა არის ძაღლის ჭირი?

ძაღლის ჭირი (canine distemper) მეტად გადამდები ვირუსული დაავადებაა. მას ძაღლის ჭირის ვირუსი (CDVძაღლის ჭირის ვირუსიcanine distemper virus), იწვევს. ინფექციამ შეიძლება ერთდროულად დააზიანოს სასუნთქი, საჭმლის მომნელებელი და ნერვული სისტემები და სიცოცხლეს საფრთხე შეუქმნას. განსაკუთრებით დაუცველები არიან აუცრელი და არასრული კურსით აცრილი ახალგაზრდა ძაღლები. [4]

ძაღლის ჭირი და პარვოვირუსული ენტერიტი სხვადასხვა დაავადებაა. ორივეს შეიძლება ღებინება და ფაღარათი ახლდეს, მაგრამ გამომწვევი ვირუსები განსხვავდება. მხოლოდ ამ ნიშნებით მათი ერთმანეთისგან გარჩევა შეუძლებელია; გამოკვლევის გარეშე სახელწოდებით მკურნალობის შერჩევა სახიფათოა. [1]

როგორ გადაეცემა?

ძაღლი ყველაზე ხშირად ავადმყოფი ცხოველის მიერ გამოყოფილ წვეთებთან კონტაქტით ინფიცირდება. ვირუსი შეიძლება გავრცელდეს ხველის, ცემინებისა და ახლო ურთიერთობისას, ასევე ინფიცირებულ გამონაყოფებთან შეხებით. საფრთხე მხოლოდ ძაღლებს არ ეხებათ: CDVძაღლის ჭირის ვირუსიcanine distemper virus მგრძნობიარე სხვა ცხოველებსაც, მათ შორის ქრცვინებს, აავადებს. [4]

გარეგნულად კარგად მყოფი ან მსუბუქად დაავადებული ძაღლიც შეიძლება ვირუსს გამოყოფდეს. ამიტომ კონტაქტის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ იმ მომენტის გარეგნობა, არამედ აცრების ისტორია და შესაძლო შეხება დაავადებულ ცხოველთან. საერთო ეზოებსა და ჯგუფებში ინფექციის კონტროლი განსაკუთრებით საყურადღებოა. [2]

რა ნიშნებით შეიძლება დაიწყოს?

შესაძლოა გამოჩნდეს სიცხე, მოდუნება, უმადობა, თვალებიდან და ცხვირიდან გამონადენი, ხველა, ღებინება ან ფაღარათი. ზოგ ძაღლს ნიშნები მსუბუქად აქვს, სხვაში კი მდგომარეობა სწრაფად მძიმდება. თათის ბალიშებისა და ცხვირის კანის გასქელებაც შესაძლებელია, თუმცა ამ ნიშნის არქონა ჭირს არ გამორიცხავს. [4]

დროებითი გამოცოცხლება საბოლოო გამოჯანმრთელებას ყოველთვის არ ნიშნავს. ვირუსული დაზიანების გარდა შეიძლება განვითარდეს მეორეული ბაქტერიული ინფექციაც, მაგალითად, პნევმონია. განსაკუთრებით ყურადღებით დააკვირდით ლეკვს, რომელიც ნაკლებს ჭამს, თამაშს წყვეტს ან ჩვეულებრივზე მძიმედ სუნთქავს. [1]

რა უნდა ვიცოდეთ ნერვულ ნიშნებზე?

საყურადღებოა კუნთების უნებლიე შეკრთომა, არამდგრადი სიარული, მოძრაობის კოორდინაციის დაკარგვა, უჩვეულო ყბის მოძრაობები და კრუნჩხვები. ზოგჯერ კიდურები სუსტდება ან ვითარდება დამბლა. ნერვული ნიშნები შეიძლება სხვა ჩივილებთან ერთად დაიწყოს ან მოგვიანებით გამოჩნდეს, როცა ხველა და ფაღარათი უკვე შემცირებულია. [4]

გამოჯანმრთელებულ ძაღლს ზოგჯერ შეკრთომა ან კრუნჩხვები რჩება. მათი განვითარებისა და ხანგრძლივობის წინასწარ ზუსტად განსაზღვრა შეუძლებელია. ახალი ნერვული ნიშანი ექიმთან სწრაფ დაკავშირებას მოითხოვს, მაშინაც კი, თუ ძაღლი მანამდე უკეთ იყო. [2]

როდის მივმართოთ კლინიკას?

