ძაღლის გადამდები ხველა: სიმპტომები, მოვლა და დაცვა

რა არის ძაღლის გადამდები ხველა?

ძაღლის გადამდები ხველა ერთი კონკრეტული ვირუსის სახელწოდება არ არის. ამ სახელით ხშირად მოიხსენიებენ ძაღლების სასუნთქი გზების ინფექციურ დაავადებათა კომპლექსს, რომელსაც ინგლისურად ძაღლის ინფექციურ რესპირატორულ დაავადებათა კომპლექსი (CIRDCძაღლის ინფექციურ რესპირატორულ დაავადებათა კომპლექსიcanine infectious respiratory disease complex) ეწოდება. [2]

მასში მონაწილეობს რამდენიმე ბაქტერია და ვირუსი; ზოგჯერ ძაღლს ერთდროულად რამდენიმე გამომწვევი აქვს. ჩვეულებრივ, ზიანდება ზედა სასუნთქი გზები, თუმცა ინფექციამ შეიძლება ფილტვებიც მოიცვას. [3]

ხველა ხშირად მსუბუქად მიმდინარეობს, მაგრამ მხოლოდ მის ხმაზე დაყრდნობით დაავადების სიმძიმის შეფასება შეუძლებელია. ლეკვს, ასაკოვან ან სხვა დაავადების მქონე ძაღლს გართულების მეტი საფრთხე ემუქრება. [2]

როგორ გადაედება სხვა ძაღლს?

ინფექცია ვრცელდება ახლო კონტაქტით, ხველისა და ცემინებისას გამოყოფილი წვეთებით, ასევე დაბინძურებული ნივთებით. ძაღლების სასტუმრო, თავშესაფარი, ჯგუფური წვრთნა, მოვლის სალონი და პარკი გადაცემისთვის ხელსაყრელი გარემოა. მხოლოდ ვოლიერში ყოფნა აუცილებელი არ არის. გამომწვევებს შორისაა ბორდეტელა, პარაგრიპის ვირუსი, ადენოვირუსი და სხვა მიკროორგანიზმები. მათ ერთმანეთისგან მხოლოდ სიმპტომებით ვერ განვასხვავებთ. [1]

რა ნიშნებს მიაქციოთ ყურადღება?

ხველა შეიძლება იყოს ხმამაღალი, მშრალი და შეტევითი. პატრონს ზოგჯერ ჰგონია, რომ ძაღლს ყელში რაღაც გაეჩხირა. შეტევის ბოლოს შესაძლოა ჰქონდეს გულისრევის მსგავსი მოძრაობა ან ამოიღოს ლორწო. [3]

ზოგ ძაღლს ემატება ცემინება, თვალიდან ან ცხვირიდან გამონადენი. მსუბუქ შემთხვევაში მადა და აქტიურობა დიდად არ იცვლება, მაგრამ გაუარესება საყურადღებოა. [2]

• გადაიღეთ ხველის მოკლე ვიდეო, თუ ამას უსაფრთხოდ შეძლებთ.
• ჩაინიშნეთ დაწყების დრო, სხვა ძაღლებთან კონტაქტი და ვაქცინაციის ისტორია.

როდის არის დახმარება გადაუდებელი?

გახშირებული ან გაძნელებული სუნთქვა მოსვენების დროს, ძლიერი სისუსტე, ჭამაზე უარი და ხველასთან ერთად აშკარად გაუარესებული მდგომარეობა შესაძლოა პნევმონიის ნიშნები იყოს. განსაკუთრებით სწრაფად უნდა შეფასდეს ავადმყოფი ლეკვი. მხოლოდ მაღალი სიცხის გამოჩენას ნუ დაელოდებით: სუნთქვის გაძნელება თავისთავად საკმარისი მიზეზია დაუყოვნებლივი დახმარებისთვის. [1]

როგორ ადგენს ვეტერინარი მიზეზს?

ვეტერინარი შეაფასებს სუნთქვას, გასინჯავს ძაღლს და მოისმენს მის ისტორიას. მსუბუქი შემთხვევისას ყველა გამომწვევის ცალკე გამოკვლევა ყოველთვის საჭირო არ არის. გახანგრძლივებული ან მძიმე მიმდინარეობისას შეიძლება დაინიშნოს სისხლის ანალიზი, გულმკერდის რენტგენი, პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCRპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაpolymerase chain reaction) ან სხვა კვლევა. ტესტის საჭიროება დამოკიდებულია სიმძიმესა და იმაზეც, ავადაა თუ არა ერთად მცხოვრები სხვა ძაღლი. [2]

ნებისმიერი ხველა გადამდები ინფექცია არ არის. გასათვალისწინებელია გულისა და ფილტვების სხვა დაავადებები, სასუნთქი გზის უცხო სხეული და სხვა მიზეზები. ამიტომ ინტერნეტში მოსმენილ მსგავს ხველასთან შედარება დიაგნოზს ვერ ადგენს. [3]

როგორ მკურნალობენ?

მკურნალობა დამოკიდებულია ძაღლის მდგომარეობასა და სავარაუდო გამომწვევზე. მსუბუქ შემთხვევებში მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს დასვენება, დაკვირვება და გარემოს გაუმჯობესება. ანტიბიოტიკი ყველა ხველას არ სჭირდება და ვირუსს ვერ მკურნალობს; ვეტერინარი მას ბაქტერიული ინფექციისა და გართულების რისკის შეფასებით არჩევს. მძიმე პნევმონიისას შესაძლოა საჭირო გახდეს ჟანგბადი, სითხეები და კლინიკაში მკურნალობა. [1]

ადამიანის ხველის სიროფი, დარჩენილი ანტიბიოტიკი ან სხვა წამალი თვითნებურად არ მისცეთ. ხველის ჩახშობა ზოგ შემთხვევაში არასასურველია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საჭიროა სასუნთქი გზებიდან სეკრეტის გამოდევნა. [2]

როგორ მოუაროთ სახლში?

თუ ექიმი სახლში მოვლას გირჩევთ, დასვენება და გარემოს სწორი პირობები მნიშვნელოვანია. მოარიდეთ თამბაქოს კვამლს, ძლიერ სუნსა და მტვერს, დროებით შეამცირეთ დატვირთვა. დააკვირდით მადას, წყლის მიღებას, აქტიურობასა და მოსვენების დროს სუნთქვას. გაუარესებისას ან მოსალოდნელ ვადაში გაუმჯობესების არქონისას ხელახლა დაუკავშირდით ვეტერინარს. ხველის შეწყვეტა მკურნალობის თვითნებურად შეცვლის საფუძველი არ არის. [3]

როდის შეიძლება სხვა ძაღლებთან დაბრუნება?

ავადმყოფი ძაღლი მოარიდეთ პარკს, ჯგუფურ წვრთნასა და სხვა ძაღლებთან შეხვედრას. ცალ-ცალკე გამოიყენეთ ჯამები და სათამაშოები, დაიბანეთ ხელები და გაასუფთავეთ დაბინძურებული ნივთები. [1]

ხველის გაქრობა ყოველთვის არ ნიშნავს გადამდებლობის დასრულებას: ზოგი გამომწვევი სიმპტომების შემდეგაც გამოიყოფა. განცალკევების ხანგრძლივობა ვეტერინართან შეათანხმეთ, გამომწვევის, მიმდინარეობისა და სხვა ცხოველების რისკის მიხედვით. [2]

რა შეუძლია ვაქცინაციას?

ვაქცინები ამცირებს ზოგი გამომწვევით დაავადების ალბათობასა და სიმძიმეს, თუმცა ყველა მიზეზისგან სრულ დაცვას ვერ უზრუნველყოფს. ბორდეტელასა და სხვა რესპირატორული ინფექციების საწინააღმდეგო დამატებითი ვაქცინების საჭიროება განისაზღვრება ძაღლის ცხოვრების წესითა და კონტაქტებით. აცრა დაგეგმილ ჯგუფურ აქტივობამდე განიხილეთ ექიმთან; ბოლო წუთს ჩატარებული ვაქცინაცია მყისიერ დაცვად არ ჩათვალოთ. [4]