ჭირზე ეჭვისას იმავე დღეს დაუკავშირდით ვეტერინარს, განსაკუთრებით თუ ლეკვი აუცრელია, ძალიან მოდუნებულია, აღარ ჭამს ან აღებინებს. კლინიკას წინასწარ აცნობეთ ინფექციის ეჭვის შესახებ, რათა სხვა ცხოველებთან კონტაქტის თავიდან აცილება დაგეგმონ. საერთო მოსაცდელში ძაღლის შეყვანამდე პერსონალის მითითება მიიღეთ. [4]

როგორ დგინდება დიაგნოზი?

ექიმი ერთად აფასებს ნიშნებს, ასაკს, აცრების ჩანაწერსა და ინფიცირებულ ცხოველთან შესაძლო კონტაქტს. დასადასტურებლად გამოიყენება პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) და სხვა კვლევები. საჭიროებისას სისხლის ანალიზები და გულმკერდის რენტგენიც ტარდება, რათა დაზიანების სიმძიმე და თანმხლები პრობლემები შეფასდეს. [2]

ტესტის პასუხი ცალკე აღებული ყოველთვის საკმარისი არ არის. ზოგი PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction ახლახან გამოყენებული ცოცხალი ვაქცინის ვირუსსაც აღმოაჩენს, ამიტომ ლაბორატორიამ აცრის ზუსტი თარიღი უნდა იცოდეს. კვლევის მეთოდსა და ნიმუშს ექიმი არჩევს; შედეგის განმარტება დაავადების ეტაპსაც უნდა ითვალისწინებდეს. [1]

რა შეუძლია მკურნალობას?

ძაღლის ჭირისთვის საიმედოდ ეფექტიანი, ყველასთვის გამოსადეგი სპეციფიკური განკურნების სქემა დადგენილი არ არის. მკურნალობის საფუძველია სითხისა და კვების საჭიროების უზრუნველყოფა, ღებინებისა და კრუნჩხვების მართვა და შესაბამისი მოვლა. მდგომარეობის მიხედვით შეიძლება სტაციონარში მოთავსება გახდეს საჭირო. [2]

ანტიბიოტიკი CDVძაღლის ჭირის ვირუსიcanine distemper virus-ს არ ანადგურებს; მის საჭიროებას ექიმი მეორეული ბაქტერიული ინფექციების მიხედვით განსაზღვრავს. ინტერნეტში ნაპოვნი ანტივირუსული სქემის ან ადამიანის წამლის თვითნებურად გამოყენება უსაფრთხო მკურნალობას ვერ ჩაანაცვლებს. პროგნოზი განსაკუთრებით ფრთხილად ფასდება მძიმე ან პროგრესირებადი ნერვული დაზიანებისას. [1]

როგორ დავიცვათ სხვა ცხოველები?

დაავადებული ძაღლი სხვა ძაღლებსა და მგრძნობიარე ცხოველებს მოარიდეთ. ნივთები ცალკე გამოუყავით. ზედაპირები გაწმინდეთ და ექიმთან შეთანხმებული საშუალებით, მისი ინსტრუქციის მიხედვით დაამუშავეთ. [1]

გამონადენისა და ხველის გაქრობა ინფექციის გადაცემის დასრულებას ავტომატურად არ ნიშნავს: ზოგმა ძაღლმა ვირუსი რამდენიმე თვის განმავლობაშიც შეიძლება გამოყოს. განცალკევების დასრულება ექიმთან შეათანხმეთ; საჭიროებისას შემდგომი კვლევაც განიხილება. იმავე სახლში მცხოვრები ჯანმრთელი ძაღლების დაცვის გეგმაც დაუყოვნებლივ გადაამოწმეთ. [1]

როგორ გვიცავს ვაქცინაცია?

ძაღლის ჭირის საწინააღმდეგო აცრა ყველა ძაღლის ძირითადი ვაქცინაციის ნაწილია. ლეკვის ერთი აცრა დასრულებულ კურსს არ ნიშნავს. დედისგან მიღებული ანტისხეულები თავდაპირველად იცავს, თუმცა ვაქცინის მოქმედებასაც შეიძლება შეუშალოს ხელი; ამიტომ აუცილებელია რამდენიმე ეტაპი. [3]

AAHA-ის მიხედვით, კურსი ჩვეულებრივ 6-8 კვირიდან იწყება, აცრები მეორდება ყოველ 2-4 კვირაში, ხოლო საწყისი კურსის ბოლო დოზა კეთდება 16 კვირის ასაკში ან უფრო მოგვიანებით. მაღალი რისკისას კურსი 18-20 კვირამდეც შეიძლება გაგრძელდეს. [3]

ვაქცინაციის ზუსტ გეგმას ექიმი ასაკისა და წინა აცრების მიხედვით ადგენს. ავადმყოფ ძაღლში ვაქცინა მკურნალობას ვერ ჩაანაცვლებს. გეგმაში უსაფრთხო სოციალიზაციაც გაითვალისწინეთ. [2]